SPC je neprijateljski nastrojena prema crnogorskoj državi i njenoj prozapadnoj orijentaciji zbog čega je Vlada Crne Gore vidi kao bezbjednosnu prijetnju, ocijenila je panevropska organizacija “Evropski savjet za spoljne odnose” (ECFR), čiji su članovi “uticajni evropski pojedinci”.
U izvještaju se navodi da bi potencijalna tačka usijanja na Balkanu mogla biti Srpska pravoslavna crkva u Crnoj Gori i na Kosovu.
Upozorava se da zbog slabljenja uticaja Evropske unije, posljedica može biti ugrožavanje sigurnosti Zapadnog Balkana i budućnosti Prespanskog sporazuma koji su sklopile Sjeverna Makedonija i Grčka, prenio je Sputnjik.
Navodi se da su Srbija i Crna Gora tradicionalno imale bliske odnose, te da u tim državama postoje “preklapajući etnički i religijski identiteti”.
Podsjeća se da je do razmirica između dvije države došlo nakon što je Crna Gora priznala nezavisnost Kosova i nakon što su crnogorske vlasti ograničile svoje državljane da ne mogu imati i srpsko državljanstvo.
– Djelovanje SPC prouzrokovalo je najviše sporenja – naglašava se u izvještaju i dodaje da “Srbija vidi svaku politiku kroz pitanje Kosova”, što se odražava na međudržavne odnose.
Srbija, kako piše, ne priznaje demarkaciju Crne Gore i Kosova, “smatrajući da je to kršenje njenog teritorijalnog integriteta”.
U izvještaju se naglašava da crnogorske vlasti brine uloga SPC nakon što su se podigle tenzije kada je Vlada 2015. godine predstavila Nacrt zakona o slobodi vjeroispovijesti, “koji bi efektivno izmjestio vlasništvo nad većinom crkava na državu”.
– Vlada je 2015. pokušala da usvoji zakon, ali ga je povukla poslije negodovanja SPC – piše u izvještaju.
Objašnjava se da je Zakon, koji je izmijenjen u skladu sa preporukama Venecijanske komisije, usvojen krajem 2019. godine i da se njim precizira da vjerske zajednice, uključujući i SPC, moraju ponuditi – kako bi zadržale vlasništvo nad crkvama – dokaz o vlasništvu za objekte sagrađene do 1918. godine. Objašnjava se da je tada uspostavljeno Kraljevstvo Srba, Hrvata i Slovenaca i da je ta država preuzela imovinu i u Crnoj Gori.
Piše i da su srpski mediji optužili Vladu Crne Gore da pokušava da opljačka SPC, dok srpski “patrijarh Irinej prijeti crnogorskom predsjedniku Milu Đukanoviću anatemom (formalnom kletvom)”.
– Vlada Srbije je takođe upozorila Vladu Crne Gore o mogućnosti pogoršanja diplomatskih odnosa – ističe se u analizi.
Podsjećaju da je Venecijanska komisija pozdravlja prijedlog zakona jer “donosi značajne pozitivne promjene” u odnosu na raniji, koji “je zastario”, te da je Zakon usvojen uprkos “snažnim protestima i u Srbiji i u Crnoj Gori”.
Ukazuje se i na to da, iako je “crnogorska pravoslavna crkva” osnovana 1993. godine, većina pravoslavnog stanovništva ide u SPC, koja ima veliki uticaj na javno mnijenje.
– Mnogo svještenika koji pripadaju SPC, među kojima je mitropolit crnogorski, imaju jake nacionalističke i društveno-konzervativne stavove, uključujući negiranje srpskih ratnih zločina u jugoslovenskim konfliktima, protiv su prava LGBT zajednice, negiraju postojanje crnogorskog nacionalnog identiteta, NATO nazivaju ‘četvrtim rajhom’ i šire govor mržnje protiv muslimana koji su manjinski narod u Crnoj Gori – stoji u u analizi, kao i da je SPC “usko povezana sa Rusijom i često je viđena kao ruski zastupnik”.
U analizi se tvrdi i da je manastir SPC (Ostrog) bio jedna od lokacija gdje je pripremana teroristička akcija 2016. godine u Crnoj Gori.
– SPC nije registrovana u Crnoj Gori, ne plaća porez i vlasti ne znaju koliko sveštenika aktivno služi u državi – piše u dokumentu.
Objašnjava se i da Zakon o slobodi vjeroispovesti “neće istjerati SPC iz Crne Gore, čak i ako ne bude mogla da dokaže vlasništvo nad nekretninama u kojima služi”, te da ta crkva “neće izgubiti nekretnine u funkcionalnom smislu”, ali da će “crnogorske vlasti dobiti kontrolu”.
Sputnik
Besplatnu Android aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.