Jedan od najmoćnijih ljudi Srpske pravoslavne crkve mitropolit Amfilohije preminuo je u 82. godini od posljedica korona virusa, trideset godina pošto je postao mitropolit crnogorsko-primorski.
Amfilohije se prilikom dolaska na službu u rodnu Crnu Goru najavio kao pomiritelj i “svjedok Božje ljubavi”. Od njegovog postavljenja za mitropolita 1990. godine, politička karta Balkana potpuno se promijenila, a on je odigrao jednu od važnih uloga.
Nove države su ucrtale granice, smjenjivali su se političari, komandanti, čak se i patrijarh promijenio, ali ne i Amfilohije.
Za genocid u Srebrenici govorio je da je “bila osveta”, na ratištu u Dubrovniku tokom rata u bivšoj Jugoslaviji uz gusle je pjevao dobrovoljcima, a u Cetinjskom manastiru je 1991. godine blagosiljao paravojne formacije Željka Ražnatovića-Arkana optuženog za ratne zločine.
Odlikovao je vođu Srpske radikalne stranke Vojislava Šešelja, ali je održao i opelo na grobu ubijenom premijeru Srbije Zoranu Đinđiću.
Sa aktuelnim predsjednikom Crne Gore Milom Đukanovićem prošao je put od “saradnika” do najvećeg neprijatelja.
Upravo su Amfilohije ili “Đedo”, kako su ga iz milošte zvali oni koji su ga slijedili, i Milo Đukanović na posljednjim parlamentarnim izborima u Crnoj Gori bili glavni rivali, iako je Mitropolija uporno ponavljala da se ne miješa u političke stvari.
Poslije izbora u Crnoj Gori na kojima je Đukanovićeva Demokratska partija socijalista (DPS) izgubila vlast, Amfilohije je postao još značajnija ličnost.
I zaista, pregovori o novoj Vladi, uz prisustvo predstavnika pobjedničke koalicije, među kojima je bio i predsjednik Građanskog pokreta URA Dritan Abazović, održani su u prisustvu vladike Amfilohija u manastiru Ostrog.
Promjeni vlasti doprinio je, smatra se, prije svega podrškom ideji da se organizuju litije na kojima su mjesecima učestvovale desetine hiljada građana Crne Gore protiv spornog Zakona o slobodi vjeroispovesti.
Početkom oktobra potvrđeno je da mitropolit ima korona virus.
Ubrzo po objavljivanju vijesti da je Amfilohije preminuo, mandatar nove Vlade u Crnoj Gori je zatražio da se proglasi dan žalosti, a predsjednik Srbije Aleksandar Vučić uputio je telegram saučešća Mitropoliji, patrijarhu i SPC.
Bio kod Miloševića u Hagu, govorio na sahrani Đinđića, odlikovao Šešelja
Preplitanje duhovne i svetovne vlasti obilježilo je životni put ovog vladike u koji su utkani gotovo svi politički lideri i van granica Crne Gore, s obe strane Drine.
Slobodana Miloševića, bivšeg predsjednika Srbije i Jugoslavije tokom devedesetih godina, posjetio je u zatvoru pred izručenje u Hag i odnio mu Jevanđelje.
Posthumno mu se izvinio što nije svjedočio u njegovu korist.
Ubijenom premijeru Zoranu Đinđiću, prvom demokratskom predsedniku Vlade u modernoj istoriji Srbije, održao je govor na sahrani.
Amfilohije je odlikovao lidera radikala Vojislava Šešelja za “kosovsko rvanje” i borbu za pravdu pred međunarodnim sudom.
Čedomira Jovanovića, lidera Liberalno-demokratske partije i nekada jednog od najbližih saradnika Zorana Đinđića, krstio je u manastiru Ostrog u Crnoj Gori.
Imao je dobre odnose sa nekadašnjim predsjednikom Republike Srpske Radovanom Karadžićem, osuđenom za genocid i zločine protiv čovječnosti marta 2019. godine pred Međunarodnim krivičnim sudom za bivšu Jugoslaviju.
Služio je opelo i na grobu bivše jugoslovenske prve dame Jovanke Broz, a tom prilikom okadio i grob maršala Josipa Broza Tita.
Amfilohije je govorio grčki, ruski, italijanski, njemački i francuski jezik. U naučim radovima koristio je i starogrčki, latinski i crkvenoslovenski.
Mitropolit crnogorsko-primorski Amfilohije (Radović) je rođen na Božić 7. januara 1938. godine, kao peto od 15 djece Ćira i Mileve u Barama Radovića u Donjoj Morači.
Svetovno ime mu je bilo Risto.
Potomak je po srodstvu vojvode Mine Radovića, jednog od prvih crnogorskih plemenskih kapetana, koji je prisajedinio Moraču Crnoj Gori 1820. godine, navodi se u njegovoj zvaničnoj biografiji.
Odrastao je u patrijarhalnoj porodici.
Ime Amfilohije dobiće prilikom monašenja, jer je njegov duhovni otac Justin Ćelijski u to vrijeme prevodio Žitije Amfilohija Ikonijskog.
Biblioteku od nekoliko hiljada knjiga, među kojima je i njegovih 40, zavještao je manastiru Stanjevići.
Posljednjih nekoliko godina otkako je intenziviran dijalog Beograda i Prištine, mitropolit je u više navrata optuživao vlasti u Beogradu da će “izdati Kosovo i Metohiju ako im samo nešto daju”.
Što, kako je svojevremeno naveo, potvrđuje izjava predsjednika Aleksandra Vučića da priznanja Kosova nema bez “kompromisnog rješenja”.
Poslije potpisivanja Briselskog sporazuma održao je opelo cijeloj srpskoj Vladi na čelu sa Ivicom Dačićem.
Amfilohije, koji je završio postdiplomske studije na katoličkoj visokoškolskoj ustanovi – Papski orijentalni institut u Rimu – među episkopima je koji su zaslužni i za dobre odnose SPC i Vatikana.
Sveti arhijerejski sabor Srpske Pravoslavne Crkve (crkvena skupština) izabrao ga je maja 1985. godine za episkopa banatskog.
Decembra 1990. godine izabran za Mitropolita crnogorsko-primorskog sa sjedištem na Cetinju.
Mitropolit je jedna od titula u crkvenoj hijerarhiji. Mitropolit je visoki crkveni dostojanstvenik u pravoslavnoj i katoličkoj crkvi.
U pravoslavnoj crkvi mitropolitom se zove arhiepiskop na čelu manje, nezavisne crkvene provincije. Većima je na čelu patrijarh.
Mitropoliti su ranije imali neku vrstu vlasti nad vladikama na njihovoj teritoriji, danas to nije slučaj.
Mitropolit Amfilohije, recimo, nije imao nikakve vlasti nad episkopom nikšićkim Joanikijem, ili mileševskim Filaretom, čija se eparhija prostire i na deo Crne Gore.
Patrijarh SPC ima titulu “mitropolit beogradsko-karlovački”, a titule mitropolita su osim na Cetinju, dobili episkopi u Zagrebu, Sarajevu i Skoplju.
Patrijarh samo privremeno
U više saziva bio je član Svetog Arhijerejskog Sinoda SPC (crkvene vlade), koju čine patrijarh i četiri episkopa.
Predsjedavao je Sinodom i bio zamjenik patrijarha Pavla dok je bio bolestan od kraja 2007. godine do njegove smrti, a zatim i do izbora patrijarha Irineja 22. januara 2010. godine.
Kandidat za patrijarha SPC bio je dva puta.
Amfilohije Radović izgubio je sve ključne životne utakmice: Crna Gora se odvojila od Srbije i ušla u NATO… Kosovo je postalo samostalno, a on nije postao srpski patrijarh.
Jedinu veliku pobjedu dobio je protiv sopstvene otadžbine, Crne Gore.
BBC
Besplatnu Android aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.