Politika

Istorijat SNSD-a: Od stranke preko saveza do pokreta


Najjača stranka u Srpskoj – Savez nezavisnih socijaldemokrata iznikao je iz Kluba nezavisnih poslanika u Skupštini srpskog naroda u BiH, kasnijoj Narodnoj skupštini RS. Osnivač i neprikosnoveni šef ove stranke Milorad Dodik bio je prvi opozicionar u ratno vrijeme neprikosnovenom SDS-u i njenom lideru Radovanu Karadžiću.

Dodik je kao kandidat Saveza reformskih snaga tadašnjeg predsjednika Saveznog izvršnog veća SFRJ Ante Markovića, na prvim višestranačkim izborima u BiH koji su održani 18. novembra 1990. godine izabran za poslanika u Skupštini BiH.

On je zajedno sa ostalim srpskim poslanicima, nakon što su Bošnjaci (tada još uvijek Muslimani) i Hrvati preglasavajući Srbe usvojili Deklaraciju o nezavisnosti, napustio Skupštinu BiH i formirao Skupštinu srpskog naroda u BiH. Ta skupština ubrzo je preimenovana u Narodna skupština RS, a 9. januara 1992. godine, ta skupština je proglasila Srpsku Republiku Bosnu i Hercegovinu koja je ubrzo dobila današnji naziv – Republika Srpska.

Milorad Dodik je, iako suprotstavljen politici SDS-a, podržavao sve navedene odluke, ali zbog neslaganja sa programom i načinom rada SDS-a, formirao je Klub nezavisnih poslanika i postao prva opozicija Karadžiću. Klub nezavisnih poslanika djelovao je cijeli rat, do potpisivanja Dejtonskog sporazuma i prestanka rata u BiH, a potez kojim se Dodik danas ne diči je njegovo glasanje za Vens-Ovenov plan u proljeće 1993. godine koji ipak nije prihvaćen u Narodnoj skupštini RS uprkos žestokim pritiscima iz međunarodne zajednice i zvaničnog Beograda.

Odmah po završetku ratnih stradanja, tačnije u januaru 1996. godine pokrenuta je inicijativa da Klub preraste u političku stranku. To je sprovedeno u djelo 5. marta 1996. godine kada je stranka upisana u sidski registar, a što je potvrđeno pet dana kasnije na osnivačkom saboru u Laktašima na kome su konstituisani svi organi i sa radom je počela Stranka nezavisnih socijaldemokrata. Za prvog predsjednika stranke izabran je Milorad Dodik i na toj poziciji se nalazi i danas, a koliko on lično znači za ovu partiju najbolje svjedoči činjenica da je ona najbolje rezultate ostvarila kada je uz skraćeni naziv partije – SNSD, stajalo i njegovo ime i prezime.

Dodik, Baštinac i nevelika grupa entuzijasta započeli su mukotrpan posao formiranja opštinskih odbora sa ciljem da izađe na prve poslijeratne izbore. Do septembra 1996. godine formirano je desetak opštinskih organizacija, od Banjaluke, preko Laktaša, Srpca i Gradiške, do Doboja, Pelagićeva i još nekolicine mjesta. SNSD na prvim poslijeratnim opštim izborima nastupa u okviru koalicije Savez za mir i progres i osvaja dva poslanička mjesta u Narodnoj skupštini Srpske, a na lokalnim izborima 1997. godine stranka je pobijedila u Laktašima i Srpcu, gdje je sa koalicionim partnerima formirala lokalnu vlast. Laktaši i danas predstavljaju neosvojivi bastion SNSD-a, dok je u Srpcu prvi puta poslije 1997. godine tek na lokalnim izborima 2012. godine kandidata SNSD-a za načelnika Živka Mikulića pobijedio opozicioni kandidat Drago Ćirić, ali SNSD je i na tim izborima pokazao da uživa najveće poverenje Srpčana, jer je ova stranka osvojila 12 od ukupno 25 odborničkih mesta. Stvari su se vratile na svoje mjesto na lokalnim izborima 2016. godine kada je načelnik postao kandidat SNSD-a Mladen Dragosavljević.

Na dramatičnoj sjednici Narodne skupštine RS u Bijeljini održanoj 18. januara 1998. godine, na prijedlog tadašnje predsjednice RS Biljane Plavšić, lider SNSD-a Milorad Dodik, iako je njegova stranka imala samo dva poslanika, prvi put je izabran za predsjednika Vlade Republike Srpske. Dodik je tada uživao nepodijeljenu podršku međunarodne zajednice, a poznato je da ga je tadašnja državna sekretarka SAD Medlin Olbrajt nazvala “daškom svježeg vjetra na Balkanu”. Na opštim izborima te godine SNSD je utrostručio broj poslaničkih mandata i nastavio uzlaznom putanjom iz izbornog ciklusa u izborni ciklus. Poslije opštih izbora 1998. godine u parlamentu Srpske nije se formirala nova skupštinska većina i Milorad Dodik je ostao na premijerskoj funkciji sve do januara 2001. godine kada ga je naslijedio ljuti politički protivnik i lider PDP-a Mladen Ivanić.

Prvi Dodikov premijerski mandat obilježilo je otvaranje RS prema svijetu i veliki broj stranih investicija, a kada je riječ o stranačkom životu, u tom periodu su formirani opštinski odbori u svim opštinama u Srpskoj. Opozicioni status koji je trajao od januara 2001. godine, pa do marta 2006. godine iskorišten je za jačanje i omasovljivanje stranke, tako da je SNSD svakodnevno jačao. Početkom 1999. godine ovoj stranci je pristupila većina članova Socijal liberalne stranke, a 2000. godine i Demokratska stranka za Banjaluku i Krajinu čiji lider Nikola Špirić je danas potpredsjednik SNSD-a. SNSD-u se 2002. godine priključila i javnosti manje poznata Nova radnička stranka, ali najveća međustranačka fuzija izvršena je 1. maja 2002. godine kada su se spojili do tada još uvek Stranka nezavisnih socijaldemokrata i Demokratska socijalistička partija na čijem čelu je bio današnji potpredsjednik SNSD-a Nebojša Radmanović. Tada je nastao Savez nezavisnih socijaldemokrata u organizacionom obliku kakav ima i danas.

Početkom 2006. godine, u vrijeme velikih pritisaka na RS i svima znanih pokušaja reforme ustava i reforme policije, Milorad Dodik od tadašnjeg predsjednika RS i lidera SDS-a Dragana Čavića prihvata premijerski mandat i po drugi put sjeda u vruću fotelju predsjednika Vlade RS. Tada počinje i meteorski uspon SNSD-a, jer je ova stranka na opštim izborima u oktobru 2006. godine osvojila plebiscitarnu podršku birača i nevjerovatnih 41 poslaničko mjesto, čime je praktično iz stranke prerasla u svenarodni pokret. Dodik je nakon izbora ostao na čelu Vlade RS, a na tim izborima su pobijedili i kandidat SNSD-a za predsjednika RS Milan Jelić, te kandidat za člana Predsjedništva BiH Nebojša Radmanović.

U periodu nakon izbora 2006. godine došlo je do velikog omasovljavanja stranke. Prema stranačkoj evidenciji, do 2010. godine se broj članova udvostručio i dostigao čak 140 000 članova. Na lokalnim izborima 2008. godine nastavljen je odličan rezultat SNSD-a koji je osvojio 37 načelničkih pozicija u RS i tri u Federaciji BiH, te oko 500 odborničkih mandata u lokalnim skupštinama. Na opštim izborima 2010. godine, SNSD je doživio neznatan pad i umjesto 41 osvojio je 37 poslaničkih mandata, ali je i dalje čvrsto zadržao vlast sa dotadašnjim koalicionim partnerima iz DNS-a i SP-a.

Lider stranke Milorad Dodik na izborima 2010. godine izabran je za predsjednika RS, Nebojša Radmanović ponovo je dobio podršku birača i ostao je na mjestu člana Predsjedništva BiH, dok je u premijersku fotelju zasjeo dotadašnji ministar finansija RS Aleksandar Džombić. On se na toj poziciji zadržao do marta 2013. godine kada ga je naslijedila međunarodni sekretar SNSD-a i dotadašnja ministrica za ekonomske odnose i regionalni razvoj Željka Cvijanović.

Poslije opštih izbora 2010. godine potpisan je i Sporazum o usaglašenom djelovanju u zajedničkim organima BiH između SNSD-a i SDS-a, što je bila prva institucionalna saradnja najljućih političkih protivnika. Ta saradnja ipak nije izdržala do narednog izbornog ciklusa, jer je poslije niza trzavica definitivno raskinuta krajem 2013. godine kada su kadrovi SDS-a izbačeni iz Savjeta ministara BiH.

Prije toga, na lokalnim izborima 2012. godine SNSD je ostvario najlošiji izborni rezultat od opštih izbora 2006. godine, jer su opozicioni kandidati preoteli gotovo polovinu načelničkih pozicija od SNSD-a.

Lider SNSD-a i predsjednik Srpske nije krio nezadovoljstvo rezultatima tih izbora i Dodik je netom poslije objavljivanja rezultata poručio da su u ovoj stranci “razumjeli poruku naroda”, nakon čega je raspušten veliki broj opštinskih i gradskih organizacija i započela konsolidacija i unutarstranački izbori. Konsolidacija je dala polovične rezultate do opštih izbora 2014. godine, jer je na njima Dodik ponovo ostvario pobjedu u trci za predsjednika RS, ali je Željka Cvijanović od Mladena Ivanića izgubila trku za člana Predsjedništva BiH i SNSD je prvi put poslije 2006. godine ostao izvan vlasti na nivou BiH. Vladajuća koalicija u RS koju čine SNSD, DNS i Socijalistička partija i poslije tih izbora je formirala vlast u RS, ali mrlju na formiranje skupštinske većine bacila je tzv. afera “papak” koja do danas nije rasvijetljena i u okviru koje su se u javnosti pojavili audio snimci na kojima premijerka RS Željka Cvijanović govori o kupovini narodnih poslanika.

Na lokalnim izborima 2016. godine, SNSD je ostvario ubjedljivu pobjedu, jer su kandidati ove stranke zasjeli u većinu načelničkih fotelja u RS. Svojevrstan kuriozitet je da je lider ove stranke Milorad Dodik prešao trnovit put od “daška svježeg vjetra na Balkanu” i prozapadnog lidera do osobe koju su SAD stavile na crnu listu i najvećeg rusofila na Balkanu koga je u nekoliko navrata primio i ruski predsjednik Vladimir Putin, što sigurno ima značajan uticaj na biračko tijelo u Srpskoj.

Na posljednjim izborima, u oktobru prošle godine, Dodik pobjeđuje Mladena Ivanića u trci za srpskog člana Predsjedništva BiH, Željka Cvijanović dobija povjerenje većeg broja građana od lidera SDS-a Vukote Govedarice u trci za predsjednika Srpske dok SNSD osvaja najveći broj mandata, kako u NSRS tako i u PDPSBiH. Period nakon izbora obilježiće potpuni raspad opozicionog Saveza za pobjedu, prelazak NDP-a Dragana Čavića u vladajuću večinu, dvotrećinska podrška Vladi RS predvođenom premijerom Radovanom Viškovićem (SNSD) ali i značajniji sukobi sa dvodecenijskim koalicionim partnerom, DNS-om.

Počast Nenadu Baštincu

Na osnivačkom saboru Stranke nezavisnih socijaldemokrata je za generalnog sekretara, što je po prvom statutu bila druga najvažnija funkcija u stranci, izabran je Nenad Baštinac. On je preminuo polovinom juna 1999. godine nakon teške bolesti u 49. godini života i nije doživio zvjezdane trenutke stranke čije je temelje udario zajedno sa Miloradom Dodikom, ali mu se Dodik odužio time što je sportsku dvoranu u Aleksandrovcu nazvao njegovim imenom. Baštinčev sin Nikola dva mandata je bio poslanik SNSD-a u Narodnoj skupštini RS.

Smrt Milana Jelića – veliki udarac

Veliki udarac ovu stranka je zadesio u septembru 2007. godine kada je iznenada preminuo tadašnji predsjednik Srpske i potpredsjednik SNSD-a Milan Jelić. Ipak, na vanrednim izborima za predsjednika u decembru iste godine, ponovo je pobijedio kandidat SNSD-a akademik Rajko Kuzmanović koji je kao nestranačka ličnost pobijedio tadašnje protivkandidate Ognjena Tadića iz SDS-a i Mladena Ivanića iz PDP-a.

SrpskaCafe.com

Besplatnu Android aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.


loading...

Možda vas zanima

Ubistvo Damira Ostojića Šijana: Svjedoci prepoznavaju osumnjičene

AP

Milan Kučan ide na sud zbog ratnog zločina?

AP

Čolić tvrdi da nije napao novinara Kovačevića!

AP

Tragedija u Doboju: Mijenjao sijalicu na rasvjeti pa poginuo

DM

Uložimo u agronome 100 000 KM i onda ih puštamo da rade kao kamiondžije

AP

Šta se dešava sa Merkelovom? Ponovo drhtala na ceremoniji (VIDEO)

DM

Predaj komentar

Komentari odražavaju stavove njihovih autora, ne i stavove portala srpskacafe.com. Molimo sve korisnike da se suzdrže od vrijeđanja, psovanja i vulgarnog izražavanja. Zadržavamo pravo da obrišemo komentar bez prethodne najave i objašnjenja.

Ova stranica koristi kolačiće kako bi osigurali bolje korisničko iskustvo. Nastavkom korištenja pretpostavićemo da ste saglasni sa primanjem kolačića. Prihvati Pročitaj više