Izdvajamo

Monika Ponjavić: U susret Oskaru – Roma i Miljenica


Uoči ovogodišnje dodjele Oskara, nagrade Američke filmske akademije, koju će ekskluzivno prenositi Elta TV u noći između 24. i 25. februara, portal SrpskaCafe predstavlja vam kandidate kroz pero filmske i TV kritičarke Monike Ponjavić.

Odlučila sam da u jednom tekstu objedinim posljednja dva filma nominovana u kategoriji Najbolji film, s obzirom da je riječ o filmovima o kojima sam već pisala, i to u onom trenutku kada nisam ni vjerovala da će upravo oni ove godine dobiti najviše nominacija (ukupno deset za “Romu”, odnosno devet za “Miljenicu”). Sasvim zasluženo, rekla bih, jer je riječ o filmovima koji na ovogodišnjim dodjelama nagrada Akademije, ako izuzmemo standardno dobru kategoriju Najbolji strani film, svojim kvalitetom zaista odskaču.

Roma

Ako ste čitali moju godišnju listu najboljih filmova iz 2018, onda znate da se na prvom mjestu nalazi “Roma” Alfonsa Kuarona, koji je, na moje iznenađenje, dobio ukupno deset nominacija, od čega i onu za Najbolji film i Najbolji strani film. Ova anomalija, da film bude nominovan u ove dvije kategorije, i tako potencijalno proglašen ultimativnim filmom godine do sada je, uključujući “Romu”, šansu dobilo ukupno pet ostvarenja i to “Z” Koste Gavrasa, “Life is Beautiful” Roberta Beninjija, “Crouching Tiger, Hidden Dragon” Anga Lija te “Amour” Mihaela Hanekea, od kojih su svi oni na kraju proglašeni najboljim stranim filmovima, ali ne i najboljim filmovima, čime je “Roma” stavljena pred istorijski čin kao prvi film koji, sudeći na osnovu broja nominacija, stavova kritike i dosadašnji tok sezone nagrada, ima realnu šansu da kući ode sa obe statue.

I to bi bilo fer, posebno uzevši u obzir da, ako ćemo gledati nominovane filmove, u svim kategorijama, ove godine prosto ne postoji film koji je bolji od “Rome”. Drugi razlog zbog kojeg se nadam da će obje ove nagrade, uključujući i onu za fotografiju, otići Kuaronu za “dosadni film, bez narativa, u kojem se ništa ne dešava”, kako ga dio publike često opisuje, je zbog toga što bi takvim činom, ali i mišljenjem Akademija postavila trend da dosadni filmovi sa stavom i identitetom i dalje imaju razlog za postojanje, uprkos činjenici što su ove godine uglavnom limunade dobile nominacije (limunade, u poređenju sa filmovima poput “First Reformed”, “Lazzaro Felice” ili “Climax”, da nabrojim nekoliko). To me samim tim dovodi do zaključka da su članovi Akademije ipak trebali ostati pri svom originalnom planu i uvesti kategoriju Najbolji popularni film, kako bi se na taj način glavna nagrada rasteretila pritisaka i konačno počela vrednovati najbolja dostignuća, nevezano za njihovo porijeklo ili govorno područje. Najbolja, a ne najpopularnija, iako naposlijetku ostaje ono vječno pitanje “šta je film, ili bilo koje drugo umjetničko djelo, bez publike?”. Naravno, riječ je o problemu kokoške i jajeta i gdje dilema da li umjetnost treba podilaziti ukusu publike ili je ona tu ipak ne bi li taj ukus izgradila, po svemu sudeći, neće uskoro biti riješena. Čitajući moje tekstove, vjerujem da vam je jasno da sam ja pobornik ovog drugog stava koji smatra da se ukus gradi i razvija vremenom i da je kao takav sklon raznim promjenama, a ne uklesan u kamenu, na šta izraz “o ukusima se ne raspravlja”, koji se često koristi u argumentima, aludira i stavlja stvari na jednu posebnu ravan.

Bilo kako bilo, “Roma” je film kojem bi na ovogodišnjim Oskarima dala sve nagrade. Zašto? “Roma” je u cjelosti Kuaronov projekat, jer on je i producent i režiser i scenarista i direktor fotografije (što se kod nas često pogrešno prevodi kao kinematografija) i montažer. I u svim ovim pojedinačnim aspektima “Roma” je jednostavno savršena. Dugi kadrovi, čiji je primarni cilj da kroz jedinstvo vremena i prostora odaju počast ideji realnog vremena, jer Kuaronov film djeluje kao da se tu i odvija, grandiozne scene eksterijera kakve dugo nismo vidjeli, takođe snimljene u realnom vremenu, na lokaciji, nakon brojnih uvježbavanja i bez digitalnih pomagala, nesmetani, prirodni prelazi iz krupnih kadrova u total i obrnuto, su elementi koji su doživljaj ovog filma podigli na jedan novi nivo. Filma, koji intimno, privatno nastoji staviti lice u lice sa društvenim, svakodnevicu jednog domaćinstva u kontrast sa pozadinom unutar koje se odvijaju mnogo veći događaji, ali za Kuarona ne nužno i važniji. Oda djetinjstvu, ljudima koji su nas odgajali i naselju u kojem smo odrasli, “Roma” je vizuelna poslastica protkana raznim, važnim temama i dokaz da se veliki filmovi još uvijek prave.

Ocjena: 5/5

Miljenica

Za kraj sam ostavila Lantimosa, reditelja kojeg ili volite ili mrzite i čiji je posljednji film, iako gotovo besprijekoran, s obzirom na tematiku kojom se bavi, ipak uspio podijeliti publiku, u šta sam bila ubijeđena da se ovaj put neće desiti, jer je “Miljenica” (The Favourite) njegov najkonvencionalniji, najpristupačniji film. Ali, izgleda ne u tolikoj mjeri da bi bio voljen od svih. Jer stavovi publike su itekako podijeljeni, ali ne i kritike.

Ovo je prvi film u čijem pisanju Lantimos nije učestvovao, prvi film koji nije nastao iz pera Eftimisa Filipua, i prvi u kojem je priča bazirana na istinitim, istorijskim događajima. Ova tri podatka već u startu čine “Miljenicu” drugačijom, jer ono što je ovdje posebno zanimljivo jeste taj ograničavajući faktor priče koja ovim filmom oživljava. Na papiru, ona djeluje prilično dosadno i, u moru novih biografskih priča koje plave tržište u posljednjih nekoliko godina, neinventivno. Jer, kada zamislimo još jednu interpretaciju života britanskog monarha na dvoru, opterećenog ratovima, intrigama i međusobnim razmiricama, neminovno je da ćemo pomisliti šta tačno još jedan ovakav film može doprinijeti svijetu sedme umjetnosti. Međutim, kao i obično, poenta dobrog ili velikog filma nikada nije samo u onome što je napisano, nego u načinu na koji se napisano pretoči u sliku i zvuk, što ovaj reditelj radi drugačije i vrlo često besprijekorno. 

Uzevši u obzir da su svi filmovi nominovani u kategorijama Najbolji film, odnosno Najbolja režija, ove godine izrazito politički, ono što “Miljenicu” odvaja od ostalih nije samo njen upečatljivi stil, nego i činjenica da je riječ o filmu koji u prvi plan stavlja tri žene i njihovu borbu za ličnu, ali i političku moć i prevlast. Tri žene, stavljene u ulogu donosioca odluka i de fakto vladara jedne imperije. Kompletan film zasnovan je upravo na ovom odnosu i na ova tri lika. Ema Stoun igra Abigejl Mešam, ambicioznu siroticu koja se probija kroz klasni sistem engleskog društva, Rejčel Vajs Saru Čerčil, kraljičinu najstariju prijateljicu, prvu ljubavnicu i dio aristokratije koja grčevito želi da se održi, a kao poluga i oslonac, koji ovu klackalicu do kraja drži u izvjesnoj ravnoteži i igri, stoji fantastična Olivija Kolman u ulozi kraljice Ane, nesuđene majke, kraljice Britanije i predmeta okrutne igre u borbi za moć.

Međutim, glavne zvijezde “Miljenice”, što ovaj film uostalom i čini posebnim, su kamera i zvuk koji sve vrijeme iritiraju, podsjećajući nas konstantno da je ono što gledamo dekadencija i prikaz najnižeg oblika postojanja čovjeka. Izolovani, široki uglovi otuđenja upareni sa odvratnim krupnim kadrovima ljudi u njihovim najgorim trenucima su pokretačka snaga ovog filma. Istovremeno zapanjujući, lijepi, graciozni na svoj čudni i Lantimosu svojstven način, ali i groteskni. Međutim, za razliku od nekih ranijih njegovih djela, “Miljenica” je u potpunosti nusproizvod ludila i začudnosti njenih glavnih likova. Oni su apsurdni jer apsurdnost je tamo gdje Lantimos otkriva ko oni zaista jesu, guleći sloj sa njih, milimetar po milimetar, dok na kraju više ništa nije ostalo.

Zaljubljenik u bizarno, u suštinski ljudsko, koji tu bizarnost kanališe i pretvara u svoju prednost, i čiji filmovi zahtijevaju istančan ukus i jak želudac, Lantimos je reditelj kojeg, kao što sam već rekla, možete samo ili voljeti ili mrziti. I ako je ikada postojao film koji će vas približiti njegovom posebnom, izrazitom stilu, onda je to ovaj. A ako se to kojim slučajem nije desilo, onda ništa.

Ocjena: 5/5

Besplatnu Android aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.


Možda vas zanima

Nesreća na putu Banjaluka-Prijedor, vozač izgorio u automobilu

GC

Pola vijeka od slijetanja na Mjesec – stvaran događaj ili NASA-ina montaža?

GC

“Dnevnik Diane Budisavljević” pobjednik Pulskog festivala

DM

Svidjela mu se stjuardesa, pa uputio dojavu o bombi na aerodromu

DM

Startuje Premijer liga BiH: Komšijski derbiji i juriš na “Grbavicu”

DM

Pojačan saobraćaj na više graničnih prelaza, čekanja duža od dva sata

DM

Predaj komentar

Komentari odražavaju stavove njihovih autora, ne i stavove portala srpskacafe.com. Molimo sve korisnike da se suzdrže od vrijeđanja, psovanja i vulgarnog izražavanja. Zadržavamo pravo da obrišemo komentar bez prethodne najave i objašnjenja.

Ova stranica koristi kolačiće kako bi osigurali bolje korisničko iskustvo. Nastavkom korištenja pretpostavićemo da ste saglasni sa primanjem kolačića. Prihvati Pročitaj više