Srpski pisac i diplomata Matija Ban (1818-1903), član Srpske kraljevske akademije, profesor beogradskog Liceja, šef pres-biroa u vrijeme kneza Aleksandra Karađorđevića i rodonačelnik četničkog pokreta, rođen je na današnji dan 1818. godine.
Matija Ban se školovao u Dubrovniku, gdje je završio gimnaziju, te filozofske i pedagoške nauke. Radio je prvo kao pisar u jednoj advokatskoj kancelariji, a potom u katastru u Dubrovniku.
Proveo je nekoliko godina na istoku, na ostrvu u carigradskoj okolini, Carigradu i Brusi, povremeno podučavajući druge, učeći i sam, a povremeno živeći na svom imanju u Anadoliji.
Godine 1844. došao je u Beograd, gdje postaje vaspitač kćerke kneza Aleksandra Karađorđevića. Bio je šef pres-biroa i vodio poslove nacionalne propagande.
Matija Ban bio je i član Srpske kraljevske akademije, a u isto vrijeme jedan od najplodnijih srpskih pisaca.
Pisao je drame u duhu klasicizma i tragedije u stihu, sa istorijskom tematikom, dok su poznate i njegove pedagoške rasprave. NJegove najpoznatije drame su: “Merima”, “Smrt Uroša Petoga”, “Kralj Vukašin”, “Knez Nikola Zrinjski” i “Jan Hus”.
Matija Ban se zalagao za ideje liberalnog katolicizma i bio jedan od vodećih predstavnika srpskog katoličkog pokreta u Dubrovniku.
U Beogradu je bio blizak krugu Ilije Garašanina, kao izraziti pristalica južnoslovenskog ujedinjenja.
Prema Banovom nacrtu, koji je sastavio u Beogradu, južnoslovensko ujedinjenje bi trebalo da bude izvršeno spajanjem ujedinjenih srpskih zemalja sa hrvatskim u konfederaciju, kojoj bi se mogla priključiti i Bugarska, u čemu se ogleda i velika sličnost sa Garašaninom.
Ban je skovao i izraz “Jugosloven” 1835. godine, a u vrijeme srpskog pokreta 1848-1849. godine i riječ “četnik”.
Sastavio je “Pravila o četničkom ratovanju”, čime je postao rodonačelnik srpskog četničkog pokreta.
Po njegovom imanju i kući nazvano je beogradsko naselje Banovo brdo.
Matija Ban umro je 1903. godine.
Srna
Besplatnu Android aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.