Tehnologija

I Topola, Tivat i Bled imaju svoje kratere na Crvenoj planeti


Nasin rover “Perseverance” (Istrajnost) spustio se na Mars u krater Jezero, što su stanovnici ovog mjesta u Republici Srpskoj sa oduševljenjem ispratili i pozdravili.

Ali, na Marsu postoji još kratera koji nose imena toponima sa prostora bivše Jugoslavije tako da će neka sljedeća misija možda sletjeti u Topolu, Tivat, Bled ili Selevac.

Prvu detaljnu kartu Marsa objavio je u junu 1877. godine italijanski astronom Đovani Virginio Schiaparelli. Njegova mapa je, prije svega, sadržala geografske oznake koje je nazvao “kanalima” za koje se kasnije ispostavilo da su, u stvari, optička varka, piše RTS.

Mada su bolje upamćeni po mapiranju Mjeseca koje su započeli 1830. godine, Johann Heinrich Midler i Wilhelm Behr su zapravo bili prvi “areografi” Marsa. Medler je na osnovu desetogodišnjeg posmatranja Crvene planete nacrtao prvu kartu, a umjesto da daju imena raznim geografskim oznakama koje su ucrtali, Behr i Midler su ih jednostavno označili slovima.

Kako su se instrumenti za posmatranje svemira usavršavali, a broj posmatrača uvećavao, predjeli na Marsu su počeli da dobijaju imena.

Danas imena toponima na nama susjednoj planeti potiču iz brojnih izvora, ali imena velikih obilježja potiču prvenstveno iz karata koje je 1886. napravio Đovani Skjapareli, koji se držao grčke mitologije, a u manjoj mjeri i Biblije.

Posljednjih decenija veliki marsovski krateri dobili su imena po važnim naučnicima i piscima naučne fantastike, a manji su nazvani po gradovima i selima na Zemlji. O nazivima toponima na Marsu odlučuje Međunarodna astronomska unija.

Čast da prvi dobije krater na Marsu imao je Milutin Milanković, čije ime nosi i jedan krater na Mjesecu i jedan asteroid.

Krater prečnika od 118,4 kilometra nosi ime srpskog geofizičara i astrofizičara Milutina Milankovića još od 1973. godine. Lako je vidljiv na fotografijama jer leži sjeverno od Olimpus Monsa i nalazi se u ravnici Vastitas borealis, piše RTS.

U krateru su vidljiva trouglasta udubljenja, što istraživači tumače kao ostatke leda. U krateru Milutin Milanković instrumenti na orbiteru “Mars Reconnaissance” otkrili su osam takvih udubljenja.

Sa prostora bivše Jugoslavije, 1976. godine, Bled je dobio čast da podari ime krateru na Marsu prečnika 7,69 kilometara, a tri godine kasnije Ston, grad koji je sredinom 14. vijeka otkupila Dubrovačka Republika od cara Dušana i Stefana drugog, dobija krater od 6,49 kilometara.

Poslije raspada SFRJ, prvo mjesto koje je svoje ime ovekovječilo i na karti Marsa 2007. godine je Jezero i to navodno zato što mu ime opisuje reljef kratera, udubljenje ili depresiju ispunjenu vodom, u koji se spustio NASA-in rover.

Slovenija i Hrvatska 2009. godine dobijaju još dva kratera. Kamnik 10,37 kilometara i Lipik od 48,95 kilometara. Godinu dana kasnije i Milna na Braču daje ime krateru od 27,48 kilometara.

Na Marsu postoji i krater od 3,62 kilometra u prečniku koji je 2011. godine dobio ime Tivat. Nešto veći krater od 4,82 kilometra nazvan je Istok 2014. godine, a po mjestu Selevac kod Smedereva 2016. godine imenovan je krater od 7,3 kilometra. Na kraju, od 2018. godine na Marsu postoji i krater Topola.

Besplatnu Android aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.


Možda vas zanima

Omikron stigao i u Crnu Goru?

SA

U kojoj zemlji je najsporiji internet?

SA

U FBiH troje umrlih i 123 zaraženih

SA

Povrijeđeni rudar u kritičnom stanju

SA

Australija odobrila Fajzerovu vakcinu za djecu

SA

U RS umrlo osam, zaraženo 37 osoba

SA

Predaj komentar

Komentari odražavaju stavove njihovih autora, ne i stavove portala srpskacafe.com. Molimo sve korisnike da se suzdrže od vrijeđanja, psovanja i vulgarnog izražavanja. Zadržavamo pravo da obrišemo komentar bez prethodne najave i objašnjenja.

Ova stranica koristi kolačiće kako bi osigurali bolje korisničko iskustvo. Nastavkom korištenja pretpostavićemo da ste saglasni sa primanjem kolačića. Prihvati Pročitaj više