Mutacija koronavirusa u Velikoj Britaniji možda je dovela do bržeg širenje zaraze. Da li je zbog toga virus postao opasniji? Vakcina očigledno djeluje, a mutacije bi, vremenom, virus mogle možda da učine i relativno bezopasnim.
– Jedna nova mutacija, potvrđena na području južne Velike Britanije, širi se brže nego dosadašnja verzija kovida-19 – potvrdio je britanski ministar zdravlja, Met Henkok.
Do sada je već hiljadu osoba zaraženo mutiranim koronavirusom.
– To ipak ne znači da je ta nova verzija opasnija. Za sada może samo da se pretpostavi da aktuelni porast broja novih infekcija zaista ima veze s novom varijantom – dodao je Henkok
Velika Britanija je prije nekoliko dana, kao prva zapadnoevropska zemlja, počela sa kampanjom masovne vakcinacije. Nova mutacija ipak neće dovesti do toga da vakcina više ne bude efikasna. Vakcine protiv koronavirusa su tako koncipirane da “kodiraju” informacije za spajk proteine, a onda oni stimulišu naš imuni sistem, uprkos mutaciji.
Srećom, potrebno je ipak malo više od samo par mutacija da bi neki virus u toj mjeri promijenio svoje proteine pa da oni budu u stanju da “zaobiđu” našu imunološku zaštitu.
Ipak, na osnovu iskustva sa gripom, znamo da, recimo, virusi gripa veoma brzo mutiraju i da vakcina za svaku novu sezonu gripa mora iznova da se “prilagođava” kako bi ostala djelotvorna.
U skladu s tim, i vakcina protiv koronavirusa moraće ubuduće da se “prilagođava”. Informacije prikupljene tokom krize, odnosno novi proizvodni kapaciteti, i ubuduće će da morati da obezbjeđuju brzo snabdijevanje vakcinom, po povoljnoj cijeni.
Nije ništa neobično da se otkrije mutacija virusa. U Kini, zemlji iz koje je počela da se širi pandemija, još prije pola godine počela je da cirkuliše nova varijanta uzročnika bolesti. Tokom ljeta je iz Španije počela da se širi jedna druga verzija, koja je relativno brzo uočena i u ostatku Evrope. Virusi stalno mutiraju, a te mutacije većinom nemaju nikakve ili imaju minimalne (dodatne) efekte.
Kako tijelo reaguje na mutacije?
U normalnim okolnostima, ljudsko tijelo u stanju je da se samo zaštiti od virusa. Organizam proizvodi antitijela koja ga brane od virusa i čine imunim protiv uzročnika bolesti.
Ali, kada je uzročnik već mutirao, a antitijela koja posjeduje “programirana” za odbranu od starije verzije virusa, onda ta antitijela imaju znatno manji efekat.
To je razlog zbog kojeg redovno imamo kijavicu. Naše tijelo jeste i ranije proizvodilo antitijela protiv kijavice, ali naš organizam još nije uspio da proizvede odgovarajuća nova antitijela za mutaciju virusa, odnosno uzročnika bolesti.
Razloga za paniku ipak nema, jer proces mutacije sam po sebi ne znači automatski da je virus postao opasniji. Neke mutacije dovedu na kraju da virus bude i zlatno slabiji.
Kako dolazi do mutacija?
Kada ljudsko tijelo razvije antitijela protiv virusa i tako spriječi izbijanje bolesti, virus mora da promijeni svoju “čauru”, kako ga antitijela ne bi prepoznala. Da bi uopšte mogao da preživi, virus mora da mijenja svoje spoljne proteine i razvija nove “ogranke”.
A kako bi se proširili, virusi koriste ćelije svog domaćina. Kada virusi napadnu te ćelije, oni iz svoje “utrobe” ubacuju svoje genetske informacije u napadnute ćelije. Tako u stvari ćelije ljudskog organizma reprodukuju milione kopija tog virusa. Ali kod svake takve reprodukcije događaju se i male greške u procesu “kopiranja”, a svaka ta greška mijenja genetski kod virusa, on dakle mutira.
Zašto se nova varijanta brže širi?
Virus koji je odgovoran za izbijanje kovida 19, radi se o SARS-CoV-2, je baš kao i u slučaju svih koronavirusa, takozvani RNA-virus. Oni mutiraju gotovo jednom mjesečno.
Te različite varijante objašnjavaju i to zbog čega uzročnik neke bolesti u određenim regionima svijeta prouzrokuje talas infekcija različitog intenziteta, odnosno zašto različiti ljudi na veoma različit način reaguju na infekcije.
Nova verzija registrovana u Velikoj Britaniji otkriva više mutacija “spajk proteina” (šiljasti izdanci) koronavirusa. Njemu nedostaju dvije aminokiseline i vjerovatno je to razlog zbog kojeg virus može lakše i brže da se širi.
Taj proces u kojem je virus ostao bez aminokiselina naziva se delacija. Već tekom ljeta slična delacija uočena je i na istoku Azije. Tamo je mutirana varijanta SARS-CoV-2 prouzrokovala blaže infekcije, zato što je korona-virus očigledno u međuvremenu oslabio.
Nova vakcina – bez efekta?
Velika Britanija je pre nekoliko dana, kao prva zapadnoevropska zemlja, počela s kampanjom masovne vakcinacije. Nova mutacija ipak neće dovesti do toga da vakcina više ne bude efikasna. Vakcine protiv koronavirusa su tako koncipirane da “kodiraju” informacije za spajk proteine, a onda oni stimulišu naš imuni sistem, uprkos mutaciji.
Srećom, potrebno je ipak malo više od samo par mutacija da bi neki virus u toj mjeri promijenio svoje proteine pa da oni budu u stanju da “zaobiđu” našu imunološku zaštitu.
Ipak, na osnovu iskustva s gripom, znamo da recimo virusi gripa veoma brzo mutiraju i da vakcina za svaku novu sezonu gripe mora iznova da se “prilagođava” kako bi ostala djelotvorna.
U skladu s tim i vakcina protiv koronavirusa moraće ubuduće da se “prilagođava”. Informacije prikupljene tokom krize, odnosno novi proizvodni kapaciteti, i ubuduće će da morati da obezbjeđuju brzo snabdijevanje vakcinom, po povoljnoj cijeni.
nova.rs
Besplatnu Android aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.