Administracija američkog predsjednika Donalda Trampa uputila je oštro upozorenje Evropskoj uniji: ukoliko Brisel odluči da favorizuje domaće proizvođače oružja i ograniči pristup američkim kompanijama, Vašington će uzvratiti žestokom odmazdom.
Dok SAD godinama traže od Evrope da više troši na sopstvenu odbranu, sada jasno poručuju da taj novac ne smije da zaobiđe američku vojnu industriju.
Vašington najavljuje recipročne mjere
U zvaničnom podnesku Evropskoj komisiji, kako prenosi „Politiko“ (Politico), američko Ministarstvo odbrane jasno je poručilo da će svaki pokušaj uvođenja snažne klauzule „kupuj evropsko“ izazvati recipročan odgovor Vašingtona. To bi u praksi značilo potpuno zatvaranje ogromnog američkog tržišta za evropske odbrambene firme.
– SAD se snažno protive bilo kakvim izmjenama koje bi ograničile sposobnost američke industrije da učestvuje u nacionalnim nabavkama odbrane država članica EU – navodi se u dokumentu dostavljenom tokom konsultacija o izmjeni Direktive o nabavci.
Paradoks američke politike prema Evropi
Poruke iz Vašingtona osvjetljavaju duboki paradoks Trampove (Trump) politike: s jedne strane, SAD zahtijevaju da evropski saveznici preuzmu veći teret sopstvene bezbjednosti, dok s druge strane ne žele da taj proces ugrozi profit američkih giganata.
Pentagon ocjenjuje da bi „protekcionistička politika“ Brisela bila posebno problematična jer evropske firme i dalje ostvaruju značajnu dobit na američkom tlu.
Trenutno vlada velika zavisnost Starog kontinenta od američke tehnologije. Decenijama je Evropa bila oslonjena na opremu iz SAD, od nevidljivih lovaca F-35 do raketnih sistema HIMARS i protivvazdušne odbrane „Patriot“ (Patriot). Danas gotovo dvije trećine uvoznog naoružanja u EU dolazi upravo iz Sjedinjenih Američkih Država.
Brisel između strateške autonomije i pritiska SAD
Evropska komisija već primjenjuje određene mjere preferencije. Na primjer, u okviru fonda SAFE, vrijednog 150 milijardi evra, evropski novac se može koristiti samo ako je najmanje 65 odsto vrijednosti opreme proizvedeno u Evropi.
Pentagon, međutim, upozorava da će ukidanje izuzetaka za evropske firme biti neminovno ako Brisel nastavi u ovom pravcu.
Oko 19 država članica EU trenutno ima sporazume sa SAD koji njihovim firmama omogućavaju učešće u američkim vojnim nabavkama. Vašington sada poručuje da bi svaki budući izuzetak bio odobravan pojedinačno i to samo kada je to neophodno za funkcionisanje NATO saveza.
Test za budućnost transatlantskih odnosa
Predstojeća izmjena Direktive o nabavci, planirana za treći kvartal ove godine, biće ključni test. Ona će pokazati:
- Koliko su evropske države zaista spremne da rizikuju zarad „strateške autonomije“.
- Gdje povlači liniju američka spremnost da Evropi prepusti veću ulogu u odbrani, a da to ne udari po džepu njihove kompanije.
Besplatnu Android aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.