Dolazak Donalda Trampa Juniora, sina aktuelnog američkog predsjednika, u Banjaluku, dodatno će podignuti ugled i vidljivost Republike Srpske na međunarodnoj sceni, ali i potvrditi da ona nije više objekat o kojem se razgovara već ravnopravan sagovornik.
Smatraju ovo analitičari i diplomate, dodajući da je posjeta najstarijeg Trampovog sina nesumnjivo plod jasnog stava koji je na prvom mjestu iznio Milorad Dodik, koji je tri puta podržao Donalda Trampa u predizbornim kampanjama. Prema riječima analitičara Aleksandra Pavića, dolazak Trampa Juniora najbolji dokaz da je Republika Srpska napravila ozbiljan prodor prema bitnim ličnostima u SAD, učvršćujući svoj položaj u službenim krugovima Vašingtona.
Slično mišljenje dijeli politički analitičar Nebojša Malić, navodeći da je samo prije nekoliko godina, dolazak američkog predsjednika odnosno sina američkog predsjednika bio apsolutno nezamisliv u kontekstu Srpske, jer je bila pod sankcijama i izgledalo je da će tako ostati dovijeka. Smatra i da je ova posjeta plod dugogodišnjeg rada Milorada Dodika.
- Dok svijet gori…
Vršilac dužnosti direktora Kancelarije za međunarodnu saradnju Ana Trišić Babić kaže da u trenutku kada svijet gori, Republika Srpska ima jednog ovako važnog gosta.
– Sjetite se gdje smo bili prošle godine u ovo vrijeme, kakav je pritisak bio na Srpsku i njene političare. Mi smo se pozicionirali da imamo posjete američkih predstavnika, zvaničnika. Bile su posjete i prije Trampa Juniora, a biće ih još, imaćemo u aprilu i maju još dvije važne posjete – dodala je Trišić Babić.
Magistar međunarodnih odnosa i ekonomske diplomatije Lučiano Kaluža navodi da je porodica Tramp trenutno među najmoćnijim porodicama na svijetu, te da dolazak najstarijeg sina potvrđuje da je Republika Srpska postala atraktivna za investicije i ulaganja, ali i da ona više nije objekat o kojem se razgovara već ravnopravan sagovornik.
Tramp završio posjetu Banjaluci
Diplomata Zoran Milivojević ocijenio je da ova posjeta Banjaluci šalje dvije važne poruke, od kojih se jedna odnosi na podršku nove američke administracije Republici Srpskoj, a druga na razumijevanje za srpski korpus na ovim prostorima.
– Prva poruka je politička i simbolična i znači da Banjaluka ima podršku ove administracije. To je rezultat političko-diplomatskog djelovanja Banjaluke u posljednje vreme prema novoj administraciji u Vašingtonu. Tu imamo u vidu djelovanje Milorada Dodika kao predsjednika vladajuće stranke, Željke Cvijanović i ostalih koji su u posljednje vrijeme češće boravili u Vašingtonu – rekao je Milivojević.
On je istakao da je došlo do promjene odnosa američke administracije prema Banjaluci koje se najbolje pokazala skidanjem sankcija Dodiku i članovima njegove porodice, te funkcionerima Republike Srpske.
– Druga poruka je prema Sarajevu, da administracija u Vašingtonu ima razumijevanja za srpski korpus, položaj Republike Srpske i interes da se taj položaj očuva. Imaju u vidu značaj srpskog korpusa i srpskog faktora na ovim prostorima i na neki način računaju na taj faktor u svojoj sadašnjoj i budućoj politici – rekao je Milivojević.
Na panel diskusiji održanoj u Banskom dvoru Tramp Junior je tokom svog obraćanja fokus stavio na dešavanja na globalnom nivou u vrijeme tehnologije vještačke inteligencije i kripto valuta. Njegova glavna poruka bila je da i ovdje, kao i u drugim dijelovima svijeta, demokratija nije uvijek ono što se podrazumijeva. Ona se. kako je naglasio, vrlo često koristi kao oružje da bi stvorili probleme, kako SAD tako i drugima.
U nastavku svog obraćanja istakao je i da Amerikanci mogu mnogo da nauče dolaskom u Republiku Srpsku i boravkom ovdje.
– Radna etika je kulturološka stvar. Ovdje ima toliko puno toga da se nauči i za mene jedna nenamjerna politička indoktrinacija se desila kada sam vidio kako propada određeni politički sistem, ali isto tako kada sam vidio vrijednosti ljudi. Ako bi došli ovdje, mislim da bi mogli da shvate kako zaista funkcioniše svijet – istakao je Tramp Junior.
- Nastavak niza
Tramp Mlađi je inače treći uticajni Amerikanac, koji je tokom ove godine posjetio Banjaluku. Prvi je bio biznismen Paolo Zampoli, inače bliski prijatelj aktuelnog američkog predsjednika, a onda je gran na Vrbasu posjetio i penzionisani američki general i bivši savjetnika za nacionalnu sigurnost u Bijeloj kući Majkl Flin.
Mediji Trampa Juniora inače opisuju prije svega kao poslovnog čovjeka i političkog komentatora. Ima značajan uticaj u konzervativnim krugovima. Iako nema formalnu funkciju u državnoj administraciji, njegovo prisustvo u javnom prostoru i nastupi u medijima često privlače pažnju, posebno kada je riječ o temama koje se tiču Zapada, Evrope i globalnih političkih odnosa. Njegovo djelovanje može se posmatrati iz dva ugla. Prva je poslovna, koja uključuje učešće u investicionim projektima, poslovnim forumima i susretima sa privrednicima u različitim dijelovima svijeta. Druga je ideološko politička, u kojoj kroz javne nastupe i objave zastupa stavove bliske konzervativnim i nacionalno orijentisanim politikama, često u skladu sa pravcem koji je promovisao njegov otac.
Njegovi javni nastupi prema Evropi i Zapadu imaju kritički ton. U tim izjavama on ukazuje na ono što smatra prevelikim uticajem globalnih elita na političke procese u pojedinim državama. Prema njegovom viđenju, takve strukture imaju značajnu moć u donošenju odluka, iako nisu direktno odgovorne biračima, što može dovesti do udaljavanja političkih elita od interesa građana. U tom kontekstu, Tramp Mlađi . često naglašava potrebu za jačanjem nacionalnih država i njihovog suvereniteta.
On se zalaže za model u kojem države zadržavaju kontrolu nad ključnim oblastima kao što su ekonomija, granice, bezbjednost i zakonodavstvo, uz smanjen uticaj nadnacionalnih institucija. Ovaj pristup se često povezuje sa kritikom globalizacije i idejom da odluke treba donositi što bliže građanima.
Posebno se u njegovim izjavama može uočiti retorika koja se odnosi na “borbu protiv globalnih elita” i jačanje nacionalnih država. Taj koncept on ne predstavlja kao direktan sukob, već kao politički proces u kojem se teži redefinisanju odnosa između globalnih struktura i nacionalnih vlada. U tom okviru, globalne elite opisuje kao faktor koji utiče na medije, ekonomiju i političke odluke, dok nacionalne države vidi kao osnovni okvir demokratskog odlučivanja.
Evropa se u njegovim izjavama pojavljuje kao primjer sistema u kojem nadnacionalne institucije imaju značajnu ulogu. On, međutim, istovremeno ističe važnost evropskih država kao samostalnih političkih subjekata, naglašavajući da bi odluke trebalo da budu više decentralizovane i usklađene sa nacionalnim interesima.
Dodatni kontekst njegovog mogućeg dolaska u region može se povezati sa nedavnom posjetom Paola Zampolija Banjaluci. Zampoli je diplomata i biznismen koji ima ulogu specijalnog predstavnika i poznat je po vezama sa američkim političkim i poslovnim krugovima. Tokom boravka u Banjaluci, sastao se sa zvaničnicima Republike Srpske i razgovarao o ekonomskim projektima, investicijama i mogućnostima saradnje sa partnerima iz SAD.
Banjaluku je posjetio i Majkl Flin koji takođe ima kritički stav prema načinu na koji su SAD do sada bile uključene u evropske procese, posebno kada je riječ o dugotrajnim vojnim angažmanima i intervencionističkoj politici. Njegov pristup podrazumijeva naglašavanje interesa SAD i smanjenje potrebe za direktnim uplitanjem u političke i bezbjednosne procese na evropskom tlu. U tom kontekstu on zagovara pragmatičniji pristup koji stavlja fokus na unutrašnje prioritete američke politike, a manje na aktivno upravljanje krizama u inostranstvu.
Kada je riječ o Balkanu, Flinov stav se uklapa u sličan okvir. On naglašava važnost suvereniteta država i potrebu da lokalni politički akteri sami dolaze do rješenja svojih problema. U tom smislu pokazuje skepsu prema dugotrajnom međunarodnom intervencionizmu i prisustvu stranih administracija koje imaju značajan uticaj na političke procese u regionu. Njegov pristup podrazumijeva da stabilnost treba graditi kroz unutrašnje dogovore, a ne kroz snažno spoljašnje upravljanje.
U širem geopolitičkom smislu, Majkl Flin Balkan posmatra kao dio prostora gdje se prepliću interesi velikih sila, ali smatra da je važno izbjeći eskalaciju i pretjerano uplitanje koje može dodatno komplikovati odnose. Njegov stav se zato može opisati kao kombinacija realpolitike i smanjenog intervencionizma, uz fokus na stabilnost i ravnotežu interesa, ali uz veće oslanjanje na lokalne aktere nego na međunarodne institucije i zapadne administracije.
- Nova vizija budućnosti
Organizacioni sekretar SNSD-a Igor Dodik zahvalio se Donaldu Trampu Junioru što se odazvao na njegov poziv i došao u Republiku Srpsku. Zahvalio mu se uz poruku da je ovo bila prilika da se napravi nova vizija za budućnost.
– Moramo biti otvoreni za nove ideje, koje će voditi ka konstantnom progresu. Institucije Srpske i njen narod pokazali su otpornost prema raznim nepravdama, koje su počinjene. Predsjednička pobjeda Donalda Trampa, zančajna je za sva društva koja vole slobodu, njeguju hrišćanstvo i porodične vrijednosti – kaže Dodik.
- Ko je bio u delegaciji
Tramp Mlađi u Banjaluku je stigao u pratnji vjerenice Betine Anderson, američkog modela, influenserke i filantropkinje. Paru se pridružio i Bred Parskal, dugogodišnji saradnik porodice koji je, između ostalog, radio kampanje Donalda Trampa 2016. i 2020. Izuzetno je cijenjen u svijetu zbog revolucionarnog uvođenja digitalnih alata u savremene političke kampanje. Zajedno sa američkom delegacijom stigla je i Danijela Matović, finansijska savjetnica i ekspert za investicije, sa više od 14 godina profesionalnog iskustva u oblasti korporativnih finansijskih i konsultantskih usluga.
Glas Srpske
Besplatnu Android aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.