Vidovdan je najvažniji datum u kolektivnoj svijesti srpskog naroda i jedan od temelja kolektivnog identiteta Srba.
Srpska pravoslavna crkva obilježava Vidovdan kao praznik posvećen Svetom velikomučeniku knezu Lazaru i svim srpskim mučenicima koji su poginuli u Boju na Kosovu 1389. godine.
Na liturgijama u svim pravoslavnim hramovima pominje se stradanje koje je ostavilo vječnu poruku na istoriju, etiku i tradiciju srpskog naroda.
Osnovnu bazu Vidovdana čini boj na Kosovskom polju, koji se dogodio nedaleko od Prištine 28. juna, po starom kalendaru 15.juna, 1389. godine.
Srpska vojska, pod vodstvom Cara Lazara, Vuka Brankovića, Miloša Obilića i mnogih drugih saveznika suočila se sa osmanlijskom vojskom koju je vodio Murat I i njegovi sinovi Bajazit I i Jakub. Uzrok konflikta je bila ofanziva od strane Osmanlija na hrišćanska carstava na poluostrvu Balkanu.
U ovoj bici poginuli su knez Lazar, vladar Moravske Srbije, i turski sultan Murat, koga je ubio Miloš Obilić. Boj se završio bez pobjede, jer su obe strane izgubile svoje vođe, međutim Kosovski boj je označio ogromno slabljenje tadašnje Srbije. Boj na Kosovu se u srpskoj istoriji tumači kao bolan gubitak teritorije od Osmanlija, kraj srednjovjekovne Srbije i razlog 500 godina Osmanlijske vladavine na Balkanu (ovo je sa istorijske strane nepotpuno, ali zapravo ovakvo tumačenje Kosovskog boja je centralni smisao mita o Kosovu, Vidovdanu , ali se može reći i kolektivne traume jednog naroda).
U starim, prekosovskim crkvenim kalendarima 28/15 jun se praznovao kao sv. Vid (Viti) i prorok Amos. Otuda u narodu odomaćen naziv Vidovdan.
Ovaj svetitelj hrišćanstvo je zadužio podvizma u vrijeme cara Dioklecijana, velikog progonitelja hrišćana.
Na temelju Vidovdana izgrađeni su ideali jednog naroda, što je zapravo etika hrišćanske kulture: pravda i čovječnost, samopožrtvovanje i stradanje, pokajanje i praštanje, trpeljivost i velikodušnost.
Značajniji događaji na Vidovdan
Namjerno ili slučajno, pored Kosovske bitke 1389. godine, na današnji datum se odigrao još niz drugih značajnih događaja: Sarajevski atentat 1914, Rezolucije Informbiroa 1948, Miloševićevog uzleta 1989. i pad 2001. godine, samo su neki od njih.
Bitka na Kosovu do danas prati Srbe uz priče o herojstvu, žrtvovanju i izdaji. Na krilima kosovskog mita je 28. juna 1914. godine Gavrilo Princip ubio Franca Ferdinanda, koji je mislio da će dolaskom u Sarajevo na Vidovdan poniziti neposlušne Srbe u Austrougarskoj.
I Rezolucija Informbiroa 1948. godine donesena je baš 28. juna.
Na Gazimestanu, Vidovdana 1989. Slobodan Milošević se ustoličio u neprikosnovenog vođu nacije i poveo Srbe u događaje za koje nisu bili spremni. Tačno 12 godina poslije Gazimestana Milošević je izručen sudu u Hagu.
Za 28. jun vezano je i potpisivanje Tajne konvencije između Srbije i Austrougarske 1881. godine. Istog dana 1919. potpisan je mirovni ugovor kojim je okončan Prvi svjetski rat, dok je dvije godine kasnije kralj Aleksandar Prvi Karađorđević donio Vidovdanski ustav Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca.
Jugoslovenska priča je počela i završila se na Vidovdan. Amandmanima na Ustav Hrvatske Srbi su 28. juna 1990. prestali da budu konstitutivni narod ove republike, dok je 2006, Crna Gora, Rezolucijom 60/264 Generalne skupštine UN, postala 192. članica svjetske organizacije.
Besplatnu Android aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.