Dok se u mnogim evropskim državama često raspravlja o velikim privilegijama političara, novinari hrvatskog portala Index tokom posjete švedskom parlamentu imali su priliku da iz prve ruke vide kako funkcioniše jedan od najskromnijih političkih sistema u Evropi.
Utisak koji su ponijeli bio je potpuno jasan – u švedskom Rikstagu nema luksuza, jeftinih menzi, posebnih privilegija niti raskošnog tretmana za poslanike.
Švedski parlament smješten je u samom centru Stokholma, ali ono što posebno iznenađuje posjetioce jeste potpuni izostanak pompe i elitizma koji se obično vezuju za političke institucije.
Poslanici se kroz zgradu kreću bez ikakve pratnje, a atmosfera unutar objekta više podsjeća na običnu administrativnu instituciju nego na centar moći jedne države.
Kako navode novinari koji su obišli parlament, hodnici i kancelarije djeluju izuzetno jednostavno i funkcionalno, bez skupocjenog namještaja, luksuznih detalja ili bilo kakvih posebnih pogodnosti za političare.
Nema subvencionisane hrane i povlaštenih cijena
Jedna od stavki koja je posebno privukla pažnju novinarske ekipe jeste parlamentarni restoran. Za razliku od brojnih zemalja u kojima političari uživaju u subvencionisanim obrocima po simboličnim cijenama, u Švedskoj takva praksa uopšte ne postoji.
Poslanici u ovom restoranu plaćaju hranu po punim tržišnim cijenama, praktično isto kao i svi drugi građani u običnim gradskim lokalima.
Cilj ovog strogo postavljenog sistema jeste da političari nemaju apsolutno nikakve ekonomske privilegije koje nisu dostupne ostatku društva. Švedski model se čvrsto zasniva na ideji da političari predstavljaju narod i da njihov način života ne bi smio da odstupa od standarda prosječnog stanovnika zemlje.
Funkcionalni stanovi bez skupe kvadrature
Poslanici koji ne žive u Stokholmu imaju zakonsko pravo na službeni smještaj tokom trajanja mandata, ali ni u ovom segmentu nema mjesta raskoši:
- Mala kvadratura: Stanovi koje dobijaju na korištenje veoma su male površine.
- Jednostavan enterijer: Prostori su opremljeni krajnje funkcionalno, bez luksuznih kuhinja i skupog namještaja.
- Sličnost sa studentskim domovima: Prema navodima iz reportaže, ovi prostori dizajnom i opremljenošću najviše podsjećaju na skromne studentske ili službene apartmane.
Umjesto limuzina – bicikl i javni prevoz
Još jedna karakteristika koja drastično razlikuje švedske narodne poslanike od njihovih brojnih evropskih kolega jeste svakodnevni način prevoza. Veliki broj poslanika u parlament stiže koristeći javni gradski prevoz, vozeći bicikle ili jednostavno pješačeći.
Službeni automobili i lični vozači rezervisani su isključivo za najviše državne funkcionere, i to uglavnom u specifičnim situacijama koje zahtijevaju posebne bezbjednosne mjere.
Ovakav radikalan pristup skromnosti dio je opšte političke kulture u Švedskoj, koja insistira na transparentnosti i maksimalnom smanjenju distance između političara i građana.
Transparentnost kao temelj povjerenja u institucije
U Švedskoj postoji izuzetno snažna kultura javne odgovornosti. Svi troškovi političara podložni su redovnoj i strogoj kontroli, a najšira javnost u svakom trenutku ima direktan uvid u način trošenja državnog novca.
Zbog tako postavljenih pravila igre, svaka pretjerana privilegija ili uočeni luksuz vrlo brzo bi izazvali oštru reakciju medija i samih građana.
Novinari u svojoj reportaži zaključuju da je upravo ova specifična politička kultura ključni razlog zbog kojeg građani Švedske imaju znatno veći procenat povjerenja u državne institucije nego što je to slučaj sa stanovnicima mnogih drugih evropskih zemalja.
Dok se na drugim adresama političke funkcije gotovo automatski povezuju sa benefitima i povlaštenim statusom, u Švedskoj dominira stav da poslanik mora da živi identično kao i građanin kojeg zastupa, što ovaj skandinavski model čini jednim od najtransparentnijih i najskromnijih na svijetu.
Besplatnu Android aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.