Ko se sve miješao u parlamentarne izbore održane pretprošlog vikenda u Moldaviji može samo da se nagađa. Kako god bilo, bio je to još jedan oštar obračun evropskog zapada i istoka, a sve preko leđa žitelja jedne od najsiromašnijih država na našem kontinentu.
Prema zvaničnim izbornim rezultatima, pobjednik sa 50,03 odsto osvojenih glasova je vladajuća Partija akcije i solidarnosti (PAS), koja podržava predsjednicu Maju Sandu, dok je Patriotski izborni blok (proruski savez) na čijem čelu je Igor Dodon, bivši šef države (2016‒2020), kao drugi osvojio 24,26 odsto glasova. Ostali opozicionari pojedinačno nisu dostigli 10 procenata.
Ali to su samo brojke. Stvarnost na političkoj sceni bivše sovjetske republike daleko je složenija. I tijesno je isprepletena sa ostalim dešavanjima na našem kontinentu, posebno u svjetlu stalnih nastojanja NATO-a da se proširi dalje na istok i odbijanja Rusije da mu to dozvoli, piše beogradska “Politika”.
Ukratko, bilo kakav sukob dvije strane na ovom prostoru, mada svakako u manjem obimu, imao bi jednaku težinu kao i aktuelni u Ukrajini.
Nezavisna Moldavija potiče iz 14. vijeka, a kao kneževinu ju je osnovao Bogdan Prvi. Tada je obuhvatala dijelove današnje Moldavije, Rumunije i Ukrajine. Istočni dio, poznatiji kao Besarabija, 1812. biva priključen Ruskom carstvu. Po okončanju Prvog svjetskog rata Besarabija se ujedinjuje sa Kraljevinom Rumunijom da bi je zatim anektirao Sovjetski Savez, stvorivši Moldavsku sovjetsku socijalističku republiku koja je kao takva funkcionisala do raspada SSSR-a 1991.
Zašto je ovo važno?
Jednostavno, zemlje zapadne Evrope predvođene NATO-om žele ovaj prostor da uzmu pod svoje okrilje. Ne stoga što brinu za budućnost ovdašnjeg naroda koji ima oko 2,6 miliona duša, od kojih barem trećina živi i radi u inostranstvu, već da bi prišli što bliže ruskim granicama. Jednako kao u slučaju baltičkih zemalja, Ukrajine, pa i Balkana koji je priča za sebe.
“U tom smislu na čelo države je dovedena Maja Sandu, američki đak i definitivno čovjek Brisela. Korak dalje bila je promocija PAS partije koja je na gore pomenutim izborima uspjela da obezbijedi 55 mjesta u ovdašnjem parlamentu koji ima 101 poslanika”, navodi autor “Politike”.
Po mnogim nezavisnim posmatračima, izbori nisu bili fer, u pokrajini Pridnjestrovlje glasanje nije ni omogućeno, a od oko 70 glasačkih mjesta u inostranstvu, u Rusiji u kojoj živi desetine hiljada Moldavaca, otvorena su bila samo dva. Takođe, nekim partijama je dva dana uoči glasanja, jednostavno, bio zabranjen izlazak na birališta.
Pri ocjeni izbora čak ni međunarodni posmatrači u svojim izvještajima nisu naveli da su zaista bili pošteni. Umjesto toga upotrebljen je izraz ‒ “konkurentni”. Ipak, rezultat je priznat. Dodaje se i da je američka političarka, novinarka i bivša čelnica USAID-a Samanta Pauer otvoreno izjavila da je upravo novac američkih poreskih obveznika značajno doprinio pobjedi Maje Sandu.
Dodaje se i da je aktuelna predsjednica Moldavije, inače državljanin i susjedne Rumunije, često optuživana zbog autoritarne politike koju vodi, zabrane kandidovanja pojedinih opozicionih partija, blokiranja rada opozicionih medija… Čak je i put Moldavije u Evropsku uniju vezala, isključivo, za svoju ličnost.
Naravno, opozicija je odmah po objavljivanju izbornih rezultata istakla da iste neće priznati. Pokrenuti su protesti, a u pokrajinama Pridnjestrovlju i Gaugaziji još su odlučniji da se ne priklone vlasti u Kišinjevu. Prema pisanju evropskih medija, Brisel otvoreno pokušava da pod svoje okrilje prigrli još jednu državu u kojoj je demokratija “dovedena do sopstvene karikature”.
Potencijalno nova iskra
Ako se zna da je Pridnjestrovlju, koje je proglasilo nezavisnost, uvelo sopstvenu valutu i pasoše, i danas postoji jak ruski vojni garnizon koji ima 1.800 ljudi, sve okolnosti za novo dizanje tenzija u Evropi su spremne. Nema sumnje da opozicija u Moldaviji neće tek tako pristati na rezultate prošlonedjeljnih izbora. Kako je rečeno, protesti su uveliko počeli. Treba pomenuti i da su sve partije koje su na glasanje izašle sa jasnim stavom protiv aktuelne vlasti, u stvari, dio opozicije, što pobjedu PAS čini još klimavijom.
U takvim okolnostima, a zahvaljujući ratu u susjednoj Ukrajini, posebno u oblasti Odese, svaki razvoj događaja je izgledan. Moldavija aktuelne probleme sama sigurno ne bi mogla da riješi. Jasno je da bi i eventualna prevaga opozicije izazvala oštru reakciju Brisela, pa i Vašingtona.
Evropa definitivno ne može neaktivno da čeka dalji razvoj događaja. Sudbina ove male zemlje, objektivno zaboravljene od drugih na kontinentu, mogla bi da se pretvori u novu iskru koja bi i te kako mogla da unese dodatnu pometnju među žitelje u Evropi.
Nezavisne novine
Besplatnu Android aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.