U Bosni i Hercegovini, u prosjeku, svakoga dana najmanje jedna osoba izvrši samoubistvo, a muškarci su čak tri puta češće samoubice nego žene!
Zvanične statistike pokazuju da su se u Srpskoj lane ubila 222 čovjeka, dok je u ovom periodu u Federaciji BiH ruku na sebe diglo 180, a u Brčko dustriktu osam osoba.
Prema podacima Ministarstva unutrašnjih poslova (MUP) RS, od 2012. do kraja avgusta ove godine u Srpskoj je evidentirano 1 276 samoubistava, od čega su muškarci počinili 989, a žene 287.
FAKTI
– svake godine u svijetu gotovo 800 000 ljudi umire zbog samoubistva
– jedna osoba svakih 40 sekundi oduzme sebi život
– iza svakog samoubistva mnogo je više ljudi koji pokušavaju da sebi oduzimu život, ali to ne realizuju
– zaštitni faktori uključuju visoko samopoštovanje i društvenu “povezanost”
– prethodni pokušaj najvažniji je faktor rizika za samoubistvo u opštoj populaciji
– 78 odsto samoubistava globalno se javlja u zemljama s niskim i srednjim dohotkom
– samoubistvo je drugi vodeći uzrok smrti u svijetu među osobama između 15 i 29 godina
– trovanje pesticidima, vješanja i smrt od vatrenog oružja su najčešće metode izvršenja samoubojstva na svjetskom nivou
– 28 zemalja ima razvijene nacionalne startegije spriječavanja samoubistva
– 60 zemalja ima dobro organizovanu registraciju i podatake o samoubistvima
– Najčešći načini izvršenja samoubistava su vješanjem i upotrebom vatrenog oružja. Prema starosnoj strukturi, samoubistva u najvećem broju slučajeva čine osobe starosne dobi preko 50 godina – kaže načelnica Odjeljenja za odnose s javnošću u MUP-u RS Mirna Miljanović.
Prema podacima Zavoda za javno zdravlje (ZJZ) FBiH, u ovom entitetu je u proteklih pet godina registrovano 859 samoubistava. U ovom zavodu naglašavaju da su ovo okvirni podaci, jer se suicid veoma često šifrira kao “nepoznat uzrok smrti”, a ne kao nasilna smrt, odnosno samoubistvo. Zato je, kako isitču u ZJZ, vrlo vjerojatno da je podatak o broju samoubistava – podcijenjen.
Psiholog u ZJZ Iskra Vučina kaže kaže da muškarci tri puta češće počine samoubistvo od žena, dok žene tri do četiri puta češće to pokušaju.
– Muškarci najčešće koriste vatreno oružje ili smrt vješanjem, dok se žene najčešće predoziraju lijekovima. Veći rizik od samoubistva je prisutan u starijoj, ali su pokušaji češći u mlađoj dobi. Takođe, utvrđena je i povezanost socioekonomskog statusa i stope suicida. Osobe nižeg socioekonomskog statusa imaju najveći broj pokušaja samoubistava, kao i rastavljeni, u poređenju sa samcima i onima koji su u braku – ističe Vučina.
Objašnjava da se rizični faktori za suicid dijele na psihijatrijske, psihološke, fitičke, socijalne i demografske.
– Psihijatrijski fakori su prethodni suicidalni pokušaji, suicid u porodici i postojanje psihijatrijskog poremećaja. Više od 30 odsto ljudi koji su pokušali suicide, to će ponoviti, a 50 odsto onih koji su ga učinili, i prije su to pokušali. Psihološki faktori uključuju osjećaj beznađa i osjećaj manje vrijednosti. Važni su još i traumatski događaji u djetinjstvu, izostanak emocinalne podrške, bračni problem – objašnjava Vučina.
Kad je riječ o fizičkim faktorima, opšte loše stanje, bolni sindrom, nepokretnost, onesposobljenost i hroničnost bolesti, imaju najveći uticaj na razvoj suicidalnog sindroma.
– Socijalni faktori su socioekonomski status, stresni događaji, izostanak socijalne podrške, usamljenost. Takođe, samobistvo češće izvrše nezaposlene osobe, oni slabijeg socioekonomskog statusa, te razvedeni – ističe Vučina.
Stručnjaci upozoravaju da postoje znakovi upozorenja koja mogu upućivati na samoubistvo, kao što su osjećaj beznađa, prijetnje osobe da će se povrijedi ili priča da želi da umre, pojačane konzumiranje alkohola i droga, te povlačenju od prijatelja i porodice.
– Mnogi ljudi koji razmišljaju o oduzimanju vlastitog života ili koji su pokušali samoubistvo, ne traže pomoć, i zato je ne dobijaju. Prevencija suicida nije na odgovarajući način riješena zbog nedostatka svijesti o samoubistvu kao glavnom javnozdravstvenom problemu i tabuu u mnogim društvima. O samoubistvima bi trebalo otvoreno raspravljati – poručuju psihijatri.
Najviše suicida u Sloveniji
U zemljama regiona, u odnosu na broj stanovnika, najveći broj samoubistava desi se u Sloveniji, Hrvatskoj i Srbiji. U Sloveniji, na primjer, godišnje na 100 000 stanovnika 21,4 osoba izvrši samoubistvo, u Hrvatskoj, 17,5, a u Srbiji 17 osoba. Prema podacima Svjetske zdravstvene organizacije, u BiH godišnje na 100 000 stanovnika šest izvrši samoubistvo, što je znatno manje u odnosu na navedene zemlje.
Svjetska zdravstvena organizacija upozorava da svake godine oko 800 000 ljudi u svijetu oduzme sebi život, što znači da jedna osoba na svakih 40 sekundi digne ruku na sebe.
A. Pisarević
Besplatnu Android aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.