Dok izlazak Velike Britanije iz Evropske unije (EU) djeluje izvjesno poslije ubjedljive pobjede Konzervativne stranke premijera Borisa Džonsona, opstanak cjelovitosti zemlje doveden je u pitanje pošto je u Škotskoj pobijedila stranka koja se snažno zalaže za ostanak u EU, ali i za nezavisnost, i koja insistira na novom referendumu o odvajanju tog regiona.
Poslije Bregzita, ali i zbog njega, najveći izazov za Džonsona biće Škotska, gdje je dobar rezultat na izborima ostvarila Škotska nacionalna partija (SNP), ocjenjuje Gardijan u uredničkom komentaru poslije britanskih parlamentarnih izbora 12. decembra, prenosi Radio Slobodna Evropa.
SNP je osvojila 45 odsto glasova u Škotskoj, osam odsto više nego na prethodnim izborima, dok su konzervativci i laburisti oslabili. Liderka te škotske partije Nikola Stardžon sada zahtijeva pravo da se održi novi referendum o nezavisnosti Škotske, što Džonson odbija, ali bi, ocjenjuje Gardijan, bilo glupo da se predstavi kao neko ko ograničava Škotsku.
Džonson treba da se angažuje oko Škotske, ukazuje Gardijan i dodaje da će, ako to ne bude uradio, njegovom erom dominirati prijetnje po uniju, posebno pošto je sada prvi put u Sjevernoj Irskoj izabrano više nacionalista nego unionista.
U prvim reakcijama posle objavljivanja izbornih rezultata, ističe Njujork tajms u uredničkom komentaru, već su postavljena pitanja kakav svet oni nagovještavaju.
Opstanak riječi “Ujedinjeno” u nazivu zemlje Ujedinjeno Kraljevstvo Velike Britanije i Sjeverne Irske dovedeno je u pitanje poslije dobrog rezultata SNP koja traži novi referendum o nezavisnosti, kao i neizvjesne sudbine Sjeverne Irske po Džonsonovom planu za Bregzit, ocjenjuje Njujork tajms.
Dobri rezultati partija koje žele da preoblikuju ili čak rastave Ujedinjeno Kraljevstvo znače da će pitanja o budućnosti druge po veličini evropske privrede biti sve glasnija, dok će obuzdavanja secesionističkog duha biti akutni politički izazov za premijera Džonsona, ocenjuje Volstrit džurnal.
Uz ocenu da su rezultati prošlonedeljnih izbora dobra vest za Džonsona, ali loša vest za pristalice unije Engleske, Škotske, Velsa i Severne Irske, Volstrit džurnal ukazuje da su rezultati u Engleskoj i Škotskoj sasvim drugačiji.
U Engleskoj najvećem i najmnogoljudnijem dijelu Ujedinjenog Kraljevstva konzervativci su dobili 345 od 533 mjesta, dok je u Škotskoj SNP osvojila 48 od 59 mjesta. U Sjevernoj Irskoj stranke koje zagovaraju ujedinjenje s Irskom dobile su devet, a unionističke osam poslanika.
Osnovni razlog za takav rezultat je Bregzit, objašnjava njujorški list. Za razliku od Engleske i Velsa, Škotska i Sjeverna Irska su na referendumu o izlasku iz Evropske unije 2016. glasale za ostanak i sad se oba regiona suočavaju s izgledima da budu izvučena iz EU zajedno s ostatkom zemlje. To, ukazuje Volstrit džurnal, gura dio glasača ka strankama koje zagovaraju prije izlazak iz Ujedinjenog Kraljevstva nego napuštanje EU.
Uprkos snažnom podsticaju s prošlonedeljnih izbora za pristalice izlaska iz Ujedinjenog Kraljevstva, za bilo kakav potez u tom smjeru biće potrebna dozvola Londona. Džonson ima ugodnu većinu u donjem domu i malo je vjerovatno da će odobriti tako nešto uz argument da bi izjašnjavanje o nezavisnosti Škotske bila izdaja rezultata škotskog referenduma iz 2014. na kojem je odbačena nezavisnost.
Praktične poteškoće vjerovatno neće utišati secesionističke glasove, ocjenjuje Volstrit džurnal. Iako je SNP smatrala da je referendum 2014. bio dogadjaj koji se dešava jednom u generaciji, posle referenduma o Bregzitu 2016. promijenila je stav, tvrdeći da je uticaj na Škotsku toliko veliki da je novo glasanje o nezavisnosti opravdano i od suštinskog značaja.
Mada rezultati izbora možda mogu da pojačaju argumente za novi referendum o nezavisnosti, nije izvjesno da bi pristalice odvajanja Škotske od Ujedinjenog Kraljevstva pobijedile na tom glasanju, ocjenjuje časopis Ekonomist.
SNP je od neuspjelog referenduma 2014. gradila slučaj za novo glasanje. Prošle nedjelje je povećala broj poslanika sa 35 na 48 od ukupno 59 iz škotskih izbornih jedinca i uz sve veći jaz izmedju engleske i škotske politike, što je, ističe časopis, dodatni osnov za još jedan referendum o škotskoj nezavisnosti.
Sada su unionističke partije u Škotskoj skoro nevidljive, dok je na referendumu o Bregzitu 2016. godine 62 odsto glasača iz tog regiona bilo za ostanak u EU. S druge strane, na referendumu o nezavisnosti 55 odsto je bilo za ostanak u Ujedinjenom Kraljevstvu, a 45 odsto za izlazak. Iako se javno mnjenje izgleda pomjerilo ka nezavisnosti, ankete sugerišu da je sada po tom pitanju odnos 50 prema 50.
S druge strane, SNP je svom biračkom tijelu poručivala da je glasanje za nju najbolji način da se izbjegne Bregzit. Utoliko je pitanje, ukazuje Ekonomist, da li je dobar rezultat te stranke na izborima prošle nedjelje posljedica taktičkog glasanja da se izbegne Bregzit ili predstavlja promjenu u škotskoj javnosti o budućem odnosu s ostatkom Ujedinjenog Kraljevstva.
Mada put do novog škotskog referenduma o nezavisnosti za sada deluje nejasno, situacija bi mogla djelovati drugačije posle sljedećih škotskih izbora 2021. godine, ističe Ekonomist.
RSE
Besplatnu Android aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.