Drumski prevoz putnika u Republici Srpskoj nalazi se u dubokoj krizi, pritisnut milionskim kaznama s jedne i zastarjelim voznim parkom s druge strane.
Dok inspekcijski organi rigorozno kontrolišu svaki detalj na terenu, od licenci do ispravnosti sjedišta, prevoznici otvoreno priznaju da sa trenutnim prihodima jedva održavaju vozila u funkciji i da nisu u stanju da prate evropske trendove i nabavljaju nove autobuse.
Rigorozne kontrole i stotine prekršajnih naloga
Podaci Inspektorata Republike Srpske pokazuju razmjere problema. Tokom prošle i ove godine izdato je čak 551 prekršajni nalog u ukupnoj vrijednosti od 455.000 KM zbog nepravilnosti u drumskom prevozu putnika. Samo prošle godine obavljeno je 1.370 kontrola, a nepravilnosti su utvrđene u više od četvrtine slučajeva, piše BL portal.
Iz Inspektorata pojašnjavaju da se pod lupom njihovih kontrola redovno nalaze republički, međuentitetski i međunarodni prevoz, dok su gradski i prigradski saobraćaj u nadležnosti lokalnih zajednica.
Inspektori kontrolišu gotovo sve što jedan autobus mora imati da bi legalno saobraćao, od licenci i kvalifikacionih kartica vozača, do ugovora sa autobuskim stanicama, reda vožnje i tehničke dokumentacije. Najčešće „padaju“ upravo osnovne stvari.
– Najčešće utvrđene nepravilnosti odnosile su se na posjedovanje izvoda iz licence i legitimacije, odnosno kvalifikacione kartice za vozača u trenutku kontrole – navode iz Inspektorata Republike Srpske za BL portal.
Poseban problem je činjenica da zakon uopšte ne ograničava starost autobusa. Jedini uslov je da vozilo prođe tehnički pregled, koji se za autobuse obavlja svakih šest mjeseci.
Apsurdni propisi: Zbog išaranog sjedišta isključenje iz saobraćaja
I dok putnici često komentarišu stare autobuse i nesnosne vrućine tokom ljeta, prevoznici tvrde da javnost često ne vidi koliko je teško održavati sistem u funkciji.
Direktor banjalučkog „Autoprevoza“ Dejan Mijić kaže da se autobusi kvare praktično svakodnevno, ali da riječ „kvar“ u njihovom poslu ne znači nužno ozbiljan tehnički problem.
– Kvar je i kada se izduva guma, kada pregori sijalica ili kada klima slabije duva. Čak i kada putnik podere platno na sjedištu ili išara unutrašnjost kabine, to se smatra tehničkom neispravnošću jer je narušen izgled vozila i zbog toga možemo pasti na tehničkom pregledu – objašnjava Mijić.
Dodaje da u njihovoj firmi vozila redovno održavaju, peru i popravljaju, te da najstariji autobus „Autoprevoza“ koji je trenutno u saobraćaju ima 13 godina.
Mijić tvrdi i da svi autobusi „Autoprevoza“ koji saobraćaju na gradskim linijama imaju ispravne klime, te da je gotovo nemoguće da vozač njihove firme vozi autobus po velikim vrućinama bez uključene klimatizacije, piše BL portal.
Finansijski jaz: Zašto Srpska ne može da kopira Beograd?
Međutim, kada se priča prebaci na nabavku novih autobusa, tu dolazi do sudara želja i realnosti.
– Jedno novo vozilo košta između 300 i 500 hiljada evra. Svijet prelazi na hibridna i alternativna goriva, a mi za to jednostavno nemamo sredstava – upozorava Mijić.
Kao ključni problem navodi način finansiranja prevoznika i ogromnu razliku između domaćeg i regionalnog tržišta.
– Pogledajte samo Beograd, tamo se prevoznicima plaća 4,5 do 5 evra po pređenom kilometru i oni iz te amortizacije mogu kupovati nova vozila. Kod nas maksimalan prihod po kilometru ne prelazi tri do tri i po marke. Iz tog priliva nemoguće je planirati nabavku novih autobusa, bolje plate za vozače i sve ono što bi moderan gradski saobraćaj trebalo da ima – kaže Mijić.
Putnicima, nakon svega, ostaje nada da će ih barem tehnički ispravno vozilo bezbjedno dovesti do odredišta.
Besplatnu Android aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.