Na današnji dan prije 77 godina izvršena je najveća pomorska invazija u istoriji, i njome je počela invazija na zapadnu Evropu pod njemačkom okupacijom, koja je dovela do oslobođenja Francuske od nacističke kontrole i doprinijela savezničkoj pobjedi u ratu.
Iskrcavanje na Normandiji (šifra operacija Neptun) su bile desantne operacije 6. juna 1944. na početku savezničke operacije “Overlord” tokom Drugog svjetskog rata.
Planiranje operacije počelo je 1943. U mjesecima prije invazije, Saveznici su izveli ogromne vojne varke, nazvane operacija “Bodigard”, da bi zavarali Nijemce u vezi mjesta i datuma glavnog savezničkog iskrcavanja. Vremenske prilike za “Dan D” su bile daleko od idealnih, ali bi pomijeranje iskrcavanja značilo odlaganje za najmanje dvije sedmice, jer su planeri invazije kao uslove za invaziju imali mjesečeve mjene, plimu i oseku i doba dana, što bi značilo da je samo par dana svakog mjeseca bilo odgovarajuće.
Hitler je postavio feldmaršala Ervina Romela na čelu njemačkih snaga i plana izgradnje fortifikacija duž Atlantskog bedema u očekivanju savezničke invazije.
Amfibijskim desantima su prethodila velika vazdušna i pomorska bombardovanja i padobranski desant oko 24 000 britanskih, američkih i kanadskih padobranaca malo iza ponoći. Saveznička pješadija i oklopne divizije su počeli iskrcavanje na obalama Francuske u 6:30 ujutro. Cilj je bio 80 km dug pojas normandijske obale podijeljen u pet sektora: Juta, Omaha, Gold, Džuno i Sord.
Jaki vjetrovi su oduvali desantne brodove istočno od planiranih položaja, naročito na plažama Juta i Omaha. Vojnici su se iskrcali pod jakom vatrom iz vatrenih položaja koji su nadzirali plaže, a obale su bile minirane i prekrivene preprekama kao što su drveni kolci, metalni tronošci i bodljikava žica, što je učinilo zadatak timovima za čišćenje plaža teškim i opasnim. Žrtve su bile najveće na plaži Omaha, zbog njenih visokih litica.
Na plažama Goldž, Džuno i Sord nekoliko utvrđenih gradova je osvojeno borbama za svaku kuću, a dvije velike topovske baterije na plaži Gold su bile likvidirane korišćenjem specijalizovanih tenkova.
Saveznici nisu uspjeli da prvog dana ispune sve svoje ciljeve. Karantan, Sen Lo i Baje su ostali u njemačkom posjedu, a grad Kan, važan cilj, nije bio osvojen sve do 21. jula. Samo su dvije plaže (Džuno i Gold) bile povezane prvog dana, a svih pet mostobrana nije bilo povezano do 12. juna. Ipak, operacijom je stečeno uporište koje su Saveznici postepeno širili u sljedećim mjesecima.
Njemački gubici na “Dan D” su bili oko 1 000 ljudi. Saveznički gubici su bili najmanje 10 000, uz 4 414 potvrđenih mrtvih.
Strahote rata opisane su zapanjujuće upečatljivo u izvanrednoj drami Stivena Spilberga o Drugom svjetskom ratu, “Spasavanje redova Rajana”, a po nekim procenama scena iskrcavanja na Normandiji je jedna od najskupljih scena ikada snimnjena.
Besplatnu Android aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.