Apač, Lakota, Činuk, Irokez, nisu samo pripadnici indijanskih plemena koja su se nekada borila za svoju teritoriju protiv američke vojske. To su i imena helikoptera američke vojske.
Vjeruje se da običaj davanja imena helikoptera po američkim starosjediocima datira još od 1947. General Hamilton Hauzi navodno nije bio oduševljen imenima Hoverfly i Dragonfly za prva dva vojna helikoptera i naredio je izmjene, piše VOA.
– Želio je da ih nazove po nečemu što se brzo razvija, ima jaku vojnu moć i veze sa američkom vojnom istorijom. I sjetio se ratnika starosjedličkih plemena iz 19. vijeka, Apača, Lakota i svih tih ljudi i počeo tradiciju nazivanja vojnih helikoptera po plemenima Indijanaca – kaže Dejvid Silbi, vojni istoričar sa Univerziteta Kornel.
Vojni propis kreiran 1969. kodifikovao je taj protokol imenovanja helikoptera. Predloge imena trebalo je da obezbijedi Biro za indijanska pitanja. Silbi kaže da propisi o davanju imena više ne postoje, ali su određene vojne tradicije nastavljene.
Na primjer, Lakota helikopter je dobio ime tek 2012. godine u čast plemena Lakota iz Velike nacije Sijuksa u Sjevernoj i Južnoj Dakoti. Iste godine, starješine plemena Lakota su blagoslovile dva Lakota helikoptera u rezervatu Stending Rok u Sjevernoj Dakoti.
– Mislim da je ideja o davanju imena oružju, brodovima i avionima dobra kao način pozivanja na istoriju, tradiciju, karakter vojske. Time se podsjeća na dugu istoriju Sjedinjenih Država i američke vojske, uključujući ljude protiv kojih smo se borili, sa kojima smo se sada pomirili, kao što je slučaj sa vojnim helikopterima – kaže Silbi.
Tenkovi i generali
Od Drugog svjetskog rata, vojni tenkovi su nosili imena generala. Postoji tenk Šerman, nazvan po generalu iz građanskog rata Vilijemu Šermanu, i tenk Ejbrams, nazvan po generalu Krejtonu Ejbramsu iz doba rata u Vijetnamu.
Dvije rakete nazvane po zmijama otrovnicama su Titan i Sajdvajnder.
– Zmija sajdvajdner zapravo ima sposobnost da osjeti infracrvenu toplotu. U nosu osjeća toplotu i tako cilja svoj plijen. Na isti način se projektil vodi, ide na infracrvenu toplotu mlaznog motora. Dakle, postoji ta mala prava veza sa prirodom u imenu rakete – kaže Silbi.
Ali druge vojne rakete se zovu Falkon, Sperou i Harpun, što pokazuje kako vojni protokoli za davanje imena mogu da se mijenjaju. Koliko god da su nepostojane, neke tradicije se nastavljaju u američkoj vojsci, prema Silbiju. Glavni čovjek svakog roda, bilo da se radi o marincima, vazduhoplovstvu, vojsci ili mornarici, ima posljednju riječ o davanju imena opremi i oružju.
Brodovi, gradovi i države
Izvještaj Istraživačke službe Kongresa opisuje kako je davanje imena brodovima mornarice evoluiralo tokom vremena
– Podmornice za napad su, na primjer, nekada dobijale nazive po ribama, zatim kasnije po gradovima i nedavno, u većini slučajeva po državama, dok su krstarice nekada dobijale nazive po gradovima, kasnije po državama, a nedavno po bitkama – piše u izvještaju, čiji je autor Ronald O’Rurk, pomorski ekspert.
Imena država, da navedemo još jedan primer, nekada su davana bojnim brodovima, zatim kasnije krstaricama na nuklearni pogon i podmornicama sa balističkim projektilima, a nedavno, u većini slučajeva, podmornicama klase Virdžinija, navodi se.
– Sjedinjene Države više ne prave bojne brodove, ali kada su to učinile, plovila su dobijala imena po američkim državama. I više od 200 godina, u floti je uvijek postojao mornarički brod koji se zove Ju Es ES Enterprajz (USS Enterprise). Od 15 posljednjih nosača aviona u mornarici, dva su dobila imena po članovima Kongresa, a 10 je po bivšim predsjednicima – piše O’Rurk u izvještaju.
Bez demokrata
Ali nijedan od njih nije imenovan po predsednicima koji su bili demokrate.
– Posljednji demokratski predsjednik po kome nosač aviona nosi ime je Džon F. Kenedi. Nema Baraka Obame. Nema Bila Klintona. Nema Džimija Kartera. Nema Lindona Džonsona. Tu su Ronald Regan, Džordž Buš stariji. Postaje pomalo očigledno da ih ne imenuju po demokratskim predsjednicima – dodaje Silbi.
Postoje neka imena koja bi mogla da pođu po zlu. Silbi ukazuje na brodove iz doba Drugog svjetskog rata koji su pravljeni da nose municiju i eksploziv. Mnogi brodovi ovog tipa dobili su imena po vulkanima, a jedan od brodova eksplodirao je 1944. godine, i tada je stradalo oko 400 ljudi.
– Mislim da je način na koji je vojska pogriješila sa običajima imenovanja bila ta tendencija da se stvari imenuju po generalima Konfederacije, političkim ličnostima, pobjedama Konfederacije. Generali Konfederacije su bili izdajnici Sjedinjenih Država, izdajnici vojske Sjedinjenih Država, i imenovanje vojnog oružja, instalacija, brodova, aviona po nekome kao što je Robert Li, koji je izdao svoju zemlju, bilo je pogrešno. I drago mi je što se to popravlja – kaže Silbi.
Vojska je preimenovala nekoliko baza koje su prvobitno dobile naziv po konfederalistima. Najnovija grana vojske, Svemirske snage, koja ima zadatak da vodi vojne operacije u svemiru, još nije dala ime svojoj opremi. Međutim, pripadnici te grane oružanih snaga nacije trenutno se zovu čuvarima.
VOA
Besplatnu Android aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.