Izdvajamo

SC Lektira: Diktatorima ima ko da piše


Krajem 1968. godine četvorica latinoameričkih pisaca – Hulio Kortasar, Karlof Fuentes, Mario Vargas Ljosa i Gabrijel Garsija Markes – u pomalo konspirativnoj prepisci dogovaraju se da napišu romane koji će biti posvećeni diktatorskim terorima u Argentini, Meksiku, Peruu i Kolumbiji.

Prepiska se nastavlja i u narednim mjesecima, ali dogovoreno blijedi. Prvobitna ideja postaje tek puki nacrt. Ipak, Markes i Ljosa ne zaboravljaju dogovoreno: prvi piše “Jesen patrijarha” posvećen zamišljenom karipskom diktatoru, drugi “Jarčevu feštu” koja govori o diktaturi generala Rafaela Leonidasa Truhilja u Dominikanskoj Republici.

Kopanje po južnoameričkim rudnicima postaje sve dublje, pa pronalazimo i “Ja, vrhovni” Augusta Roe Bastosa i “Raspravu u metodi” Aleha Karpentjera. Prvi roman posvećen je životu diktatora Hozea Gaspara Rodrigeza de Franke koji je vladao “željeznom šakom” Paragvajem od 1814. do 1840. godine, dok drugi opisuje kubansku revoluciju, oružani ustanak protiv autoritativne vlasti Flugensia Baiteste.

“Jesen partijarha” je objavljena 1975. godine, “Ja, vrhovni” godinu dana ranije, kada i Karpentjerov “novela de dictador”, dok je Ljosa “Jarčevu feštu” izdao u prvoj godini 21. vijeka. Ipak, jedan roman nepravedno ostaje na margini teze o “diktatorskim romanima Južne Amerike”. U pitanju je “Gospodin predsjednik” Miguela Angela Asturijasa koji je objavljen 1946. godine.

Roman je to kojeg sam, uz drugi tom “Fausta” u izdanju Srpske književne zadruge, najduže tražio. Roman je to kojeg sam konačno i našao, odnosno roman je to kojeg je konačno iskopao Miki Gojković, dobri duh “Ramajane”, u osječkoj antikvarnici “Ezop” za koju kažu da je jedina sa Balkana koja se nalazi u katalogu evropskih antikvarijata.

Asturijas ide među najveće pisce Latinske Amerike, pa ipak je njegovo djelo nedovoljno prevedeno i još manje poznato. Dovoljno je reći da njegov najbolji roman – prema ocjeni kritičara, naravno – “Ljudi od kukuruza” (“Hombres de maiz”) nije preveden na srpski jezik, a da li će i kada biti – o tome se, manje ili više, ništa ne zna. Prevedene su “Gvatemalske legende”, preveden je “Uragan”, preveden je i “Zeleni papa”, a srećom po sve nas preveden je i “Gospodin predsjednik”.

Asturijas je ovaj roman završio 1933. godine, ali je on objavljen tek 13 godina kasnije. “Tačka oslonca” romana je gvatemalski tiranin Mauel Estrada Kabrera i njegova krvava vladavina od 1989. do 1920. godine. Stalno ugnjetavanje od strane vojske i tajne policije bili su osnovni modeli Kabrerine apsolutističke vladavine i upravo taj teror slika Asturijas u “Gospodinu predsjedniku” koji je danas klasično djelo hispanoameričke književnosti.

Zapisano je da je “Gospodin predsjednik” zapravo karikatura stvarnosti, ali “strahote političkih deformacije koje Asturijas opisuje zaista su vjeran odraz političke i društvene stvarnosti latinoameričke strahovlade”. Teror diktatora Južne Amerike ostao nam je stran, jer smo bili zaokupljeni sopstvenim tiranijama, a ako smo i tražili druge, onda su se sovjetske u vidu Staljinovih logora nametale neumitnom silom istorijskih veza. Južnoamerički teror nije ništa manji. Kao što ništa slabija nije ni književnost koja ga je posvjedočila.

G. Dakić / SrpskaCafe.com

Besplatnu Android aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.


Možda vas zanima

Decenijama se spremaju za “ratove zvijezda”, a rakete još lansiraju sa flopi disketa

DM

Saobraćajka kod Zenice: Stradala žena, četiri osobe povrijeđene

DM

Gov: Velika Britanija napušta Evropsku uniju do 31. oktobra

DM

Horovi RTS i HRT zajedničkim nastupom zatvorili 51. Bemus

DM

U stravičnoj saobraćajnoj nesreći kod Gabele poginuo mladić

DM

Akcija “Kafa”: Oduzeto 22 kilograma droge, jedna osoba uhapšena

DM

Predaj komentar

Komentari odražavaju stavove njihovih autora, ne i stavove portala srpskacafe.com. Molimo sve korisnike da se suzdrže od vrijeđanja, psovanja i vulgarnog izražavanja. Zadržavamo pravo da obrišemo komentar bez prethodne najave i objašnjenja.

Ova stranica koristi kolačiće kako bi osigurali bolje korisničko iskustvo. Nastavkom korištenja pretpostavićemo da ste saglasni sa primanjem kolačića. Prihvati Pročitaj više