Infopunkt

Bila jednom jedna “Zastava” ili kako zaboraviti “pokojnika”


Iako je prije 20 godina, rasturena NATO bombama, bila na umoru, kragujevački srednjoškolci i studenti su i tada očekivali da će zamijeniti svoje roditelje na radnom mjestu i dobiti posao u nekoj od mnogobrojnih fabrika “Zastave”. Današnje generacije, koje uče iste škole i fakultete, “Zastavu” više i ne pominju.

Tokom prethodne dvije decenije, mnogi manji pogoni su jednostavno ugašeni, što je slučaj s proizvodnjom “Zastavinih” turbina za male hidroelektrane, a veće fabrike su prodate stranim kompanijama, što je neizostavno značilo i promjenu imena. “Zastava tapacirnica” danas je “Fori tekstil”, a “Zastava alatnica” – “Unior komponente”.

Neko će reći nomen est omen (ime je sudbina) ali vreme čini svoje i “Zastava”, taj nekadašnji kragujevački gigant koji je, direktno ili indirektno, hranio pola miliona Jugoslovena, polako pada u zaborav. Među živima je sve manje onih koji se sjećaju reka radnika koji u pola šest ujutro, dok još nije svanulo, hrle ka fabričkim kapijama.

Sedamdesetih godina prošlog vijeka, kada je “Zastava” bila u naponu snage, u raznim pogonima i službama tog socijalističkog industrijskog mastodonta radilo je 35 000 ljudi. Danas u “Fijatu”, koji je preuzeo “Zastava automobile”, nema više od 2 400 radnika. Naravno da je tehnologija proizvodnje automobila modernija, ali to je neka druga priča, piše Politika.

Radnici “Zastava kamiona” su se dugo odupirali tranzicionim promjenama, očekujući da će ih preuzeti italijanski “Iveko”, njihov dugogodišnji partner, ili neka od velikih kineskih kompanija čiji su dolazak najavljivali srpski zvaničnici, sve dok i ta, treća po snazi fabrika, nije izbrisana sa spiska živih privrednih subjekata.

Od velikih “Zastavinih” fabrika ostala je samo fabrika oružja, prva takva fabrika na Balkanu, nasljednica čuvene “Topolivnice” iz 19. vijeka, koja je počela da radi 1853. godine. Za tu fabriku, koju su podizale obe srpske kraljevske dinastije, danas je zainteresovana italijanska “Bereta”. Inače, novi zakon o proizvodnji i prometu oružja iz 2018. godine omogućio je upliv stranog kapitala u odbrambenu industriju Srbije.

Preostala imovina upokojene “Zastave”gurnuta je u stečajnu masu, još se vuku tužbe nekih bivših radnika za neisplaćene zarade i doprinose, a u međuvremenu je sa tržišta nestala i “Zastava inpro”, fabrika za proizvodnju automobilskih prikolica koja je zapošljavala mahom osobe s invaliditetom. Posao te fabrike je preuzeo francuski “Trigano”.

Nema više ni “Zastava hortikulture”, ni KUD-a “Zastava”, a nad “Zastavinom” medicinom rada, u kojoj se liječi 30 000 Kragujevčana, nedavno je pokrenut likvidacioni postupak.

Savremena tehnologija i novi tržišni odnosi neminovno donose promjene, ali je teško oteti se utisku da brisanje imena “Zastava” iz svih dokumenata nema i svoju širu, ideološku pozadinu. Nekada stub nacionalne industrije kao da treba izbrisati i iz sjećanja.

Česi i Rumuni su na “Škodi” i “Dačiji” zadržali znak nacionalnog automobilskog brenda i po dolasku njemačkog “Folksvagena” i francuskog “Renoa”. Srbi su svog znaka lako odrekli, valjda da što prije zaborave da su ikada išta umjeli sami da naprave, oduvijek jedino sposobni, ili samo za pečalbu ili za ulogu jeftine radne u svojoj zemlji.

Politika

Besplatnu Android aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.


ucitavam...

Možda vas zanima

Dodik: Mitrović i Košarac kandidati za funkcije u Savjetu ministara

DM

Navršilo se 28 godina od brutalnog ubistva srpske porodice Zec u Zagrebu

DM

Gradiška: Dan žalosti zbog pogibije dva učenika Tehničke škole

DM

Ustaško orgijanje na Stradunu u režiji Marka Perkovića Tompsona

DM

Skupa reforma: Sudijama i tužiocima odšteta 44,48 miliona evra!

DM

Danas komemoracija i sahrana Nedeljka Mitrovića

DM

Predaj komentar

Komentari odražavaju stavove njihovih autora, ne i stavove portala srpskacafe.com. Molimo sve korisnike da se suzdrže od vrijeđanja, psovanja i vulgarnog izražavanja. Zadržavamo pravo da obrišemo komentar bez prethodne najave i objašnjenja.

Ova stranica koristi kolačiće kako bi osigurali bolje korisničko iskustvo. Nastavkom korištenja pretpostavićemo da ste saglasni sa primanjem kolačića. Prihvati Pročitaj više