Izdvajamo

Monika Ponjavić: Najbolji filmovi 2016.


Bio je ovo težak zadatak jer, kako se na kraju ispostavilo, 2016. je ipak godina dobrih filmova. Nekoliko izabranih je možda slabijeg kvaliteta u odnosu na ostale, međutim aktuelnost i urgentnost ovih filmova je ono što je u konačnici i odredilo njihovu poziciju i prisutnost.

Interesantno je da su prva tri mjesta zauzeli filmovi čije su teme gotovo identične dok su konteksti u koje su smještene posve drugačiji, što ih naposlijetku i čini tako različitim. Riječ je odjelima izrazitog umjetničkog kvaliteta, nijansiranih senzibiliteta i poetika, za koje mislim da su napravljeni bez greške, zbog čega, iako formalno rangirani (o čemu su odlučivale nijanse), za mene, u suštini, oni dijele prvo mjesto.

20. Notes On Blindness (UK), dir. Pete Middleton, James Spinney

20

U centru ove fascinantne priče stoji Džon Hal (John Hull), profesor sa Univerziteta u Birmingemu, koji je 1983, u 48. godini života, potpuno oslijepio. Od tada, pa narednih nekoliko decenija, Hal je većinu svog vremena posvetio dokumentovanju iskustva o gubitku vida. Njegova knjiga „Dodirnuti kamen“ (eng. Touching the Rock), na osnovu koje su „Zapisi o sljepilu“ i nastali, je zbirka izvoda iz višedecenijskih audiozapisa putem kojih se Hal suočavao sa novim, nadolazećim svijetom tame, mapirajući ga.

19. Houston, We Have A Problem (SLO), dir. Žiga Virc

18

Žanr koji se uspostavio pod imenom mockumentary nije nešto što se može često, ili pak uopšte, vidjeti u domaćoj kinematografiji, kao ni u bližem okruženju. Ali, ovaj put nas slovenački film pod nazivom “Hjuston, imamo problem” iznenađuje svojim vedrim ali inteligentnim pristupom najčešćoj temi umjetnosti država bivše SFRJ – samoj Jugoslaviji. Pored vrlo šarolike, jugoslovenske tematike i njenog opskurnog svemirskog programa, film istražuje i fenomen teorija zavjere, spektakla koji sve to prati u sadašnjem dobu, te odnosa prema istoriji naše nekadašnje zemlje. Sve je ovo prikazano kroz polu-trilersku životnu priču inžinjera koji su u tome učestvovali, pa sve do samog Tita i Kenedija.

18. The Handmaiden (KR), dir. Chan-wook Park

17

Kao njegovo sasvim sigurno najpitkije djelo, “Sluškinja” predstavlja inspirativan primjer ukrštanja istočne i zapadne kulture, koji ide rame uz rame ne samo sa Kurosavinim adaptacijama Šekspira ili Dostojevskog nego i sa njegovom sposobnošću da utopi svoj izvorni materijal u azijski kontekst, istovremeno održavajući njegove konture vidljivim. Park uživa isti talenat, što je posebno evidentno u ovom filmu koji se u dobroj mjeri oslanja na viktorijansku Englesku Čarlsa Dikensa. Kada je riječ o samom zapletu, ne možemo zanemariti ni veliki uticaj takozvanih gotičkih trilera, filmova poput Hičkokove “Rebeke” (eng. Rebecca) ili jedne od brojnih adaptacija romana “Džejn Ejr” (eng. Jane Eyre). Rezultat je naravno nadrealan spoj, koji čas izgleda vrlo engleski, čas posebno i gotovo specifično korejski, a čas opet kao i da nije sa ovog svijeta, što je simptomatično za Parkov rad. Hrabar i odvažan film pepun života izgleda i diše kao neka od najboljih djela Ekspresionizma.

17. Nocturnal Animals (USA), dir. Tom Ford

16

Gledajući drugi, i posljednji film Toma Forda ne možete da ne mislite o činjenici da je ovaj umjetnik izvanrednog smisla za vizuelno nekada davno, prije nego što je postao poznati modni dizajner, bio arhitekta. Njegova interdisciplinarnost u domenu vizuelnih umjetnosti, u najširem smislu te riječi, se jednostavno osjeća u svakom pojedinačnom kadru, za čije je promišljanje i konstruisanje Ford, sigurna sam, odvojio prilično vremena. Drugim riječima, radi se o jednom vrlo kontrolisanom filmu u kojem je sve baš tamo gdje bi trebalo da bude. Mnogi filmski kritičari su ovaj meta triler okarakterisali ekstremno šovinističkim, što je tumačenje koje ne mogu lako prihvatiti, niti se sa njim složiti. Možda griješim, možda ću za nekoliko godina i ja spoznati sve njegove mane i nedostatke, ali danas jednostavno nije taj dan. Do tada, voljeću “Noćne životinje”. A nadam se i vi.

16. Things To Come (FR/DE), dir. Mia Hansen-Løve

15

Kada vam kažem da se novi film Mije Hansen-Love bavi životom dvoje univerzitetskih profesora filozofije u Parizu, čiji su zidovi kuće prekriveni redovima knjiga, pomislićete da je riječ o pretencioznom filmu. Međutim, ljepota “Stvari koje dolaze” leži u njegovoj prizemnosti koja nam je, kroz demifistifikaciju, dala bogatu sliku poznog života likova koje pratimo, a kroz nju i nadu da srednje doba ne mora nužno biti doba sivila i beznađa.

15. Toni Erdmann (DE), dir. Maren Ade

14

Film „Toni Erdman”, čiji se naslov oslanja na čuveni alter-ego komičara Endija Kaufmana (Andy Kaufman), je njemački film koji je režirala Njemica Maren Ade. Ade još uvijek nije poznata široj publici, posebno američkoj, međutim, njena reputacija na međunarodnoj festivalskoj sceni već neko vrijeme raste geometrijskom progresijom. Unutar intimnih okvira ove naizgled prizemne priče o odnosu kćerke i oca, Ade je zapravo u potrazi za otkrivanjem i izučavanjem velikih ideja i još većih pojava, koje će u procesu vrlo vještog međusobnog prožimanja stvoriti meta narativ njenog trećeg dugometražnog igranog filma. Ideje kojima se ona ovdje bavi su univerzalne, a opet nekako lokalne, jer se radi o korupcijiji utkanoj u svaku poru politike, ekonomskoj eksploataciji neoliberalnog svijeta i nehumanoj ravnodušnosti savremene Evrope, sa Njemačkom na njenom čelu.

14. Fire At Sea (IT), dir. Gianfranco Rosi

13

Najbolji dokumentarni film 2016. godine.

13. Aquarius (BR), dir. Kleber Mendonca Filho

12

Vješta karakterna studija o snazi volje, tvrdoglavosti i ljubavi prema prostoru i memoriji koju on sa sobom nosi predstavlja hrabri korak u otvaranju brojnih političkih i društvenih diskusija na temu građevinske mafije, sveprisutnog i gorućeg problema zemalja trećeg svijeta, što ovaj film čini itekako aktuelnim.

12. Hunt For The Wilder People (NZ), dir. Taika Waititi

11

Na papiru, novi film beskrajno zabavnog novozelandskog reditelja Taike Vaititija, ne obećava mnogo. Ne obećava, jer se radi o sasvim običnoj “coming-of-age” priči u kojoj je centralna pozicija data dvojici likova: jednom problematičnom tinejdžeru bez roditelja (Julian Dennison) i jednom prilično sumornom čovjeku koji nikada nije maštao o tome da postane otac (Sam Neil). Prkoseći ustaljenim konvencijama, Vaititi međutim uspijeva stvoriti jedan vrlo šarmantan film, bogat duhovitim replikama i interesantnim, blesavim likovima ispričan inventivnim mehanizmima, koji stoji kao dokaz da u rukama dobrog reditelja čak i sasvim obične priče mogu postati neobične i vrijedne naše pažnje.

11. Manchester By The Sea (USA), dir. Kenneth Lonergan

MBTS_3869.CR2

Lonerganov “Mančester pored mora” omogućio je da upoznamo Kejsija Afleka (Casey Affleck) po prvi put u potpuno drugom svjetlu. Nikada bolji, Aflek glumi ogorčenog, slomljenog usamljenika koji je iznenadnim spletom okolnosti stavljen u ulogu staratelja svog gotovo nepodnošljivog nećaka tinejdžera. Pomislićete da sama priča i nije toliko posebna niti vrijedna vaše pažnje, međutim, kako su je Lonergan i njegovi glumci ispričali, način na koji se dijalozi u ovom filmu vode i grade, sam scenario, te ko su ovi likovi zapravo i šta ih tjera naprijed je ono što ovu priču čini posebnom. Upravo ta jedna riječ – kako – jeste suština filma koji predstavlja tačnu i preciznu ekranizaciju priče koja izgleda i djeluje kao da je izašla sa stranica nekog klasičnog američkog romana, iako Lonerganov tekst to u principu nije.

10. Arrival (USA), dir. Denis Villenueve

09

Načelno (antiratna) naučna fantastika, fokusirana na dolazak vanzemaljaca, novi film zanimljivog kanadskog reditelja Denija Vilneva ipak je priča o komunikaciji i naporima koje moramo uložiti kako bismo razumjeli nekoga (ili u ovom slučaju nešto) čiji je identitet, izgled, misao, kontekst ili jezik potpuno drugačiji od našeg. Kao i u „Odiseji“, i ovdje se u centru svega nalazi čovjek i njegova vječna borba između razuma-racionalnog i haosa – iracionalnog. Takav arhetipski konflikt je ovdje sa mnogo nijansiranog stila prikazan kroz parabolu o sučeljavanju civilizacija. Ta evokacija dihotomije dionizijskog i apolonskog duha još više učvršćuje jačinu parabole, kao i njenu univerzalnost. Ovakav pristup je, kroz jedan suptilan prikaz dva potpuno različita odgovora na pitanje šta je to rat, u lingvističkom i semantičkom smislu, utaban već na samom početku i postajaće sve jači kako se film bude primicao kraju.

9. Graduation (RO), dir. Christian Mungiu

09

Prošla godina nas je nagradila novim filmom Kristijana Munđiua, okarakterisanog kao predstavnika rumunskog novog talasa, koji vam je možda poznat po filmu “4 mjeseca, 3 sedmice i 2 dana” (4 Months, 3 Weeks and 2 Days), iz 2007. godine, za koji je dobio nagradu u Kanu. Vidno pod uticajem Hanekea (Michael Haneke), “Diplomiranje”, njegov šesti igrani film, je kompleksna psohološka studija koja se bavi pitanjem donošenja loših odluka na putu ka vrhu. Moralna dilema o kojoj je ovdje riječ stavljena je na pleća jednog doktora (Adrian Titieni), čija je osamnaestogodišnja kćerka (Maria Dragus) napadnuta neposredno pred odlazak u London na školovanje.

8. Silence (USA/IT/UK/MX/TW/JP), dir. Martin Scorsese

07

Najnoviji film velikog Martina Skorsezea, nakon dugog niza godina, još od kontroverznog “Posljednjeg Hristovog iskušenja”, bavi se temom religije i njene uloge u društvu, kao i odnosa čovjeka prema njoj. U ovoj vizuelno raskošnoj meditaciji glavne uloge povjerene su Endrjuu Garfildu (Andrew Garfield), Adamu Drajveru (Adam Driver) i Lijamu Nisonu (Liam Neeson), koji, nakon izvijesne pauze od igranja karakternih uloga, ovdje u svega nekoliko kratkih scena pokazuje svoju izvanrednu vještinu. Radnja prati dva jezuitska sveštenika u potrazi za svojim mentorom, koji je nestao u Japanu. U vremenu teškog progona hrišćana u ovom dijelu svijeta, potraga se pretvara u svojevrsnu golgotu i put ličnog otkrivenja za protagoniste, asocirajući ponekad na Kopolinu “Apokalipsu danas”.

7. I, Daniel Blake (UK), dir. Ken Loach

06

Novi film britanskog reditelja Kena Louča “Ja, Danijel Blejk”, koji je osvojio Zlatnu palmu u Kanu 2016. godine, je jedno djelo izvanrednog umjeća koje, kada bismo ga ovako sveli na nekoliko rečenica, suštinski djeluje na dva nivoa: ličnom i političkom. Kao politički komentar, on predstavlja čin dizanja optužnice usmjerene ka birokratiji bez lica, koja Britance, ali i sva druga ljudska bića širom planete, nemilosrdno svodi na čiste brojeve. Egzistirajući tematski između tri kapitalna djela književnosti, ovaj film nas navodi na osjećaj konstantne nelagode unutar koje nikada nećete biti sigurni da li se nalazite u Orvelovoj “1984”, ili ste dio kapitalističkog, neoliberalnog svijeta “Kvake 22”, ili ste nekom pukom nesrećom dospjeli u paralelni univerzum Kafkine beskonačne administracije. S druge strane, u pitanju je film koji izrazito slavi empatiju, ljudskost, pristojnost i dobre međuljudske odnose, stavljajući akcenat na sasvim obične ljude, napuštene od države i sistema, koji, okrećući se jedni drugima u nedaći, postaju vrlo posebni i vrlo veliki. Ono što bih posebno izdvojila jeste to da je Loučov prikaz Britanije ona Britanija kakvu ja pamtim i poznajem, turobna, siva, vlažna i nehumana, ali i prepuna divnih ljudi odličnog smisla za humor.

6. Paterson (USA), dir. Jim Jarmusch

06

Najnoviji film Džima Džarmuša vodi nas u gradić Paterson u državi Nju Džerzi, do glavnog lika koji nosi isto ime kao i grad, Paterson. On je vozač autobusa koji u slobodno vrijeme piše poeziju i vodi uravnotežen i jednoličan život uz svoju ženu Laru, kojoj se, za razliku od Patersona, dešavaju šaroliki doživljaji. Ovo je jednostavna priča o bogatstvu iskustva života, u kojoj protagonistu tumači sjajni Adam Drajver (Adam Driver). Zanimljivo je pomenuti da je prvu verziju ovog scenarija Džarmuš napisao još prije dvadeset godina.

5. Elle (FR/DE/BE), dir. Paul Verhoeven

05

“Ona” je, bez ikakve sumnje, najbolji film Pola Verhovena, iskusnog reditelja koji i dalje ostaje potpuno dosljedan bizarnom sebi. Subverzivno djelovanje glavnog lika, ovog izrazito feminističkog djela, je tema koju možda nisu svi uhvatili na prvo gledanje, što ne umanjuje iskustvo istog. Naprotiv. Sa svakim novim gledanjem isplivaće neka nova razmišljanja, a potencijalno i teme. Uloga nje povjerena je fantastičnoj i sveprisutnoj Izabel Iper (Isabelle Huppert), koja Verhovenovu posljednju priču nosi vrlo graciozno i hrabro na svojim leđima. “Ona” je film koji ne smijete propustiti.

4. La La Land (USA), dir. Damien Chazelle

04

Ljubavno pismo filmovima i Los Anđelesu, mladog Demijena Šazela, za koji smatram da je priličan iskorak u odnosu na njegov debitantski “Ritam ludila” (Whiplash) iz 2014. je, bez puno pretjerivanja, jedan od vizuelno najljepših fimova koje sam pogledala unazada nekoliko godina. Ono što ga čini natprosječnim jeste činjenica da se radi o besprijekorno režiranom mjuziklu stare škole, smještenom u 21. vijek.

3. American Honey (UK/USA), dir. Andrea Arnold

03

Ukoliko poznajete rad britanske rediteljke Andree Arnold onda znate da njen posljednji film nije sasvim običan. Naprotiv. Istina, “Američka draga” je možda bespotrebno dug, prepun tinejdžera koji i nisu najsimpatičniji likovi na svijetu, u drugom činu je možda čak i spor, dok je sama muzika u duhu nove generacije za koju je ovaj film i pravljen (sa akcentom na Rijanu) i čiji će simbol postati. Možda je ključna riječ koja će odlučivati u vašem ličnom doživljaju ovog djela. Za mene konkretno ne postoji možda, jer ovo je de fakto njen režijski najbolji film, i jedan od najboljih iz prošle godine, čija je dominantna poetičnost i lakoća teške priče zarazna. Tako iskustvo gledanja ovog filma postaje ravno iskustvu čitanja knjige, ali ne bilo koje, nego one koja vas obuzme, koju ne želite pustiti, i čiji kraj nikada ne želite otkriti. Ona, za koju želite da traje vječno.

2. Embrace Of The Serpent (CO/VE/AR), dir. Ciro Guerra

01

Ovaj crno-bijeli testament itekako šarolike kulture Južne Amerike, u potpunosti snimljen na lokaciji u Amazonu, bavi se svevremenim pitanjima civilizacije, čovjeka i prirode, te kolonijalnom istorijom svijeta, a sve to kroz lik urođeničkog šamana koji u dva perioda svog života prati dvojicu bijelih istraživača iz Evrope na putu ka posljednjem preživjelom misterioznom cvijetu. Ta dvostruka potraga služi kao pozadina za proces lične spoznaje ovih naučnika, ali i samog šamana, gdje nam se na istovremeno magičan i realističan način postavljaju velika pitanja o nama samima i našem mjestu u istoriji i svijetu.

1. Moonlight (USA), dir. Barry Jenkins

02

“Mjesečina”, debitantsko djelo Berija Dženkinsa, je film velike snage i čiste energije, pod čijim utiskom živim već nekoliko sedmica. Ne postoje riječi kojima se on može precizno opisati. Niti način. Upravo u toj otpornosti (na lako rezimiranje i svrstavanje u kategorije) i leži njegova ljepota. Iako je film bez greške i ravnopravno jak u sva tri svoja čina, ipak je prvi čin taj koji postavlja temelj neophodan za stvaranje konteksta u kojem mali Širon, noseći na slabašnim plećima ne jednu, nego dvije stigme – rasnu i seksualnu – živi i stvara svoj identitet. Izvanredni Maheršala Ali ostavlja snažan utisak, a posebno kroz dvije važne scene, čijih je integralni dio, iako se načelno u filmu pojavljuje svega deset minuta. Usudila bih se reći da se radi o scenama koje će u budućnosti igrati važnu ulogu, ne samo u kontekstu “Mjesečine” nego filma, kao medija, uopšte. Znaćete kada ih vidite.

Ostalih odličnih dvadeset: Fences, The Jungle Book, 13th, Ornithologist, I am not your Negro, Wiener Dog, Kékszakállú, The Fits, Evolution, Julieta, Loving, Divinise, The Land of Enlightened, Personal Shopper, Tower, Kubu and the two strings, The Witch, Voyage of time, My life as courgette, The Red Turtle.

P.S. Nisam pogledala dokumentarce “Cameraperson” i “One more time with feeling”, tako da ovi filmovi, nažalost, nisu ni ušli u izbor.

Tekst napisala: Monika Ponjavić

Monika Ponjavić je arhitekta, teatrolog, teoretičar audio-vizuelne umjetnosti i scenski dizajner. U slobodno vrijeme sadi baštu, spašava mačke i negoduje.

***ZABRANJENO JE PREUZIMANJE CIJELOG TEKSTA BEZ DOZVOLE REDAKCIJE. TEKST SE
MOŽE PREUZETI DJELIMIČNO, UZ NAVOĐENJE IZVORA SA LINKOM NA SAJT SRPSKACAFE.
SVAKO DRUGO PREUZIMANJE SMATRAĆE SE ZLOUPOTREBOM I PODLIJEŽE POKRETANJU 
TUŽBE.***

Besplatnu Android aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.


Možda vas zanima

Obustavljen saobraćaj na putu Karanovac-Crna Rijeka

SA

Horoskop za 22. februar: Ovan fokusiran na posao

SA

Kako su hrvatski vojnici “ubili” najveći partizanski spomenik? (FOTO)

DB

Sprema se biografski film o Hulku Hoganu

DB

Sahrana Šabana Šaulića sutra u Aleji zaslužnih građana

DB

“Orlovi” pali u Estoniji! (VIDEO)

DB

4 komentari

GoraN Utorak, 31.01.2017., 21:10 at 9:10 pm

“Captain Fantastic” ni među 20?

Слободан Utorak, 31.01.2017., 23:40 at 11:40 pm

А руских филмова нема? Погледајте филм Дуелант (The Duelist) Алексејева Мизгирјева из 2016, године. Са друге стране сте у праву, овај филм свакако не припада истом списку на коме се налази наивна (да не будем прецизнији са изразом готескна) словеначка прича под називом Хјустоне, имамо проблем.

Слободан Utorak, 31.01.2017., 23:44 at 11:44 pm

А Руских филмова нигде? Предлажем да погледате филм Дуелант (The Duelist) Алексеја Мизгирјева из 2016, године. Слажем се, то са наивном (гротескном) словеначком причом “Хјустоне, имамо проблем”, свакако не иде на исту листу.

Nemanja Srijeda, 1.02.2017., 18:09 at 6:09 pm

e vala su ti strasni filmovi,ne zasmijavaj me…

Komentarisanje je onemogućeno.

Ova stranica koristi kolačiće kako bi osigurali bolje korisničko iskustvo. Nastavkom korištenja pretpostavićemo da ste saglasni sa primanjem kolačića. Prihvati Pročitaj više