Politika

Istorijat Socijalističke partije: Rasadnik lidera i disidenata


Socijalistička partija u RS će 2. juna naredne godine obilježiti dvije i po decenije rada i postojanja, kao najstarija parlamentarna stranka u Srpskoj poslije SDS-a.

Grupa ljevičara i baštinika socijalističke ideje uz blagoslov lidera Socijalističke partije Srbije i tada neprikosnovenog autoriteta i “vođe svih Srba” Slobodana Miloševića formirala je u Banjaluci Socijalističku partiju Republike Srpske kao jedinu alternativu tadašnjoj vlasti Srpske demokratske stranke. Od tog drugog junskog dana 1993. godine do danas, socijalisti s ove strane Drine pretrpili su i preživjeli brojne unutarstranačke lomove i raskole. Zbog toga, a posebno zbog činjenice da u Srpskoj danas postoji nekoliko stranaka čiji su šefovi i najviši zvaničnici svojevremeno bili u najužem vrhu socijalista, ova stranka je ponijela i epitet – rasadnik lidera.

Istorijat partija Srpske

Priča o nastanku i razvoju Socijalističke partije u Republici Srpskoj druga je po redu u novom feljtonu koji će se svake srijede objavljivati na portalu SrpskaCafe.

Prošle srijede pisali smo o najstarijoj parlamentarnoj stranci u Srpskoj – SDS-u.

SDS

SDS – Od pokreta do opozicije

Osnivač i prvi predsjednik Socijalističke partije RS bio je ljekar iz Laktaša Dragutin Ilić koji je na čelu stranke bio samo do prvog partijskog kongresa 1996. godine. Ilić je kasnije došao u žestoki sukob sa stranačkim čelnicima i danas slovi za najžešćeg kritičara aktuelne politike SP-a, ali je bez nekog naročitog uticaja u javnosti. Kao što je rečeno, na prvom stranačkom kongresu 1996. godine, za lidera stranke je izabran Živko Radišić, bivši visoki funkcioner Saveza komunista BiH i kasniji član Predsjedništva BiH. Pod njegovim vodstvom, socijalisti su prošli zvjezdane trenutke, ali i žestoke lomove i previranja i najveći raskol.

Naime, ova stranka je u januaru 1998. godine postala član Vlade RS na čijem čelu je bio Milorad Dodik, a u septembru te godine, lider SPRS-a Živko Radišić izabran je za člana Predsjedništva BiH. Ipak, Radišić se na čelu stranke zadržao svega četiri godine, jer ga je na vanrednom kongresu stranke u jesen 2002. godine na tom mjestu naslijedio Petar Đokić koji i danas drži tu poziciju. U toku Radišićevog mandata, socijalisti su prošli i kroz najveći raskol, jer su stranku napustila imena kao što je kasniji član Predsjedništva BiH Nebojša Radmanović, dugogodišnji predsjednik Narodne skupštine RS i aktuelni gradonačelnik Banjaluke Igor Radojičić, zatim bivši predsjedavajući Vijeća naroda RS Momir Malić, potom dugogodišnji šef kluba poslanika SNSD-a u NSRS Željko Mirjanić i niz drugih funkcionera koji danas zauzimaju visoke pozicije u vlasti na nivou RS i BiH. Radišić je poslije kongresa 2002. godine napustio SP RS i pristupio novoformiranoj Narodnoj partiji socijalista, ali ta partija nije ostavila gotovo nikakav trag na političkoj sceni, tako da se Radišić povukao iz javnog i političkog života i danas mirno provodi penzionerske dane. Prije par godina je zbog zdravstvenih problema sa srcem završio i u bolnici, ali brzo se oporavio i posljednjih godina najviše vremena provodi baveći se pčelarstvom.

Živko Radišić
Živko Radišić

Do najvećeg raskola među socijalistima je došlo u proljeće 2000. godine kada je tadašnji premijer, a danas predsjednik RS Milorad Dodik smijenio ministra za pitanja boraca, žrtava rata i rada Tihomira Gligorića i direktora Fonda zdravstva RS Dragutina Ilića. Grupa najviših funkcionera tadašnjeg SP RS-a okupljenih oko Radmanovića okrenula je leđa Živku Radišiću i formirala Demokratsku socijalističku partiju. Pored gore nabrojanih, među funkcionerima koji su prešli u DSP bili su i četvorica ministara SP RS u prvom kabinetu Milorada Dodika, konkretno Nenad Suzić, Željko Rodić, Savo Lončar i Miladin Dragičević.

DSP se kasnije ujedinila sa Strankom nezavisnih socijaldemokrata i formiran je Savez nezavisnih socijaldemokrata koji je posle opštih izbora 2000. godine, odnosno od januara 2001. godine kada je u premijersku fotelju zasjeo lider novoformiranog PDP-a Mladen Ivanić, prešao u opoziciju, dok su socijalisti ostali na vlasti.

Od Ilića, preko Radišića do Đokića!
Dragutin Ilić
Dragutin Ilić

Prvi predsjednik i osnivač SP-a bio je Dragutin Ilić koji je poslije sukoba sa vrhom stranke na kongresu 2002. godine napustio stranku i formirao Partiju socijalne pravde, ali bez pretjeranog uspjeha. Ilića je na funkciji predsjednika 1998. godine naslijedio Živko Radišić, a nakon što je na njegovu stranačku poziciju 2002. godine došao Petar Đokić, Radišić se na kratko skrasio u novoosnovanoj i potpuno marginalnoj Narodnoj partiji socijalista. Poslije Radišića, na čelo partije je zasjeo Petar Đokić koji je od 2002. godine neprikosnoveni “lider socijalista” s ove strane Drine.

Poslije drugog partijskog kongresa 2000. godine, Petar Đokić je izabran za zamjenika predsjednika SPRS, a na trećem, vanrednom kongresu 2002. godine izabran je za njenog predsjednika. Novi raskol je nastupio i poslije tog kongresa i stranku je napustio njen dotadašnji potpredsjednik Krsto Jandrić. On je raskinuo odnose sa Đokićem i već 2003. godine formirao Narodnu demokratsku stranku koja se prije par godina ujedinila sa Demokratskom partijom Dragana Čavića u Narodni demokratski pokret.

Đokićevi socijalisti nisu sjedili u Vladi RS koju je od januara 2003. do februara 2005. godine vodio PDP-ovac Dragan Mikerević, kao ni u kabinetu njegovog nasljednika SDS-ovca Pere Bukejlovića. Na vlast su se vratili u februaru 2006. godine kada je premijersku palicu po drugi puta preuzeo Milorad Dodik i od tada do danas socijalisti zauzimaju visoke pozicije.

U međuvremenu je Petar Đokić još dva puta dobio podršku partijskih drugova i povjerenje da ostane na čelu SPRS-a. Žestoki raskol je ovoj stranci zaprijetio na izbornom kongresu u decembru 2009. godine kada je Đokiću na crtu izašao potpredsjednik stranke i tadašnji načelnik Foče Zdravko Krsmanović koji je svojom retorikom najavljivao raskid trogodišnje koalicije sa SNSD-om. Krsmanović je tada bio ubijeđen da će dobiti podršku delegata kongresa da bi nakon poraza tvrdio da mu je protivkandidat bio Milorad Dodik, a ne Petar Đokić.

Delegati su ipak pružili podršku Đokiću i on je dobio 39 glasova više od svog protivkandidata, a presudni su bili glasovi dijela delegate iz Banjaluke predvođenih Sašom Čudićem i pokojnim Miroslavom Mikešom. Krsmanović je poslije toga formirao Novu socijalističku partiju koja nije polučila preteran uspjeh, jer na opštim izborima 2010. godine nije prešla izborni census. Krsmanović je kasnije svoju NSP utopio u NDP Dragana Čavića čiji je trenutno potpredsjednik. Na lokalnim izborima 2012. godine okušao se i još jedan nekadašnji visoki funkcioner SP-a i bivši direktor “Pošta Srpske” Milutin Pejić koji je sa Socijaldemokratskom partijom RS nastupio na izborima u Banjaluci, ali bez značajnijeg rezultata.

Posljednje zvučno političko ime koje je napustilo SP je Saša Čudić, jedan od njenih osnivača, dugogodišnji predsjednik Izvršnog odbora SP i šef banjalučkog odbora ove stranke. Tačnije, gradski odbor SP Banjaluka početkom oktobra 2014. godine je isključio Čudića iz stranke, ali tu odluku nikada nisu verifikovali najviši organi stranke, tako da je on praktično i dalje član ove partije. Saša Čudić je na prošlogodišnjim lokalnim izborima osvojio mandat odbornika u banjalučkom parlamentu iz reda nacionalnih manjina i nalazi se na funkciji potpredsjednika Skupštine grada. Priča o njegovom isključenju počela je u jesen 2013. godine kada je uoči izbornog Kongresa pretendovao na mjesto predsjednika stranke. U tome ga je spriječio Glavni odbor stranke koji je donio odluku da bude samo jedan kandidat za predsjednika SP, poslije čega je Čudić ostao bez ijedne stranačke funkcije.

Petar Đokić je početkom jula ove godine jednoglasno reizabran za predsjednika SP, odnosno dobio je novi četvorogodišnji mandat na mjestu prvog socijaliste Srpske.

Radmanović, Radojičić, Gligorić…
Igor Radojičić i Nebojša Radmanović
Igor Radojičić i Nebojša Radmanović

Iz socijalističkog jezgra su iznikli današnji potpredsjednik SNSD-a i bivši član Predsjedništva BiH Nebojša Radmanović, zatim dugogodišnji prvi parlamentarac RS i aktuelni gradonačelnik Banjaluke Igor Radojičić, potom bivši predsjedavajući Vijeća naroda RS Momir Malić, zatim bivši šef Kluba poslanika SNSD-a u NSRS Željko Mirjanić, potom bivši direktor Republičke uprave za geodetske i imovinsko-pravne poslove Tihomir Gligorić, šef izvršnog odbora i poslanik NDP-a Krsto Jandrić, lider NSP-a Zdravko Krsmanović, potom bivši direktor Pošta Srpske i predsednik SDP-a RS Milutin Pejić, kao i niz drugih političkih funkcionera, kako iz vladajućih, tako i iz opozicionih stranaka.

Darko Momić

Besplatnu Android aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.


ucitavam...

Možda vas zanima

Avganistan: Komšić i Džaferović bili 200 metara od mjesta terorističkog napada

OT

Vlada RS traži još manje plate tokom bolovanja, na redu NSRS

OT

EU pripremila novi prijedlog za BiH i Zapadni Balkan

OT

Poslanici odbili prijedlog o raspuštanju skupština u Tesliću i Rudom

OT

Osumnjičen za pokušaj ubistva novinara: Dukiću produžen pritvor

OT

Akcija SIPA: Pet firmi “opralo” 1,5 milion KM!

OT

Predaj komentar

Komentari odražavaju stavove njihovih autora, ne i stavove portala srpskacafe.com. Molimo sve korisnike da se suzdrže od vrijeđanja, psovanja i vulgarnog izražavanja. Zadržavamo pravo da obrišemo komentar bez prethodne najave i objašnjenja.

Ova stranica koristi kolačiće kako bi osigurali bolje korisničko iskustvo. Nastavkom korištenja pretpostavićemo da ste saglasni sa primanjem kolačića. Prihvati Pročitaj više