Četiri aviona, 19 otmičara i napad koji je promijenio američku bezbjednosnu politiku
Ujutro 11. septembra 2001. godine Sjedinjene Američke Države suočile su se sa najvećim terorističkim napadom na svojoj teritoriji u savremenoj istoriji.
Devetnaest pripadnika Al Kaide otelo je četiri putnička aviona. Dva su udarila u kule Svjetskog trgovinskog centra u Njujorku, treći u Pentagon kod Vašingtona, dok se četvrti srušio u Pensilvaniji nakon što su putnici pokušali da preuzmu kontrolu nad avionom.
U napadima je poginulo 2.977 ljudi. Posljedice nisu ostale ograničene na SAD – uslijedile su američke vojne operacije u Avganistanu, globalna borba protiv Al Kaide i velika promjena bezbjednosnih pravila širom svijeta.
8.46 – prvi avion udara u Sjevernu kulu
U 8.46 časova American Airlines Flight 11 udara u Sjevernu kulu Svjetskog trgovinskog centra.
Avion Boeing 767 sa 92 osobe u njemu udara između 93. i 99. sprata.
U prvim minutima nije bilo jasno da je riječ o koordinisanom napadu. Informacije su bile nepotpune, a nadležne službe pokušavale su da utvrde šta se dogodilo.
U zgradi su već počele evakuacije.
9.03 – drugi udar otklanja svaku dilemu
Sedamnaest minuta kasnije, United Airlines Flight 175 udara u Južnu kulu.
Drugi napad dešava se pred televizijskim kamerama.
Postaje jasno da nije riječ o avionskoj nesreći.
SAD su pod koordinisanim napadom.
Dvije zgrade Svjetskog trgovinskog centra, simbol ekonomskog centra Njujorka, direktno su pogođene otetim putničkim avionima.
9.37 – napadnut Pentagon
U 9.37 American Airlines Flight 77 udara u Pentagon u Arlingtonu.
Meta više nije samo Njujork.
Napad je zahvatio i samo središte američkog vojnog sistema.
U Pentagonu su poginule 184 osobe, uključujući ljude koji su se nalazili u zgradi i putnike i članove posade aviona.
9.59 – ruši se Južna kula
Južna kula Svjetskog trgovinskog centra ruši se u 9.59.
Od trenutka udara aviona prošlo je manje od sat vremena.
U okolnim ulicama nastaje haos. Ljudi pokušavaju da napuste područje, dok vatrogasci, policajci i medicinske ekipe rade na evakuaciji i spašavanju.
U narednim minutima postaje jasno da je šteta mnogo veća nego što se prvobitno moglo pretpostaviti.
10.03 – četvrti avion pada u Pensilvaniji
United Airlines Flight 93 krenuo je prema San Francisku, ali su ga otmičari preusmjerili.
Putnici su putem telefonskih razgovora saznali šta se dogodilo u Njujorku i Pentagonu.
Nekoliko putnika i članova posade odlučilo je da se suprotstavi otmičarima.
Avion se u 10.03 ruši u polje kod Šenksvila u Pensilvaniji.
Poginulo je svih 40 putnika i članova posade.
Avion nije stigao do cilja otmičara.
10.28 – pada Sjeverna kula
U 10.28 ruši se i Sjeverna kula.
Tako je u roku od nešto više od sat i po vremena od prvog udara uništen kompleks koji je decenijama bio jedan od najpoznatijih simbola Njujorka.
Područje oko Svjetskog trgovinskog centra ostaje prekriveno prašinom, dimom i ruševinama.
Ko je organizovao napad?
Napade je izvela Al Kaida, teroristička organizacija koju je predvodio Osama bin Laden.
Devetnaestorica otmičara bila su podijeljena u četiri grupe, po jedna za svaki avion. Njihov cilj bio je da preuzmu kontrolu nad letjelicama i njima izvedu napade na odabrane mete.
Kasnije će istrage pokazati brojne propuste američkih bezbjednosnih službi i probleme u razmjeni informacija koji su prethodili napadima.
Zašto su kule srušene?
Avioni su prilikom udara izazvali velika oštećenja konstrukcije kula. Istovremeno su izbili intenzivni požari izazvani sagorijevanjem avionskog goriva i drugih materijala u zgradama.
Kombinacija strukturnog oštećenja i dugotrajnih požara dovela je do slabljenja konstrukcije i konačnog urušavanja obje kule.
Rušenje nije bilo neposredna posljedica samog udara aviona – između udara i urušavanja proteklo je određeno vrijeme.
2.977 žrtava
U napadima 11. septembra poginulo je 2.977 ljudi.
U Njujorku je život izgubilo 2.753 ljudi, u Pentagonu 184, dok je na letu 93 poginulo 40 putnika i članova posade.
Među žrtvama bili su zaposleni u Svjetskom trgovinskom centru, putnici i posade aviona, policajci, vatrogasci, pripadnici hitnih službi i ljudi koji su se tog jutra našli u blizini mjesta napada.
Posebno veliki broj žrtava bio je među vatrogascima i policajcima koji su ušli u kule nakon prvog udara.
Njujork poslije napada
Nakon urušavanja kula uslijedila je velika operacija potrage, spašavanja i uklanjanja ruševina.
Mjesto na kojem se nalazio kompleks Svjetskog trgovinskog centra postalo je poznato kao Ground Zero.
Radovi na uklanjanju posljedica trajali su mjesecima, a područje je postepeno očišćeno i pripremljeno za novu izgradnju.
Na tom mjestu danas se nalaze memorijalni kompleks i novi Svjetski trgovinski centar.
Amerika poslije 11. septembra
Najveće posljedice napada nisu bile samo fizičke.
Američka administracija pokrenula je globalni rat protiv terorizma. Nekoliko nedjelja nakon napada počela je američka vojna intervencija u Avganistanu, čiji je cilj bio rušenje talibanskog režima i uništavanje infrastrukture Al Kaide.
U SAD su uvedene nove bezbjednosne mjere, a formirano je i Ministarstvo domovinske bezbjednosti.
Kontrola na aerodromima postala je znatno stroža, uvedeni su novi sistemi provjera putnika, a ovlašćenja bezbjednosnih službi značajno su proširena.
Posljedice koje su trajale decenijama
Uticaj 11. septembra nije se završio 2001. godine.
Rat u Avganistanu trajao je gotovo dvije decenije. Američka invazija na Irak 2003. godine dodatno je promijenila odnose na Bliskom istoku i otvorila novu fazu američke spoljne politike.
Napadi su uticali i na način na koji se u Evropi i drugim dijelovima svijeta govorilo o terorizmu, kontroli granica, avionskoj bezbjednosti i obavještajnom radu.
Datum koji je ostao prekretnica za SAD
- septembar 2001. nije bio samo napad na dvije kule u Njujorku.
Istog jutra napadnut je Pentagon, dok je četvrti avion srušen u Pensilvaniji.
Ukupno je poginulo 2.977 ljudi, a posljedice su promijenile američku unutrašnju i spoljnu politiku.
Četvrt vijeka kasnije, 11. septembar ostaje jedan od ključnih datuma za razumijevanje savremene Amerike – od bezbjednosne politike i ratova u inostranstvu do načina na koji SAD danas posmatraju prijetnju međunarodnog terorizma.
Besplatnu Android aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.