Iako se Mirko Šarović, ministar spoljne trgovine i ekonomskih odnosa BiH, pohvalio da su nam Sjedinjene Američke Države produžile važenje Generalnog sistema povlastica (GSP), tačnije bescarinskog izvoza dp 2020. godine, malo ko zna šta to znači.
U saopštenju iz njegovog kabineta navedeno je da se GSP odnosi na najveći broj industrijskih proizvoda i sirovina, većinu nalkita, mnoge poljoprivredne proizvode, hemikalije, minerale, mermer i tepihe.
Među uslovima koje je potrebno da ispuni određeni proizvod, da bi mogao preći granicu SAD-a a da ne plati carinu, je i porijeklo. To znači, kako je definisano, da roba mora biti u potpunosti dobijena ili proizvedena u BiH ili da je proizvedena u BiH sa najmanje 35 odsto dodate vrijednosti prilikom ulaska u SAD. Takođe, roba mora biti i direktno isporučena iz BiH.
S druge strane, ovim programom nije obuhvaćena većina proizvoda od tekstila, odjeća, satovi, torbe, koferi, pojedini kožni proizvodi i rukavice.
Portal SrpskaCafe raspitao se kod pojedinih privrednika, odnosno proizvođača čiji proizvodi ispunjavaju uslove da budu plasirani na tržište SAD-a bez carina, da li znaju za ove pogodnosti i koje su njihove mogućnosti. Nažalost, niko od njih nije imao nikakve detaljnije informacije, osim da su “nešto o tome čuli ovih dana iz medija”. Tragom toga pozabavili smo se dubljim istraživanjem ove teme.
Da li je moj proizvod obuhvaćen GSP-om?
Iako su u Ministarstvu naveli grupe proizvoda koje (ni)su obuhvaćene ovim povlasticama, nijedan proizvođač, na osnovu tih šturih informacija, ne može biti siguran da li je njegova roba oslobođena uvoznih dažbina. Srećom, podaci o proizvodima javno su dostupni.
Najjednostavniju i najsigurniju provjeru svog proizvoda možete obaviti na internet adresi:
http://dataweb.usitc.gov/scripts/tariff_current.asp
U polje “NOTHING” ukucajte naziv svog proizvoda, npr. “strawberries” (jagode) i klinite polje s desne strane “List items”.
Izaberite svoj proizvod na listi i kliknite na polje u lijevom gornjem uglu “Details”.
Ukoliko je uz traženi proizvod kod “code” A, ovaj proizvod možete izvesti u SAD uz Generalni sistem povlastica, odnosno bez carine.
Listu svih proizvoda koji su obuhvaćeni GSP-om možete naći na:
Iako u saopštenju Ministarstva nije navedeno, tragajući za ovim informacijama naišli smo i na podatak da je listu proizvoda obuhvaćenih GSP-om moguće i proširiti.
Naime, zvanične institucije države, uz neku vrstu peticije, mogu zatražiti od nadležnih institucija SAD-a da se pojedini proizvodi, za koje postoji interes i koji ispunjavaju sve zahtjeve američkog tržišta, uvrste na listu GSP-a i na taj način omoguće bescarinski izvoz i te robe.
Neikorišćena mogućnost
Obim spoljnotrgovinske razmjene Republike Srpske i SAD-a, prema zvaničnim podacima, u prva četiri mjeseca iznosio je tek 28,6 miliona KM, od čega je vrijednost izvoza iz Srpske bila 4,8 miliona KM, a uvoza 23,8 miliona KM.
– Ostvareni izvoz u SAD predstavlja samo 0,4 odsto u strukturi ukupnog izvoza i Republike Srpske, dok ovih 23,8 miliona KM uvoza iz SAD čini tek 1,5 odsto ukupnog uvoza – rekao je portparol Privredne komore Republike Srpske, Vladimir Blagojević i ocijenio da domaća preduzeća nisu u dovoljnoj mjeri iskoristila šansu koja im je pružena na osnovu povlaštenog uvoza robe u SAD.
Prema njegovim riječima, imamo još mnogo prostora, prvenstveno koristeći snagu srpske dijaspore u Americi, da kompanije iz Republike Srpske povećaju vrijednost izvoza, ispunjavajući sve zahtjeve koje podrazumijeva tamošnje tržište.
Retroaktivna primjena
Generalni sistem preferencija važiće retroaktivno.
– Uvoznici, koji su platili carinu na robu koja je ranije bila na režimu bescarinskog uvoza u SAD, mogu tražiti refundiranje carinskih troškova nastalih tokom trajanja procesa revizije između 1. januara i 22. aprila ove godine – navedeno je u saopštenju.Šta je GSP?
Po definiciji, „Generalni sistem povlastica SAD“ je program dizajniran za unapređenje privrednog rasta u zemljama u razvoju pružanjem povlaštenog duty-free uvoza za 5 000 proizvoda iz 122 zemlje, među kojima je i BiH.
Redakcija SrpskaCafe.com
Besplatnu Android aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.