Film

Monika Ponjavić: Watchmen – Promjena tačke gledišta


Nikada (do sada) nisam čitala “Nadzirače” (Watchmen). Nikada nisam gledala istoimeni film. Kada je izašla najava za seriju u produkciji HBO-a, znala sam ugrubo radnju, odnosno premisu priče i znala sam da je autor Dejmon Lindelof (Damon Lindelof). I to mi je bilo dovoljno.

Lindelof je donekle kontroverzno ime, jer ono, samo na pomen, publiku dijeli u dva talasa. Sa jedne strane su oni koji su zadovoljni “Izgubljenima” (Lost), bez obzira na način na koji se ova hit serija završila, dok su sa druge oni koji taj kraj i dalje smatraju najgorim krajem u istoriji televizije i kojima je zbog takvog kraja ukaljano i sve ono što je došlo prije njega. Ja spadam u red prvih. U red onih koji su upravo zbog toga sa nestrpljenjem dočekali i sa žalom otpratili “Ostavljene” (Leftovers), seriju kojom se Lindelof zauvijek iskupio i dokazao kao jedan od najkreativnijih mladih autora danas, jer “Ostavljeni” su nešto najbolje što nam je televizija dala u posljednjoj deceniji. Uvijek ću biti tog stave, jer serija koja prevaziđe tekst po kojem je nastala, koja sa svakom novom sezonom dobija na snazi, koja ima jasno zaokružen kraj i stav je serija koja zaslužuje takav hvalospjev. Iako ju je gledao mali krug ljudi, njen uticaj na ovaj medijum nije zanemariv.

Slično se, čini mi se, dešava i sa “Nadziračima”. S tim što se na skali popularnosti kod publike i generalno gledanosti “Nadzirači” nalaze negdje u zlatnoj sredini, zahvaljujući onima koji su tu zbog Lindelofa i onima koji su tu zbog stripa. Ne nužno i jednog i drugog.

Prvih deset minuta “Nadzirača” (događaj koji je dio stripa, ali ne njegova direktna adaptacija) nas vodi u Tulsu, tokom masakra iz 1921. godine u takozvanom “Crnom Volstritu”. U pitanju je jedan od najšokantnijih rasističkih napada u Sjedinjenim Američkim Državama (za čije postojanje većina nije ni znala), a odluka da se počne ovom pričom i na ovakav način je jasna namjera ne samo da se stav serije stavi u prvi plan, nego i da se ovakvim stavom da jasna poruka publici. Riječ je o hrabrom potezu, jer serije danas obično zadržavaju nekoliko karata u rukama za vrijeme kada je možda već kasno, kada ste duboko zagazili u njen svijet i kada želite saznati više, bez obzira na cijenu. U tom smislu, “Nadzirači” su pošteni jer vam u prvih deset minuta govore o čemu je serija, dajući vam priliku da njen svijet, ukoliko vam on nije po volji, napustite odmah. Ne bih vam to preporučila. Jer, opet, Lindelof.

Samo se Lindelof može odlučiti na ovakav početak kao uvertiru za ono što bi načelno trebalo biti superherojska serija, jer Lindelof je, a to znaju svi koji prate njegov rad, fokusiran na priče koje se pričaju iz različitih uglova i perspektiva, priče koje se mijenjaju u odnosu na to ko ih priča, odnosno sluša. “Nadzirači” nisu izuzetak. I u tom smislu vidim ih kao neku mješavinu između “Izgubljenih” i “Ostavljenih”.

“Izgubljeni” su bili poznati po svojim “centričnim” epizodama, po tome što su se fokusirali na jednog lika čija je priča iz prošlosti (flashback) uticala na radnju koja se dešavala u sadašnjosti, na ostrvu. “Ostavljeni” su ovaj koncept dodatno produbili i naglasili, jer su se pojedine epizode, za razliku od “Izgubljenih”, vrtile isključivo oko jednog lika, ne dajući nikakav prostor drugima niti drugu tačku gledišta. I jedna i druga serija se, pored činjenice da se ovdje radilo o studiji pojedinačnih likova i njihovih razvoja (tzv. “single character journey”), zasnivala na pričama promijenjive perspective, što je uostalom pokretačka snaga i “Nadzirača”, barem koliko sam upoznata (trenutno čitam strip).

Promjena tačke gledišta kroz likove koji nisu nužno superheroji u tradicionalnom smislu (nego radije psihički oštećeni ljudi koji se na taj način bore i protiv sebe) i pričanje priče na ovaj način je upravo ono što je “Nadzirače” odvojilo od ostalih stripova i upravo ono što ih je stavilo na Lindelofov radar. Kada na to dodamo činjenicu da je Lindelof odlučio da “Nadzirače” koristi samo kao okvir za svoj narativ, dobijamo seriju koja beskompromisno izvrće kompletan žanr naglavačke.

Superherojske priče se obično koncentrišu na bijele muškarce u velikim gradovima, dok ovdje imamo ženu, Anđelu Ejbar (Regina King), iz malog grada u sred ničega, u SAD-u, koja niti je lik originalnih “Nadzirača” (mislim prvenstveno na strip), niti je bijela. Kao glavni lik i vjerovatno jedini kojem vjerujemo, Anđela Ejbar dolazi sa određenim kontekstom koji u prvi plan stavlja aktuelna pitanja, i to ona koja nisu važna samo Lindelofu, nego svijetu generalno. Riječ je o pitanjima čije odgovore traži i “Džoker” (Joker) Toda Filipsa (Todd Philips), u manjoj ili većoj mjeri, ali svijet kroz koji ih traži je neuporedivo različit. Iako i jedan i drugi svoje uporište grade na stripu, taj novoizgrađeni svijet, ukorijenjen u realnosti koju živimo, je upravo ono što mi lično kod “Nadzirača” odgovara, a kod “Džokera” ne. Ista ili slična pitanja – šta znači živjeti u svijetu koji je nastao na temeljima stripa i biti odbačen i šta za takvu priču znače kratki prekidi nastali kao posljedica upliva realnog nasilja posuđenog iz našeg vrlo realnog svijeta – ovdje su tretirana na posve različit način, što u konačnici daje posve različite rezultate.

Lindelofov talenat u promjeni perspektive i tačke gledišta se ne ogleda samo u činjenici da su njegovi “Nadzirači” smješteni nekih 30-50 godina nakon ključnih događaja stripa, nego i u tome da je sa promjenom vremena došlo do promjene konteksta gdje je hladni rat zamijenjen pitanjiima koja su važna danas, a od kojih posebno treba izdvojiti ona koja se tiču porasta fašizma i zajedno s njim i rasizma, te gubljenja povjerenja između onih koji bi trebalo da služe i štite i onih koji bi trebalo da mogu da se na njih oslone. Naravno, riječ je policiji koja u alternativnim Sjedinjenim Američkim Državama Dejmona Lindelofa ne otkriva svoj identitet, kako zarad lične sigurnosti, što je prvi sloj čitanja, tako i zarad činjenice da su najugledniji među njima mahom dio “Konjice”, odnosno “Kju Kluks Klana”.

Balansirajući pažljivo između dvije oprečne strane jedne priče, “Nadzirači” su tu, prije svega, kako bi ispitali pitanje ljudske moći, a to rade na jedan suptilni način koji podrazumijeva konstrukciju i dekonstrukciju legendi i mitova, tražeći njihovo porijeklo koje, u ovom konkretnom slučaju, često nastaje na ekranu, tu pred nama u realnom vremenu, kroz remiks poznatih, manje poznatih ili skroz nepoznatih činjenica, ali i lažnih iskaza. Ono gdje serija manjka jesu povremeno banalni komentari upravo tih političkih pitanja, nevezano za to da li se radi o društvenim pojavama i konstruktima (rasnim, rodnim, klasnim), uređenjima, sistemima… Ako zanemarimo te i takve nezgrapne interpretacije i komentare koji, barem još uvijek ne smetaju, dobićemo originalnu seriju zasnovanu na poznatom i prepoznatljivom, koja, pored toga što ima šta da kaže, to govori na istančan i interesantan način. Montaža, režija, muzika, dizajn, atmosfera i glumci poput Redžine King i Džeremija Ajronsa (Jeremy Irons) svakako idu u njenu korist.

Ocjena: 5/5

Besplatnu Android aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.


ucitavam...

Možda vas zanima

Saudijci prave sportski grad, za početak ulažu 470 milijardi evra

DM

“Galeb” na remontu: Titova lađa mijenja namjenu

DM

Bivši ministar, optužen za obljubu djevojčice, pušten iz pritvora

DM

Vlada Republike Srpske utvrdila prijedlog budžeta za narednu godinu

DM

Konstituisane stalne komisije Predstavničkog doma BiH

DM

Sutra počinje izmještanje iz migrantskog kampa Vučjak?

DM

Predaj komentar

Komentari odražavaju stavove njihovih autora, ne i stavove portala srpskacafe.com. Molimo sve korisnike da se suzdrže od vrijeđanja, psovanja i vulgarnog izražavanja. Zadržavamo pravo da obrišemo komentar bez prethodne najave i objašnjenja.

Ova stranica koristi kolačiće kako bi osigurali bolje korisničko iskustvo. Nastavkom korištenja pretpostavićemo da ste saglasni sa primanjem kolačića. Prihvati Pročitaj više