Venn du mich siehst, dann veine – Ako me vidiš, onda plači, glasi sumorni natpis sa stene koja je izronila u reci Labi u blizini grada Dječina.
Na obali Elbe u blizini Blekedea u Njemačkoj pojavio se kamen: “Kada ovo prođe, život će ponovo postati šareniji”. U potopljenom selu Beriha u blizini Valdeka u Njemačkoj, koje je 1913. završilo 12 metara pod vodom rezervoara Ederse (na Rajni) u obilazak se ide pješke…
Ali bez obzira na ove stroge hidrološke podsetnike na mračne posljedice istorijskih suša, koji su se pojavili ovog ljeta na Dunavu, Rajni, Mozelu, Elbi, Tibru, reci Po u Italiji, neprilike sa vodom iz 2022. daleko su od zabilježenog evropskog rekorda iz 1540.
Evropu je te godine pogodila megasuša koja je trajala 11 mjeseci i to je bez presedana u istoriji. Procijenjeni broj padavinskih dana i količina padavina za srednju i zapadnu Evropu 1540. godine bila je niža od stogodišnjih minimuma tadašnjeg instrumentalnog mjerenja u proljeće, ljeto i jesen, piše u radu “Godišnja nezabilježena evropska vrućina i suša 1540 – najgori slučaj” u časopisu “Climatic Change”, koji je izradila međunarodna grupa od 32 naučnika.
Naučnici, hidrolozi, klimatolozi, arheolozi… koji su se inače bavili posljedicama velikih evropskih suša iz 2003. i 2010. o “apokalipsi iz 1540” prikupili su dokaze iz više od 300 dokumenata, uključujući evidenciju farmera, crkava i čuvara brana.
Prema njihovoj studiji, južno od Alpa katastrofa je počela 1539. Do oktobra 1540. u Španiji su se odvijale redovne procesije koje su molile Boga za kišu, a italijanska hronika opisuje zimsko vrijeme kao suvo i toplo kao u julu. Suša se proširila na sjever početkom 1540. godine; jedan alzaški vinogradar je primijetio da je u martu bilo samo tri dana kiše.
Toplotni talas je bio divlji. Broj dana sa temperaturom preko 30 stepeni bio je najmanje tri puta veći nego obično. Tokom ljeta temperatura je prosječno iznosila 40 stepeni. Presušili su bunari i izvori, što nikada ranije nije bilo. Jedan švajcarski hroničar je izvijestio da se ni metar i po ispod korita mnogih potoka nije mogla naći ni kap vode.
Čak su i veće rijeke postale dovoljno male da se mogu preći pješke. Istraživači procjenjuju da je 1540. u rijekama bilo samo desetina od uobičajene količine vode, a da je srednja Evropa u cjelini imala oko trećinu padavina manje nego inače.
Posljedice su bile strašne. Hiljade ljudi umrle su od dizenterije pijući kontaminiranu vodu. Mnoge životinje su uginule, bilo od žeđi ili od toplotnog udara. Ljudska narav je podivljala, a nasilje je naraslo do nezamislivih visina… Šumski požari i požari žbunja izbili su svuda i proširili se na gradove, a kontinent je bio cio u dimu.
Uzroci katastrofe iz 1540, prema stručnjacima “Climatic Change”, nisu jasni; očigledno moderne klimatske promjene nisu bile krivac.
Novosti
Besplatnu Android aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.