Izdvajamo

Muškarci na ivici nervnog sloma


Vrijeme post-vijetnamske Amerike okarakterisao je snažan odjek reakcije na tadašnju spoljnu i unutrašnju politiku. Mnoga postavljena pitanja na koja nikada nije odgovoreno, kao i razni uzaludni buntovi i protesti ostavili su u Sjedinjenim Državama izmučeno i frustrirano društvo, koje je, srušenih iluzija o moći svoje države u pravdi njene politike, počelo da zapada u letargični cinizam, kao posljedicu nemogućnosti pojedinca da napravi promjenu.

Ova pojava je počela da poprima tolike razmjere, da je državna politika bila primorana da veliki dio svoje energije uloži u kulturnu politiku, kao jedan od najvećih i najvažnijih generatora i instrumenata kontrole javnog mnjenja. Vrlo slično principu Kontrareformacije, Amerika sada nastupa svim silama prvenstveno ka svom stanovništvu, a onda i ka ostatku svijeta, kroz popularnu kulturu, medije, marketing i sva moguća sredstva, kreirajući jednu “placebo kulturnu politiku”, koja je usmjerena na formiranje potpuno nove slike sebe kao nepobjedive svjetske nuklearne supersile, pobjednika u svemirskoj trci, demokratskog oslobodioca svog svijeta. Nešto poput američkog sna nakon Drugog svjetskog rata, koji je proizveo “baby boom” generaciju i sve tekovine optimističnih 1950-tih godina.

Sa razvojem tehnologije i mediji postaju sveprisutniji i agresivniji, pa je ta politika vrlo brzo dobila proširenje iz unutrašnje politike i na spoljnu, namećući se svojim marketingom širom svijeta, poistovjećujući nerijetko politiku, kulturu i konzumerizam, tako da dolazimo do jedne homogene slike novog američkog kolonijalizma na čelu sa Rambom, Koka Kolom, Mekdonaldsom i Top Ganom. Takva slika je američkom stanovniku trebalo da vrati samopouzdanje i vjeru u nepogrešivost politike Sjedinjenih Američkih Država, te da mu pruži osjećaj nadmoći nad ostatkom svijeta. Za vrijeme Regana, fabrikovano muško “tvrdo tijelo” je predstavljalo napor da se nakon perioda shvaćenog kao post-vijetnamska impotencija, ali i nesrećne posljedice feminističke vladavine predsjednika Kartera, muževnost ponovo uspostavi na nivou nacije. Samim tim, 1980-tih američka kultura bila je kultura zasnovana na trijumfu i ništa nije bilo važnije niti značajnije za ovu kulturu od njenih, sada uspostavljenih, simbola.

Sljedeća dekada nastavlja sa istim trendom, međutim, razlika među njima leži u uspostavljanju jedne vrste novog nasilja, ovaj put usmjerenog ka samom sebi, koje Savran definiše kao “novi sado-mazohizam”. Nasilje nad samim sobom, princip ili metod koji na primjer “Klub Boraca” razdvaja od tipičnih “muških” filmova kao što su “Rambo” ili “Terminator” (iako se oni tematski manje ili više bave istim pitanjima), može se jedino razumjeti upravo kroz prizmu ovog fenomena. U kontekstu takozvanog nacionalnog srama pojedinac sada, u nedostatku rata ili neke druge aktivnosti koja će mu dati smisao i potvrditi njegovu muževnost, zapada u konzumerizam, koji će se tokom dekade pretvoriti u njegov novi habitat, zamjenjujući tako džungle Vijetnama.

N2

Refleksivni ili misaoni sado-mazohizam omogućio je muškarcima ove dekade da se na individualnom nivou istovremeno prikažu kao žrtve koje osjećaju moć usljed svoje sposobnosti da izdrže bol koja sada postaje poželjna, kao primarna libidalna logika bijelog muškarca žrtve. Ovaj misaoni proces, koji prikazuje muškarce na ivici nervnog sloma, se uglavnom javlja u drugoj polovini dekade, u “Armagedonu” (1998), “Američkoj ljepoti” (1998), “Magnoliji” (1999), “Klubu boraca” (1999), “Matriksu” (1999), “Tri kralja” (1999), “Biti Džon Malkovič” (1999) itd, filmovima koji u svojoj srži zapravo pričaju priču jedne porodice, bez obzira na to koliko čudna ona bila ili koliko ona odstupala od tradicionalo shvaćenog modela ove institucije. Nosioci ovih porodica su, naravno, svi redom bijeli muškarci, potomci očeva, heroja, stubova američkog društva, pa možda čak i metaforičkih prikaza najbolje generacije Amerikanaca koji sada umiru kako bi oni, njihova djeca, pripadnici neke druge generacije, preuzeli tu ulogu na sebe.

N3

Na industrijskom planu, 1980-te su označene kao vrijeme nove političke klime koja je holivudskim studijima omogućila da lobiraju za ukidanje takozvane “Paramaunt odluke” (eng. Paramount Decision) iz 1948. koja im je uvela zabranu prikazivanja i pravljenja filmova. Nakon uspješne tužbe, do kraja decenije, publika je, po prvi put za četrdeset godina, mogla da gleda filmove koji su bili u vlasništvu ljudi koji su ih napravili. Istovremeno, početkom decenije (1981), novi televizijski kanal, Muzička televizija (MTV) emitovala je svoj prvi muzički spot. Politika MTV-a, zasnivala se na emitovanju muzičkih spotova dvadeset četiri časa dnevno, svaki dan, non stop. Na taj način, MTV je uspio stvoriti ogromno tržište za mlade video-režisere, koji ovim putem nisu samo isprobavali nove inovativne tehnike, nego su i ekstremno napredovali i to samo na osnovu koliko nov je njihov pristup montaži i slici bio. Dvije godine kasnije, MTV je premijerno emitovao muzički spot Majkla Džeksona (Michael Jackson) za pjesmu “Triler”, u trajanju od četrnaest minuta, koji je režirao Džon Lendis (John Landis). Ovaj događaj, označio je prekretnicu i ulazak u jednu novu eru u kojoj ne samo da filmovi, popularna muzika i popularna kultura počinju da se prepliću, tako vršeći upliv jedni u druge, nego i stil snimanja filmova (pa tako i video radova), pod uticajem digitalne revolucije u usponu počinje da mijenja svoje lice znatno. Digitalna revolucija će, kao što nam je već poznato, u toku ovog perioda, omogućiti stvaranje kompjuterski generisane slike, koja će za posljedicu imati produkciju jednog novog scenskog (virtuelnog) prostora koji će služiti kao pogodna kulisa u procesu iskupljenja naših mišićavih, hrabrih, odlučnih i neshvaćenih heroja tokom naredne dekade.

N4

Označeni kao “Video generacija”, režiseri ovih filmova – Pol Tomas Anderson, Dejvid O. Rasel, Spajk Džouns, Dejvid Finčer itd. – mahom potekli iz studija “Propaganda Films”, predstavljaju “novi novi talas” nezavisnog američkog filma, koji se danas smatra mejnstrim Holivudom. Njihovi filmovi, nastali kao reakcija na prethodnu dekadu “tvrdih tijela”, sada uzimaju muškarce i vode ih u drugu krajnost, unutar koje je njihova muškost ne samo dovedena u pitanje, nego i u teško stanje krize, krajnost unutar koje su sada lišeni svojih oklopa, kako bi njihova novouspostavljena unutrašnja borba mogla doći do izražaja, te dobrim dijelom stavljeni na milost i nemilost do tada često marginalizovanih žena. Na taj način, muškarci mogu da registruju i ostvare svoj puni potencijal kao muškarci ako i samo ako se taj proces odvija kroz imaginarne svjetove njihovih priča: Lester Burnam kroz fantaziju o prijateljici svoje maloljetne kćerke, Neo kroz Matriks, Krejg Švarc kroz portal u tijelo popularnog glumca Džona Malkoviča, Narator kroz Tajlera Durdena itd. Van tih svjetova oni ne postoje: Lester Burnam gine od ruke rigidnog američkog oficira koji je kompleks homoseksualnosti projektovao na svog sina, Krejg Švarc gubi obe žene, i Lotu i Maksin, koje sreću pronalaze u homoseksualnom odnosu ostvarenom kroz Džona Malkoviča, pomoću kojeg imaju dijete, dok Narator, koji svoj potencijal kao muškarac ostvaruje jedino kroz tijelo i identitet Tajlera Durdena, sada mora da izvrši samoubistvo, kako bi omogućio rađanje muškarca sposobnog ne samo da zaštiti Marlu Singer, nego i da je, držeći za ruku, povede u novi milenijum – u Ameriku lišenu simbola prošlog vremena, spremnu za rat protiv terorizma.

N5

(Više o filmovima 1990-tih i “video generacije” čitajte na portalu SrpskaCafe tokom narednih nekoliko mjeseci, subotom oko 20 časova)

Besplatnu Android aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.


Možda vas zanima

Hoće li poslanička trojka „ugušiti“ ostatak opozicije u NSRS?!

OT

Foto vijest: Sudar dva automobila na raskrsnici u Banjaluci

AP

Zaplijenjen heroin: Pogledajte snimak hapšenja u akciji “Jug 1” (VIDEO)

AP

Borenović za SC: Ostajemo opozicija dok sam ja na čelu PDP-a

AP

Potvrđeno: Holandija je djelimično kriva za smrt 350 Srebreničana

AP

Trebinje: Stric i bratić uzgajali marihuanu

AP

Predaj komentar

Komentari odražavaju stavove njihovih autora, ne i stavove portala srpskacafe.com. Molimo sve korisnike da se suzdrže od vrijeđanja, psovanja i vulgarnog izražavanja. Zadržavamo pravo da obrišemo komentar bez prethodne najave i objašnjenja.

Ova stranica koristi kolačiće kako bi osigurali bolje korisničko iskustvo. Nastavkom korištenja pretpostavićemo da ste saglasni sa primanjem kolačića. Prihvati Pročitaj više