Kancelarija visokog predstavnika (OHR) treba da se odrekne nelegalnih “bonskih ovlaštenja” i zatvori svoja vrata, poručuje se u 22. izvještaju Vlade Republike Srpske upućenom Savjetu bezbjednosti UN.
U izvještaju se ističe da samoprisvojena ovlašćenja visokog predstavnika idu mnogo dalje od stvarnih dejtonskih ovlašćenja, te ukazuje na nezakonitost tzv. bonskih ovlašćenja koja visokom predstavniku, kako on to tvrdi, daju pravo da nameće zakone i kažnjava pojedince na osnovu obične odluke.
U ovom dokumentu se podsjeća da je i predsjedavajući OEBS-a i bivši visoki predstavnik Miroslav Lajčak nedavno izjavio da je prošlo vrijeme kada je odluke donosila međunarodna zajednica umjesto političara u BiH, da cilj nije produžavati međunarodni protektorat, nego pomoći BiH da postane potpuno nezavisna, te da međunarodna zajednica u BiH treba da savjetuje i posreduje, a ne da donosi odluke.
Takođe, podsjeća se i da je bivši visoki predstavnik u BiH Volfgang Petrič u maju rekao da je “OHR poratna institucija” i da je vrijeme “bonskih ovlaštenja” prošlo.
– I EU je u svom mišljenju o zahtjevu BiH za članstvo priznala da dalji rad visokog predstavnika sa samoprisvojenim pravom da upražnjava tzv. bonska ovlašćenja sputava napredak BiH na putu evropskih integracija… U mišljenju Evropske komisije kaže se da je ‘tako intenzivan međunarodni nadzor, u načelu, nespojiv sa suverenitetom BiH, pa stoga i sa članstvom u EU – ističe su 22. izvještaju Vlade Republike Srpske.
U dokumentu se naglašava da Dejtonski sporazum, kao jedini izvor zakonitih ovlaštenja visokog predstavnika, nije dao visokom predstavniku takvu diktatorsku moć.
– Ni Savjet za sprovođenje mira, ni Savjet bezbjednosti UN nisu dali visokom predstavniku zakonsko ovlaštenje izvan mandata iz Dejtonskog sporazuma – konstatuje se u izvještaju.
U tekstu se ukazuje na Aneks 10 Dejtonskog sporazuma koji striktno definiše ograničen mandat na osnovu kog visoki predstavnik ima ovlaštenje da “prati”, “održava tijesan kontakt sa stranama”, “pomaže”, “učestvuje na sastancima” i “izvještava”, i on ni u kom slučaju ne uključuje ni naznaku ovlaštenja da donosi odluke koje su obavezujuće po vlade i građane BiH.
Štaviše, bonska ovlaštenja krše pravo na samoopredjeljenje naroda u BiH i ljudska prava koja građani BiH uživaju po osnovu važnih obavezujućih ugovora.
Korištenje bonskih ovlaštenja je bezakonje koje je narušilo poštovanje građanskih institucija, posijalo sjeme razdora i bilo značajan uzrok štetnih posljedica današnje političke paralize na nivou BiH”, naglašava se u izvještaju.
Visoki predstavnik je, dodaje se u izvještaju, centralizovao BiH kršeći dejtonsku strukturu i izazvao nepotrebna politička trvenja, te godinama koristio bonska ovlaštenja za sistematično centralizovanje vlasti u Sarajevu suprotno Ustavu BiH.
U ovom dokumentu se podsjeća da je Krizna grupa utvrdila da je “visoki predstavnik Pedi Ešdaun nametnuo zakone kojima su uvedena široka nova ovlaštenja države, ponekad na račun entiteta”.
Iz Vlade Srpske ukazuju da je visoki predstavnik često centralizovao funkcije prostom odlukom, na primjer kada je formirao Sud i Tužilaštvo BiH, ili nametnuo amandmane na ustave oba entiteta da bi raščistio put za centralizovano imenovanje sudija i tužilaca.
– Kada visoki predstavnik nije donosio odluke kojima je uvodio promjene u prilog centralizaciji, izdejstvovao bi ih prijetnjama i prisilom usmjernim protiv izabranih zvaničnika, na primjer kada je Parlamentarnoj skupštini BiH dostavio zakon kojim je osnovana Obavještajno-bezbjednosna agencija i naredio njegovo usvajanje – navodi se u dokumentu i podsjeća na Ešdaunovo priznanje u svjedočenju pred Parlamentom Velike Britanije da je trebalo “dosta zavrtanja ruku” da bi političari BiH prihvatili mjere koje su išle “izvan Dejtona”.
U izvještaju se konstatuje i da je proizvedena “poplava” novih agencija, od kojih mnoge imaju prostorije i zaposlene, ali ne i jasne zadatke, tako da su ili malo uradile ili ništa i ilustrije nezadrživost centralizacije BiH podatkom da je broj zaposlenih u institucijama BiH porastao sa manje od 3 000 u 2000. godini na više od 22 000 u 2015. godini.
Osvrćući se na tvrdnja visokog predstavnika da Republika Srpska nema pravo da podnosi izvještaje Savjetu bezbjednosti, u ovom dokumentu se ocjenjuje da je simptomatično nerazumijevanje i nepoštovanje dejtonske formule, jer suInckove tvrdnje nedvosmisleno suprotne Ustavu BiH i odluci Ustavnog suda BiH koja govori upravo o tom pitanju.
Direktna komunikacija Republike Srpske prema Savjetu bezbjednosti i njegovim članicama ni na koji način ne krši nijedan element međunarodnog ili domaćeg prava. Takođe, ništa u Dejtonskom sporazumu ne ograničava prava entiteta da imaju direktnu komunikaciju sa UN i drugim međunarodnim organizacijama ili pojedinim članicama Savjeta bezbjednosti.”Ne samo da ne postoje ograničenja u pogledu takve komunikacije, nego Ustav BiH (Aneks 4 Dejtonskog sporazuma) izričito predviđa da entiteti mogu da je ostvaruju.
Ustavni sud BiH je 2010. godine izričito i potvrdio pravo Republike Srpske da podnosi izvještaje Savjetu bezbjednosti UN, a visoki predstavnik bi trebalo da je upoznat s ovom odlukom, koja je donesena početkom njegovog mandata”, ističe se u 22. izvještaju.U dokumentu se navodi i da Savjet bezbjednosti nikada nije stavio prigovor na direktno dostavljanje izvještaja Republike Srpske o situaciji u BiH, te podsjeća da mnoge međunarodne organizacije i članice Savjeta bezbjednosti imaju predstavništva u Banjaluci ili je često posjećuju, konkretno radi ostvarivanja direktne komunikacije s Vladom Republike Srpske.
Besplatnu Android aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.