Više od decenije vazdušnih napada i vojnih operacija nije potisnulo jemenske Hute.
Naprotiv, pokret je u međuvremenu višestruko povećao broj boraca i razvio raketne, bespilotne i protivbrodske kapacitete koji mu omogućavaju da ugrozi važne pomorske rute i ciljeve u regionu.
Od 30.000 do 350.000 boraca
Kada se Saudijska Arabija 2015. godine uključila u rat u Jemenu, procjenjivalo se da Huti imaju oko 30.000 boraca.
Prema izvještaju stručnjaka Ujedinjenih nacija iz 2024. godine, njihov broj je u međuvremenu porastao na čak 350.000.
Huti su prethodno zauzeli veliki dio sjevernog i centralnog Jemena, uključujući prijestonicu Sanu. Saudijska Arabija tada je strahovala da će na svojoj južnoj granici dobiti snažnog saveznika Irana.
Vazdušni udari nisu donijeli poraz
Tokom narednih godina Saudijska Arabija izvela je veliki broj vazdušnih napada na položaje Huta. Ipak, njihove snage nisu slomljene, dok ni kopnene formacije jemenske vlade i južni separatisti nisu uspjeli da ih značajnije potisnu.
Linije fronta ostale su uglavnom nepromijenjene sve do primirja 2022. godine.
Jedan od razloga za takvu otpornost jeste geografija Jemena. Huti kontrolišu veliko i pretežno planinsko područje, što im omogućava da rasprše borce, oružje i vojnu infrastrukturu i otežaju njihovo otkrivanje i uništavanje iz vazduha.
Iran kao važan faktor
Drugi važan element predstavlja podrška Irana i njegovih regionalnih saveznika.
Prema stručnjacima UN, Huti su dobijali vojnu ekspertizu, obuku i sofisticirano naoružanje. Iran negira da ih naoružava, ali su u više zaplijenjenih pošiljki namijenjenih Jemenu pronađeni iransko oružje i komponente.
Izvještaj UN takođe je dokumentovao široke vojne veze Huta sa Iranom i njegovim saveznicima.
Rakete i dronovi za napade na velike udaljenosti
Huti danas raspolažu balističkim i krstarećim raketama, bespilotnim letjelicama i protivbrodskim oružjem.
Domet dijela njihovog naoružanja omogućava napade na ciljeve u državama Persijskog zaliva i Izraelu, dok protivbrodske rakete i pomorski dronovi predstavljaju prijetnju brodovima koji prolaze Crvenim morem.
Iako se vjeruje da Iran obezbjeđuje dio naprednih komponenti, uključujući sisteme za navođenje, Huti su vremenom razvili sposobnost da značajan dio svog naoružanja proizvode u Jemenu.
To im omogućava da relativno jeftinim raketama i dronovima napadaju mnogo skuplje ciljeve i istovremeno primoravaju protivnike da koriste skupe sisteme protivvazdušne i protivraketne odbrane.
„Ono što je Hezbolahu trebalo 20 godina, Huti su razvili za pet“
Majkl Najts, direktor istraživanja u kompaniji „Horizon Engage”, Hute je opisao kao najposvećenijeg i najagresivnijeg među regionalnim saveznicima Irana.
– Ono za šta je libanskom Hezbolahu bilo potrebno 20 godina, Huti su razvili za pet – ocijenio je Najts.
Ni kasnije američke i britanske vazdušne operacije nisu uspjele da trajno unište njihove vojne kapacitete.
Skupa kampanja protiv relativno jeftinog oružja
Tokom intenzivirane američke kampanje naredne godine, prema navedenim podacima, oko 2.000 komada municije upotrijebljeno je protiv više od 1.000 ciljeva.
Samo američka municija korištena u toj operaciji koštala je više od 750 miliona dolara, dok su Huti uništili sedam američkih dronova, čija je vrijednost bila veća od 30 miliona dolara po letjelici.
Nakon američkih udara Huti su pristali da obustave napade na američke brodove, ali su nastavili napade na Izrael. Kasnije su ponovo počeli da napadaju Saudijsku Arabiju i proglasili blokadu saudijskog pomorskog saobraćaja.
Slabosti protivnika pomogle Hutima
Pored iranske pomoći i sopstvenog razvoja vojne industrije, Hute je ojačala i podijeljenost njihovih protivnika unutar Jemena.
Profesor Univerziteta u Otavi Tomas Žuno ocijenio je da je međunarodno priznata jemenska vlada:
– Fragmentisana, slaba, nejedinstvena i korumpirana.
Prema njegovoj ocjeni, Huti su godinama sistematski koristili te slabosti.
Snage koje im se suprotstavljaju i dalje su podijeljene između formacija lojalnih vladi koju podržava Saudijska Arabija i južnih separatista koje podržavaju Ujedinjeni Arapski Emirati. Te dvije strane sukobljavale su se i tokom januara, dok su Huti posljednjih nedjelja napredovali prema Bab el Mandebu, strateški važnom moreuzu koji povezuje Crveno more sa Adenskim zalivom.
Više od deset godina rata, a Huti i dalje jačaju
Više od decenije rata nije donijelo poraz Huta. Pokret je, prema dostupnim podacima, višestruko povećao broj boraca, razvio raketne i bespilotne kapacitete i izgradio sposobnost za proizvodnju dijela sopstvenog naoružanja.
Istovremeno, njegovo djelovanje predstavlja prijetnju pomorskom saobraćaju u Crvenom moru, dok domet pojedinih sistema omogućava napade na ciljeve izvan Jemena.
Dosadašnje vazdušne kampanje tako su pokazale ograničenu sposobnost da trajno oslabe vojnu moć Huta, dok njihova kontrola teritorije i sposobnost rasipanja snaga dodatno otežavaju pokušaje da budu vojno neutralisani.
Besplatnu Android aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.