Britanska premijerka Tereza Mej će danas zvanično proglasiti izlazak Velike Britanije iz EU, u skladu sa članom 50 Lisabonskog ugovora. To je istorijski dan: prvi put jedna zemlja najavljuje da napušta evropski klub.
Nakon zvanične najave početka “Bregzita”, započinju pregovori između Velike Britanije i 27 zemalja-članica Evropske unije. Glavno pitanje pri tom glasi: koliko Britanci moraju da plate za razvod? Već sada se spominje suma od 60 milijardi evra koju Brisel želi da ispostavi kao račun Velikoj Britaniji.
Velika Britanija svake nedjelje uplaćuje u Brisel 350 miliona funti. To navodno rasipanje novca, zagovornici “Bregzita” su, tokom kampanje za referendum o izlasku iz EU, svakodnevno kritikovali. To je podatak koji se zadržao, iako su se zagovornici EU žalili da ta svota ne uzima u obzir popust koji imaju Britanci, niti to koliko zemlja dobija iz briselskih blagajni, piše “Dojče vele”.
Odluku glasača koji su podržali “Bregzit”, premijerka Tereza Mej interpretira na sljedeći način:
– Vjerujem da su oni vrlo jasno pokazali da ne žele i dalje godinu za godinom da plaćaju enormnu svotu za Evropsku uniju.
I njena vlada, kao i Gornji dom Parlamenta, angažovali su pravnike da provjere pravno stanje i – došli su do sljedećeg zaključka: čim Velika Britanije istupi iz EU, ona više nije obavezna da plaća nijednu jedinu funtu Evropskoj uniji.
Riječima poslanika torijevaca Džejkob Ris-Moga Britnija nema “nikakve zakonske obaveze prema EU”.
“Bregzit” će vjerovatno biti okončan do proleća 2019. Ipak, tekući budžet EU obuhvata vremenski period do 2020. Za taj proračun glasala je i Velika Britanija, i tako se obavezala na isplatu novčanih sredstava – tako na to gleda Brisel. A onda tu su još britanski službenici koji rade na poslovima EU i čije penzije bi London takođe trebalo da pokrije.
– To su odlični preduslovi za početak pregovora, tvrdi Ris-Mog, inače žestoki zagovornik “Bregzita”.
Velika Britanija je trenutno, nakon Njemačke, drugi najveći neto-platiša. Ukoliko London uplaćuje manje novca, onda – ili zemlje koje plaćaju moraju da plaćaju više, ili zemlje koje primaju novac, moraju da primaju manje. Evropska unija u cjelini ili zemlje-članice pojedinačno, mogle bi da tuže London ukoliko ne podmiri račun za izlazak iz Unije. Ipak, premijerka Mej može ka tome da ide opušteno u susret – ako je suditi po ekspertizi domaćih pravnika, kaže baronica Kišver Fokner, članica Gornjeg doma britanskog Parlamenta.
– To je dio pregovora, ali to jača poziciju britanske vlade – ističe Fokner.
Ipak, Britanci vjerovatno žele da i nakon izlaska iz Evropske unije profitiraju od nekih evropskih programa, poput onih na području nauke i istraživanja. I da sebi takođe, nakon planiranog izlaska iz unutrašnjeg tržišta, obezbijede najbolji mogući pristup, kako je to izjavila ministarka unutrašnjih poslova Ember Rud.
– Moramo da težimo najvećem mogućem pristupu zajedničkom, unutrašnjem tržištu. Ne znamo koliko to košta, ali upravo o tome bi trebalo pregovarati – ističe ona.
Ministar spoljnih poslova Boris Džonson kao uzor navodi Margaret Tačer. Ona je 1984. godine iznudila popust za Britance od iznerviranih evropskih partnera.
– Prisjetimo se samita iz Fontenbloa 1984. godine, kada je Margaret Tačer zahtijevala nazad svoj novac. Vjerujem da je upravo to ono što ćemo i mi dobiti – uvjeren je Džonson.
Vjerovatno će sukob oko novca biti tema tek na samitu Evropske unije krajem 2018. ili početkom 2019. godine – nakon cjelonoćne partije pokera.
Besplatnu Android aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.