Na samom ulazu u Gibraltarski moreuz nalazi se Seuta, mali španski grad na afričkom tlu koji je ovih dana ponovo u centru svjetske pažnje nakon masovnog priliva migranata iz Maroka.
Iza aktuelne krize krije se priča o teritoriji koja je vijekovima bila poprište borbe velikih sila.
Grad koji dijeli Evropu i Afriku
Seuta se prostire na svega 18 kvadratnih kilometara, a u njoj živi oko 85.000 stanovnika.
Iako se nalazi u Africi, Seuta je španska autonomna enklava, vojna baza i slobodna luka. Od kopnene Španije udaljena je tek oko 30 kilometara preko Gibraltarskog moreuza.
Njena lokacija učinila ju je strateški važnom još od antičkih vremena.
U starogrčkim i rimskim legendama, Herkulovi stubovi označavali su kraj poznatog svijeta. Jedan se nalazio na Gibraltarskoj stijeni, dok je drugi bio upravo na području današnje Seute.
Na obali grada danas se nalazi monumentalni bronzani kip Herkula koji razmiče ogromne stubove.
Seuta je kroz istoriju mijenjala gospodare
Istorija ovog područja seže duboko u antiku. U blizini gradske katedrale i danas se nalaze ostaci feničanskih naselja iz 7. vijeka prije nove ere.
Seutom su potom upravljali Kartažani, Grci i Rimljani, kojima je grad bio važan za kontrolu ulaza u Afriku.
– Rimljani su vjerovali da je brdo Hačo jedan od Herkulovih stubova i da je to za njih bio kraj svijeta – rekla je ranije Mila Bernal iz lokalnog turističkog ureda.
Rimljani su grad nazvali Septum, prema njegovih sedam brežuljaka, iz čega je nastalo današnje ime Seuta.
Nakon pada Rimskog carstva za teritoriju su se borili Bizant, Vandali i Vizigoti, a u 8. vijeku Seutu su osvojili Omejadi.
Uslijedili su vijekovi arapske, maurske i berberske vlasti, sve dok u 15. vijeku nisu stigli Portugalci.
Portugalci je osvojili, pa pripala Španiji
Portugal je preuzeo kontrolu nad Seutom 1415. godine, u periodu kada se Rekonkvista sa Pirinejskog poluostrva proširila preko mora.
Grad je bio posebno važan zbog trgovine slonovačom, zlatom i robovima.
Godine 1580. Seuta je pripala Španiji, a kada se Portugal 1640. odvojio od Iberijske unije, stanovnici grada odlučili su da ostanu uz Španiju.
Španski suverenitet nad Seutom potvrđen je Lisabonskim ugovorom 1688. godine.
Kada je Maroko stekao nezavisnost 1956. godine, Španija je zadržala Seutu i Melilju, drugu svoju enklavu na sjeveru Afrike.
Obje su 1995. godine dobile statute autonomije.
„Seuta i Melilja su Španija, i tačka“
Maroko ni danas ne priznaje španski suverenitet nad Seutom i Meliljom.
Pozivajući se na geografske i istorijske veze, Maroko polaže pravo na obje teritorije.
Španski premijer Pedro Sančez poručio je 2022. godine, nakon marokanske žalbe Ujedinjenim nacijama:
– Seuta i Melilja su Španija, i tačka.
Napetosti su posljednjih dana ponovo izbile u prvi plan nakon masovnog prelaska migranata iz Maroka u Seutu.
Prema navodima Associated Pressa, oko 60.000 ljudi prešlo je u enklavu, dok je zabilježen i veliki broj smrtnih slučajeva.
Španija je zbog krize rasporedila vojne jedinice, dok je granica prema Maroku zaštićena visokom dvostrukom ogradom, stražarskim tornjevima i bodljikavom žicom.
Afrika po geografiji, Evropa po politici
Seuta je zbog svog položaja postala svojevrstan kulturni i vjerski mozaik.
Na ulicama se govore španski i arapski jezik, dok se u gradu nalaze crkve, džamije, sefardske sinagoge i hinduistički hramovi.
Od 2022. godine muslimanski praznici, poput Kurban-bajrama, proglašeni su praznicima u Seuti i izjednačeni sa hrišćanskim praznicima.
Tako je nastao grad koji je geografski u Africi, a politički u Evropi.
Od ribarstva do turizma
Javna uprava najvažnija je privredna djelatnost u Seuti, dok su značajne i ribarstvo, pivarska i metalurška industrija.
Turizam postepeno dobija sve veći značaj. Posjetioci mogu istraživati tapas barove i katoličke katedrale, ali i ostatke ranijih civilizacija u Muzeju rimske bazilike, arapskim kupatilima i maurskoj arhitekturi.
Pješačke staze vode do vidikovaca poput Mirador de San Antonio, odakle se pruža pogled na Seutu, Maroko i Gibraltarski tjesnac.
Najjednostavniji dolazak iz Evrope je trajektom iz španske luke Alhesiras.
Seuta tako ostaje jedan od rijetkih gradova na svijetu u kojem geografska pripadnost i politički status govore različitim jezicima.
Besplatnu Android aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.