Književni susreti na Kozari su jedna od najdugovječnijih književnih manifestacija u BiH, koji se, sa prekidom zbog ratnih događanja, tradicionalno održavaju od 1964. godine. Od 1978. godine Susreti dodjeljuju književnu nagradu “Skender Kulenović”, a prvi dobitnik ove nagrade je Branko Ćopić. Od tada pa do 1991. godine ovu nagradu su dobili: Rodoljub Čolaković (1979), Jure Kaštelan (1980), Miško Kranjec (1981), Mladen Oljača (1982), Vasko Popa (1983), Mihailo Lalić (1984), Blaže Koneski (1985), Danilo Kiš (1986), Ranko Marinković (1987), Derviš Sušić (1989), Dušan Kostić (1990) i Jara Ribnikar (1991).
Novo poglavlje Književnih susreta na Kozari počinje 2001. godine, kada je tadašnji organizator iz Banjaluke, ustanovio nagradu “Kozara” i dodijelio je Ljubomiru Simoviću. Naredne, 2002. godine, organizaciju Susreta preuzima Opština Prijedor, kada se ustanovljavaju dvije književne nagrade Susreta: “Skender Kulenović” za najbolju knjigu poezije izašle u vremenu između dva Susreta i “Književni vijenac Kozare” koja se dodjeljivala za životno djelo.
Ovu nagradu su dobili: Stevan Raičković (2002), Svetozar Koljević (2005), Matija Bećković (2008), Dragan Kolundžija (2011), Ljubivoje Ršumović (2014), Milovan Danojlić (2017) i Dušan Kovačević (2019). Dobitnici nagrade “Skender Kulenović” su : Rajko Petrov Nogo (2002), Đorđo Sladoje (2003), Ranko Risojević (2004), Nenad Grujičić (2005), Milosav Tešić (2006), Milovan Marčetić (2007), Miroslav Maksimović (2009), Dara Sekulić (2010), Dobrica Erić (2012), Ranko Pavlović (2013), Nikola Vujčić (2015), Zoran Kostić (2016) i Zdravko Miovčić (2018).
Ove godine, obilježavamo 110 godina od rođenja Skendera Kulenovića i tim povodom, Organizacioni odbor Književnih susreta na Kozari donio je odluku da se ubuduće nagrada Susreta zove “Skender Kulenović – Književni vijenac Kozare”, a dodjeljuje se za životno djelo ili za knjigu godine. Ovogodišnji žiri dodijelio je nagradu Dragoslavu Mihailoviću za životno djelo, a nagrada će biti uručena laureatu 18. septembra 2020. godine, na svečanoj akademiji Susreta.
48. Književni susreti na Kozari će biti u znaku 110 godina od rođenja Skendera Kulenovića i 60 godina od smrti Sretena Stojanovića. Prvi program planiran je za 2. septembar (Skenderov rođendan), a završni dio manifestacije će trajati od 17. do 20. septembra i održaće se u Prijedoru i na Kozari.
Žiri za dodjelu književne nagrade “Skender Kulenović-Književni vijenac Kozare”
Žiri za dodjelu nagrade 48. Književnih susreta na Kozari, u sastavu: Miroslav Maksimović, pjesnik, Đorđo Sladoje, pjesnik, i prof. dr Milo Lompar (predsjednik), odlučio je da nagradu “Skender Kulenović – Književni vijenac Kozare” za životno djelo dodijeli akademiku Dragoslavu Mihailoviću.
Kao prozni pisac, Dragoslav Mihailović je napisao izuzetno vrijedna djela koja spadaju u sam vrh srpske književnosti: njegove knjige pripovedaka, od kojih su najpoznatije “Frede, laku noć” i “Uhvati zvezdu padalicu”, obnovile su na originalan i moderan način tradicionalnu fakturu srpske pripovijetke, u tradiciji Sremca i Matavulja, Stankovića i Kočića, sve do vrhunaca u Andriću.
Unutar naizgled realističkog prosedea, pripovedanje se grana u različitim pravcima, koji u umjetničkom dometu naznačuju psihološka i istorijska značenja, sa poentom u antropološkom univerzalizmu likova i situacija. Antologijski kratki roman “Kad su cvetale tikve”, čiji glavni junak postaje lik-simbol srpske istorijske i kulturne egzistencije u XX vijeku, upotpunio je tradiciju vrhunskog kratkog romana u srpskoj književnosti, čiji su najviši dometi označeni romanima kao što su “Bespuća” Veljka Milićevića, “Dnevnik o Čarnojeviću” Miloša Crnjanskog, “Ljudi govore” Rastka Petrovića, “Prokleta avilija” Ive Andrića i “Usta puna zemlje” Branimira Šćepanovića.
Njegov obimni roman u prvom licu “Petrijin venac”, čija glavna junakinja obilježava i univerzalnu dramu ženskog postojanja, označio je veliki umjetnički domet u dijalekatskoj pripovijednoj formi. Tako je neuklonjivo uspostavljen govor i gest kosovsko-moravskog područja kao autentični dio srpskog pripovednog kanona. Učinjeno je to sa velikom umjetničkom univerzalnošću jednog – po riječima Ljubiše Jeremića – “kazivanja o patnji i milosti”.
U autobiografskoj formi, Mihailović je dao izuzetnu knjigu Gori Morava, čija značenja napuštaju autobiografsku podlogu i postaju osamostaljeni umjetnički oblik. Kao dramski pisac, Mihailović je dostigao znatne umjetničke vrijednosti, dok je u svojim publicističkim knjigama o Golom otoku najobuhvatnije označio istorijsku stvarnost, ljude i okolnosti u tami titoističkog jugoslovenstva, da bi često – kao kod Solženjicina u Arhipelagu Gulag, kao i kod svakog autentičnog pisca – njegovo faktografski osvjedočeno kazivanje preraslo u umjetnički domet.
Ogledajući se u različitim umjetničkim oblicima, postigavši u gotovo svakom najviše umjetničke domete, Dragoslav Mihailović je, kulturnoistorijski posmatrano, dao upečatljivu sliku Srbije: u njenoj raznostranosti, u njenom tragizmu, u njenim unutrašnjim strastima, u njenom nekad zaumnom, a nekad junačkom egzistencijalnom izboru, koji je stvorio njen večiti magnetizam za sve krajeve u kojima živi naš narod.
Program Književnih susreta na Kozari 2020.
Ovogodišnji Književni susreti na Kozari se pripremaju u uslovima globalne epidemije koja nije mimoišla ni naše područje, a koja je u potpunosti promijenila naše životne navike i drastično pokrenula ekonomsku krizu čije se posljedice još uvijek ne mogu sagledati.
S druge strane, Susreti se održavaju u godini u kojoj obilježavamo dva značajna jubileja iz istorije književnosti i umjetnosti: 110 godina od rođenja Skendera Kulenovića i 60 godina od smrti Sretena Stojanovića. Organizacija Susreta, u programskom smislu, trebalo bi da se provede uvažavajući obe ove činjenice.
2. septembar: srijeda, 11 časova
Kozara – Palež
“Na licu mjesta” – Mali poetski čas i polaganje vijenaca na Paležu
2. septembar: srijeda, 19 časova
Čitaonica Narodne biblioteke “Ćirilo i Metodije”
Povodom rođendana Skendera Kulenovića i 110 godina od njegovog rođenja:
Tribina: “Slovo o Skenderu” – prof. dr Ranko Popović
8. septembar: srijeda, 19 časova
Čitaonica Narodne biblioteke “Ćirilo i Metodije”
Prezentacija književnog časopisa “SRP”
14. septembar: ponedjeljak, 19 časova
Muzej Kozare Prijedor
Tribina: “Braća Stojanović i tuzlanski đački proces 1915. godine”- Vedrana Adamović, kustos Muzeja Kozare
15. septembar: utorak, 19.30 časova
Galerija “Sreten Stojanović”
Tribina: Književno stvaralaštvo Sretena Stojanovića i promocija monografije o Sretenu Stojanoviću – Mladenko Sadžak i Vesna Grujić
16. septembar: srijeda, 19.30 časova
Galerija “Sreten Stojanović”
“Veče pjesnika zavičajnog kruga” i promocija knjige “Tragovi”
Učestvuju: Mladenko Sadžak (urednik) te Vedrana Radinović i Zoran Stanić (priređivači)
17. septembar: četvrtak, 19.30 časova
Pozorište “Prijedor”
Promocija izabranih djela Vaska Pope i Dušana Kovačevića
Učestvuju: Dušan Kovačević, Mladenko Sadžak, Mina Đurić i Andreja Marić
18. septembar: petak, 11 časova
Gradovi i opštine saorganizatori
“Oj, Kozaro, pjesmom opkoljena” – gostovanje pjesnika
18. septembar: petak, 19.30 časova
Pozorište “Prijedor”
Svečana akademija
– Program posvećen Skenderu Kulenoviću
– Uručenje nagrade “Skender Kulenović – Književni vijenac Kozare” Dragoslavu Mihailoviću
19. septembar: subota, 11 časova
Mrakovica – Kozara
– Polaganje vijenaca na spomenik borcima Kozare i bistu Skendera Kulenovića
– VELIKI POETSKI ČAS
19. septembar: subota, 19.30 časova
Pozorište “Prijedor”
Veče laureata
– Veče posvećeno Dragoslavu Mihailoviću, dobitniku nagrade “Skender Kulenović – Književni vijenac Kozare” za 2020. godinu.
Saopštenje
Besplatnu Android aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.