Demokratski narodni savez je politička partija koja je od svog osnivanja u ljeto 2000. godine poslije svakog izbornog ciklusa bilježila rast povjerenja birača.
Politički analitičari se slažu u ocjeni da je DNS stranka kojoj apsolutno pristaje izborni slogan “mi držimo riječ” koji koristi u nekoliko posljednjih izbornih ciklusa. Partiju na čijem čelu je skoro deceniju i po bivši gradonačelnik Prijedora Marko Pavić pojedinci nazivaju i “multilevel stranka” zato što unutarstranačke veze i uzajamno povjerenje DNS-ovaca porede sa međusobnim vezama pojedinaca uključenih u piramidalne ili multilevel prodajne sisteme.
Geneza nastanka ove stranke je po mnogo čemu zanimljiva, ali je praktično nemoguće ne povezati ga sa pojavom Srpskog narodnog saveza (SNS) koji je polovinom 1997. godine formirala tadašnja predsjednica RS Biljana Plavšić. Ona je tim potezom napravila prvi veliki unutarstranački raskol kada je okrenula leđa SDS-u, a na prvim izborima na kojima se pojavila sa svojom strankom, Plavšićeva je osvojila 15 poslaničkih mjesta u Narodnoj skupštini RS, da bi januaru 1998. godine mandat za sastav Vlade RS dala sadašnjem predsjedniku RS i lideru SNSD-a Miloradu Dodiku.
Zbog čega je SNS u vrlo kratkom roku nestao sa političke scene i kada se najveći broj članova te stranke preselio u DNS niko ne može sa sigurnošću da odgovori, pa se niko ni u DNS-u ne usuđuje da precizno kaže “gdje je prestao SNS, a počeo DNS”. Prema zvaničnim podacima, DNS je formiran 17. juna 2000. godine u Banjaluci kada je za predsjednika izabran ugledni banjalučki hirurg Dragan Kostić, a za potpredsjednike Hadži Jovan Mitrović iz Zvornika i Dragutin Rodić iz Prijedora, a za generalnog sekretara Radomir Trivić iz Jošavke. U proljeće 2003. godine u DNS se kolektivno uključio Savez narodnog preporoda na čijem čelu je bio bivši funkcioner SDS-a Mirko Banjac koji je kasnije okrenuo leđa i DNS-u. Sadašnji lider DNS-a Marko Pavić na tu poziciju je izabran 10. maja 2003. godine, a mjesec dana poslije toga Dragutin Rodić je izabran za generalnog sekretara stranke i njih dvojica se i danas nalaze na tim funkcijama.
Značajna uloga nježnijeg pola u radu stranke!
DNS se od ostalih političkih partija razlikuje i po značajnom učešću žena u radu ove stranke.
Kao svojevrstan kuriozoitet služi i činjenica da su od ukupno šest poslanika koliko je ova stranka imala u NSRS od 2010. do 2014. godine čak četiri bile pripadnice nježnijeg pola. Pored šefice poslaničkog kluba i potpredsjednice DNS-a Spomenke Stevanović, u poslaničkim klupama su bili i Rankica Panić iz Doboja, Svjetlana Sredić iz Prijedora i Radmila Kocić – Ćućić iz Banjaluke. Poslije opštih izbora 2014. godine, nježniji pol brane samo Spomenka Stevanović koja je i dalje šefica poslaničkog kluba i potpredsjednik ove stranke, te Neda Petrić iz Bijeljine koja je mandat osvojila kao kadar SRS “Dr Vojislav Šešelj”, ali je u međuvremenu pristupila DNS-u. Uprkos tome što je broj predstavnica nježnijeg pola u skupštinskim klupama prepolovljen, žene i dalje imaju ozbiljno učešće i ulogu u radu DNS-a.
Na prvim izborima na kojima je nastupio u novembru 2000. godine, DNS je osvojio tri poslanička mandata u Narodnoj skupštini RS, a taj rezultat je ponovio i na izborima 2002. godine poslije kojih je uz tri poslanička mjesta, uspio da dobije i jednog delegata u Vijeću naroda RS. U ljeto 2004. godine DNS je imao više od 100 odbornika u lokalnim skupštinama, zatim načelnika opštine Zvornik i predsjednika skupštine u nekoliko opština, kao i zamjenike načelnika i načelnike odjeljenja opštinske uprave u nekoliko opština. Prvi značajan rast, DNS je zabilježio na lokalnim izborima 2004. godine, kada je i lider ove stranke Marko Pavić zasjeo u fotelju prvog čovjeka Prijedora u kojoj se zadržao i poslije lokalnih izbora 2008. i 2012. godine. Da se kandidovao sigurno bi na toj funkciji ostao i poslije prošlogodišnjih lokalnih izbora, ali umjesto njega je u fotelju prvog čovjeka Prijedora zasjeo njegov dotadašnji zamjenik i naravno kandidat DNS-a Milenko Đaković.
U proteklih 17 i kusur godina koliko DNS postoji na političkoj sceni Srpske, ova stranka konstantno bilježi rast povjerenja, kao i znatno povećanje članstva. Pored pomenutog SNP-a Mirka Banjca, ovoj stranci je kolektivno pristupila i Nova snaga Srpske Petra Kunića, kao i neki lokalni i regionalni politički subjekti u Brčkom, Bijeljini i Zvorniku. Ipak, u tom periodu je ovu stranku napustilo i nekoliko veoma prepoznatljivih političkih faca, među kojima i njen prvi predsjednik Dragan Kostić koji je kratko vrijeme proveo u NDP-u Dragana Čavića, a trenutno nije politički aktivan, jer se posvetio privatnom biznisu i u Banjaluci je otvorio kliniku. DNS je napustio i dugogodišnji potpredsjednik stranke Hadži Jovan Mitrović koji se po sudovima borio protiv Adama Šukala za prevlast u Srpskoj naprednoj stranci. Mitrović je iz te sudske borbe izašao kao pobjednik, ali njegov SNS nije stekao parlamentarni status u RS. Među zvučnim imenima koja su napustila DNS je i jedan od osnivača ove stranke Drago Kalabić koji je prešao u SNSD i dva mandata je proveo na mjestu šefa poslaničkog kluba te stranke u Parlamentu BiH, a trenutno je poslanik u Narodnoj skupštini RS. Posljednja zvučna imena koja su napustila ovu stranku su njen bivši potpredsjednik Jovan Vukovljak iz Bijeljine koji je na opštim izborima 2014. godine osvojio poslanički mandat u Predstavničkom domu Parlamenta BiH, kao i banjalučki trojac odbornika Budimir Balaban, koji je bio i potpredsjednik banjalučkih DNS-ovaca, Nenad Šibarević i Stojan Vukajlović, koji su osnovali odbornički klub “Sloboda” u lokalnom parlamentu.
Na opštim izborima 2006. godine DNS je osvojio četiri poslanička mandata u NSRS, kao i jedan mandat u Predstavničkom domu Parlamenta BiH. Od februara 2006. godine, DNS je zajedno sa SNSD-om i SP-om postao dio nove skupštinske većine i dio nove Vlade RS. Aktuelni zamjenik predsjednika ove stranke Nedeljko Čubrilović više od osam godina je proveo na čelu ministarstva saobraćaja i veza, a poslije opštih izbora 2014. godine nalazi se na mjestu predsjednika Narodne skupštine RS. Poslije opštih izbora u oktobru 2006. godine, DNS je ostao dio pomenute skupštinske većine, a tadašnji potpredsjednik ove stranke Mladen Simić iz Bijeljine imenovan je za zamjenika ministra transporta i komunikacija u Savjetu ministara BiH. Na lokalnim izbori 2008. godine, DNS je zadržao načelničke pozicije u Prijedoru i Petrovcu, te osvojio i funkciju prvog čoveka Krupe na Uni, a povećan je i broj odbornika u lokalnim parlamentima.
Na opštim izborima 2010. godine, DNS je osvojio šest poslaničkih mandata u NSRS, kao i jedan mandat u Predstavničkom domu Parlamenta BiH. Pored Nedeljka Čubrilovića, DNS je od novembra 2010. godine u Vladi RS predstavljala i ministarka uprave i lokalne samouprave Lejla Rešić, dok je u Savjetu ministara BiH ovu stranku reprezentovao zamjenik ministra pravde Srđan Radulj.
Na lokalnim izborima 2012. godine, DNS je ostvario svoj cilj i postao je treća politička stranka u RS. Tu poziciju je zadržao i poslije opštih izbora 2014. godine na kojima je ova stranka osvojila povjerenje više od 61 000 birača i osam poslaničkih mandata, a status treće stranke u Srpskoj zacementirao je na prošlogodišnjim lokalnim izborima. DNS u aktuelnoj Vladi RS ima ministra saobraćaja i veza Neđu Trninića, što je resor koji ova stranka kontroliše od 2006. godine računajući i većinu direktora javnih preduzeća iz nadležnosti ovog ministarstva. I ministar prosvjete i kulture Dane Malešević je kadar DNS-a, kao i ministarka uprave i lokalne samouprave Lejla Rešić, dok je zamjenik predsjednika Nedeljko Čubrilović od 2014. godine prvi parlamentarac Srpske.
Na kraju treba istaknuti da su na opštim izborima 2014. godine poslaničke mandate na zajedničkoj listi sa DNS-om osvojili i funkcioneri Napredne Srpske Adam Šukalo i Goran Đorđić koji su vrlo brzo poslije izbora napustili poslanički klub DNS-a i od tada nastupaju kao opozicioni poslanici.
Darko Momić
Besplatnu Android aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.