Deseti novembar u Turskoj je dan posebnog značaja. Tačno u 9.05 časova, širom zemlje zastaje svakodnevni život, a građani minutom ćutanja odaju počast Mustafi Kemalu Ataturku, osnivaču moderne Republike Turske.
Ataturk je preminuo 10. novembra 1938. godine u Istanbulu, u 57. godini života. Iza sebe je ostavio državu koju je iz temelja promijenio i političko nasljeđe koje se i danas osjeća u životu miliona ljudi.
Rođen 1881. godine u Solunu, tadašnjem dijelu Osmanskog carstva, Mustafa Kemal odrastao je u vremenu velikih političkih i društvenih previranja. Vojno obrazovanje i ratno iskustvo donijeli su mu ugled, a posebno se istakao tokom Bitke kod Galipolja u Prvom svjetskom ratu.
Nakon poraza Osmanskog carstva i savezničke okupacije, poveo je nacionalni pokret otpora koji je doveo do stvaranja nezavisne Turske. Republika Turska proglašena je 29. oktobra 1923. godine, a Ataturk je postao njen prvi predsjednik.
Njegova vizija bila je stvaranje moderne, sekularne i institucionalno uređene države. Sproveo je niz velikih reformi: ukinut je sultanat, uvedena je latinica umjesto arapskog pisma u turskom jeziku, reformisani su obrazovanje i pravni sistem, a ženama su proširena politička i građanska prava, uključujući pravo glasa i kandidovanja.
Upravo zbog svojih reformi i uloge u stvaranju republike dobio je prezime Ataturk, što znači „otac Turaka“.
Ipak, njegovo nasljeđe nije bez kontroverzi. Reformama su upravljali autoritarnim metodama, politička opozicija bila je ograničavana, a pojedine nacionalne i vjerske zajednice suočavale su se s pritiscima države.
Posljednje dane života proveo je teško bolestan u palati Dolmabahče u Istanbulu. Preminuo je 10. novembra 1938. godine u 9.05 časova, a vijest o njegovoj smrti duboko je potresla zemlju.
Njegovo tijelo kasnije je preneseno u mauzolej Anitkabir u Ankari, koji je postao jedno od najvažnijih mjesta sjećanja u Turskoj.
Danas, decenijama nakon njegove smrti, 10. novembar ostaje dan kada se Turska prisjeća čovjeka koji je obilježio njen put od raspada carstva do stvaranja moderne republike.
Besplatnu Android aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.