Zanimljivosti

Jeste li čuli za besmrtne ćelije Henrijete Laks?


Ime Henrijete Laks, siromašne crnkinje iz Virdžinije, upisano je u medicinske udžbenike, a njene “besmrtne” ćelije su decenijama korištene u izuzetno važne medicinske svrhe. Ko je Henrijeta Laks čiju je stogodišnjicu rođenja svijet obilježio krajem jula?

Ovoj Afroamerikanki iz siromašne porodice porijeklom iz Virdžinije, koja je rasla na plantažama duvana, dijagnostifikovan je kancer cerviksa početkom 1951. godine, kada je imala 30 godina. Liječila se u “Džons Hopkinsu” pošto je to bila najbliža bolnica koja je primala pacijente Afroamerikance. Ljekar Hauard Džons je prilikom pregleda uzeo uzorak izrasline sa Henrijetinog cerviksa i poslao ga u patološku laboratoriju gdje je ubrzo utvrđeno da je riječ o ćelijama raka, malignom epidermoidu.

Upućena je na zračenje, a tokom tretmana uzeta su joj još dva uzorka ćelija i predata američkom naučniku njemačkog porijekla Džordžu Oto Geju. Oto Gej je baš u to vrijeme osnovao Laboratoriju za kulture tkiva i osmislio nekoliko aparata koji su pomogli laboratorijskom uzgoju ćelija, pa je počeo da “uzgaja” ćelije kancera iz Henrijetinog cerviksa.

Za razliku od prethodnih pokušaja uzgoja ćelija koje je uspijevao da održi u životu samo nekoliko dana, Gej je otkrio da pojedine Henrijetine ćelije neprekidno bujaju i ne umiru nakon nekoliko dioba, pa je njihovim razmnožavanjem uspio da stvori liniju ćelija. U oktobru 1951. godine Henrijeta Laks je umrla od raka koji je metastazirao po čitavom organizmu, ali se njene ćelije nastale iz uzorka tkiva i danas neprekidno razmnožavaju, žive i umiru u laboratoriji. Lanac ovih ćelija postao je besmrtan – održava se decenijama i poznat je kao HeLa linija ćelija.

Osim što je sam podatak o uzgoju besmrtnih ćelija fascinantan, suština njihovog uzgajanja je da se koriste za brojna medicinska testiranja. One su, na primjer, u narednim godinama poslužile da se napravi vakcina za dječju paralizu, koja je na njima testirana. Zatim, HeLa ćelije su bile prve ljudske ćelije koje su uspješno klonirane 1955. godine, a u to vrijeme već su bile u masovnoj proizvodnji i istraživači su ih sve češće potraživali. Korištene su za ispitivanje side, efekata raznih lijekova i hemijskih supstanci, zatim raka i niza drugih bolesti.

Zahvaljujući njima, naučna zajednica je došla do oko 11 000 patenata i uzgojeno je do danas, procjenjuje se, oko 20 tona HeLa ćelija. Iako čak nije poznato ni gde je tačno grobno mesto gde je Henrijeta Laks sahranjena, na naknadno postavljenom nadgrobnom spomeniku zapisano je da će njene besmrtne ćelije zauvijek nastaviti da pomažu čovječanstvu.

Džordž Oto Gej je takođe umro od raka. Prema podacima iz knjige Rebeke Sklut “Besmrtan život Henrijete Laks”, kada su ljekari pokušali da ga operišu, zahtijevao je od njih da sačuvaju djelić tkiva jetre zahvaćen kancerom kako bi ga uzgajao i sačuvao za istraživanja kao novu liniju ćelija. Međutim, ljekari ga nisu poslušali, a tokom operacije zaključili su da je rak toliko metastazirao da pacijenta nije bilo moguće operisati.

Besplatnu Android aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.


Možda vas zanima

Tajland turistima: Vi bacate smeće, mi ćemo vam ga vratiti i to poštom!

DB

Na terenu držali distancu, pa primili 37 golova!?

DB

Finalisti takmičenja za najsmješnije fotke iz divljeg svijeta za 2020. (FOTO)

DB

Donald Fear – skromni pobjednik britanskog Milionera

DB

Muzej sreće otvoren u Kopenhagenu

DB

“Avangarda” – čudo sa pet paluba vrijedno pola milijarde dolara

DB

Predaj komentar

Komentari odražavaju stavove njihovih autora, ne i stavove portala srpskacafe.com. Molimo sve korisnike da se suzdrže od vrijeđanja, psovanja i vulgarnog izražavanja. Zadržavamo pravo da obrišemo komentar bez prethodne najave i objašnjenja.

Ova stranica koristi kolačiće kako bi osigurali bolje korisničko iskustvo. Nastavkom korištenja pretpostavićemo da ste saglasni sa primanjem kolačića. Prihvati Pročitaj više