Od vojnika do predsjednika
Hugo Rafael Čavez Frijas rođen je 28. jula 1954. godine u gradiću Sabaneta u Venecueli. Odrastao je u skromnoj porodici učitelja, a još kao mladić odlučio je da upiše Vojnu akademiju. Upravo je vojska postala odskočna daska za njegov politički uspon, jer je vjerovao da se društvene nepravde mogu ispraviti samo korjenitim promjenama.
Njegovo ime prvi put je dospjelo u centar pažnje 1992. godine, kada je predvodio neuspjeli pokušaj vojnog puča protiv tadašnjeg predsjednika Karlosa Andresa Pereza. Nakon što je uhapšen, preuzeo je odgovornost za neuspjeh i izgovorio čuvenu rečenicu „za sada“, koja je postala simbol njegovih političkih ambicija.
Dolazak na vlast
Nakon izlaska iz zatvora osnovao je politički pokret i pobijedio na predsjedničkim izborima 1998. godine. Obećavao je borbu protiv siromaštva, korupcije i društvenih nejednakosti, a ubrzo je pokrenuo novi ustav kojim je Venecuela dobila naziv Bolivarska Republika Venecuela.
Njegova politika bila je zasnovana na ideji „socijalizma 21. vijeka“, uz snažnu ulogu države u ekonomiji i korištenje prihoda od nafte za finansiranje socijalnih programa.
Reforme koje su promijenile zemlju
Tokom Čavezove vladavine milioni Venecuelanaca dobili su bolji pristup zdravstvenoj zaštiti, obrazovanju i socijalnoj pomoći. Pokrenute su brojne državne misije kojima su građanima omogućeni besplatni ljekarski pregledi, opismenjavanje i subvencionisana hrana.
Njegove pristalice isticale su da je značajno smanjio siromaštvo i povećao ulaganja u socijalni sektor, dok su kritičari upozoravali na preveliku zavisnost države od prihoda od nafte, rast javne potrošnje i slabljenje privatnog sektora.
Lider koji je izazivao podjele
Čavez je bio jedan od najprepoznatljivijih političara početka 21. vijeka. Otvoreno se suprotstavljao politici Sjedinjenih Američkih Država, razvijao bliske odnose s Kubom, Rusijom, Kinom i drugim državama koje su zagovarale drugačiji međunarodni poredak.
Njegovi govori često su trajali satima, a bio je poznat po direktnom obraćanju građanima putem televizijskih emisija. Za jedne je bio simbol borbe za siromašne i nacionalni suverenitet, dok su ga drugi smatrali autoritarnim liderom koji je narušavao demokratske institucije i slobodu medija.
Bolest i smrt
Krajem 2011. godine saopštio je da boluje od raka. Više puta je odlazio na liječenje na Kubu, gdje je podvrgnut operacijama i terapijama. Uprkos bolesti, ponovo je izabran za predsjednika 2012. godine, ali zbog pogoršanog zdravstvenog stanja nije mogao da nastavi redovno obavljanje dužnosti.
Preminuo je 5. marta 2013. godine u 58. godini života. Na mjestu predsjednika naslijedio ga je Nikolas Maduro, koji je nastavio politiku bolivarske revolucije.
Nasljeđe koje i danas izaziva rasprave
Više od decenije nakon njegove smrti, Hugo Čavez ostaje jedna od najkontroverznijih političkih ličnosti savremenog doba. Jedni ga pamte kao predsjednika koji je bogatstvo od nafte usmjerio prema najsiromašnijim građanima i dao glas društvenim slojevima koji su decenijama bili zapostavljeni.
S druge strane, kritičari smatraju da su njegova ekonomska politika, centralizacija vlasti i zavisnost države od prihoda od nafte postavili temelje za duboku ekonomsku i političku krizu koja je uslijedila nakon njegove smrti.
Bez obzira na različita mišljenja, malo je državnika koji su toliko obilježili istoriju Latinske Amerike početkom 21. vijeka kao Hugo Čavez. Njegovo ime i danas izaziva snažne reakcije i ostaje sinonim za političku borbu, društvene podjele i pokušaj stvaranja drugačijeg modela razvoja Venecuele.
Besplatnu Android aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.