Novac se dijeli na osnovu nedovoljno uređenih pravila, a javnost ne zna gotovo ništa o razlozima niti o efektima te podjele jer institucije ne dozvoljavaju uvid u podatke o trošenju.
Krajem decembra 2020. godine malu opštinu na sjeverozapadu Bosne i Hercegovine zadesila je velika nevolja. Nerazvijenu Kostajnicu potresao je jak zemljotres u kojem je troje ljudi povrijeđeno, a skoro hiljadu objekata oštećeno.
Štetu procijenjenu na 9,6 miliona maraka lokalna vlast nije mogla sama da sanira jer je već bila prezadužena. Ipak, značajnija pomoć nije stizala ni sa drugih nivoa, Vlada Republike Srpske dala je tek simboličnih 300.000 maraka.
Iz budžetske rezerve Republike Srpske, formirane upravo za hitne i nepredviđene situacije, za pomoć Kostajnici stigla je još tek 71 hiljada KM do kraja 2024. godine.
U istom tom periodu, Republika Srpska je sa ove budžetske stavke podijelila ukupno 53,8 miliona KM, ali je tek mali dio tog novca utrošen za pomoć građanima u nevolji.
Tim novcem finansirane su javne institucije, sportski klubovi, udruženja i privatne firme, piše CIN.
Kostajnica: Zaboravljeno mjesto i pomoć izvana
Načelnik opštine Nikola Janjetović kaže da su od RS tražili pomoć, ali im je rečeno da je postignut dogovor sa Srbijom i da će im oni obezbijediti sredstva.
Pet godina nakon potresa, objekti su najvećim dijelom sanirani zahvaljujući donaciji od 6 miliona maraka iz Srbije.
– Naš budžet ne može da iznese nijedan značajniji infrastrukturni projekt. Za nas je i 100.000 maraka mnogo – ističe Janjetović. Odbornik Nenad Reljić (SDS) smatra da je razlog zanemarivanja to što Kostajnica nema značajno biračko tijelo, pa politički moćnici radije daju novac mjestima gdje mogu dobiti više glasova.
Gdje odlaze milioni: Od tenisa do automobila
Od potresa do kraja 2024. godine, RS je podijelila 46,6 miliona KM iz rezerve, uglavnom odlukama Vlade. Dok je za sanaciju šteta od požara i bolesti stoke izdvojeno tek 1,5 miliona, novac je “curio” na druge strane:
- Predstavništva u inostranstvu: Vlada je dala 6,4 miliona KM za predstavništva u Rusiji i Austriji, povrh njihovih redovnih milionskih budžeta. Rezultati rada ovih predstavništava (poput novih investicija ili rasta izvoza) nisu navedeni u izvještajima.
- Teniski turnir „Srpska Open“: Iz rezerve je sufinansiran sa 2,8 miliona KM. Danas tereni u Banjaluci izgledaju zapušteno, a turnir se vratio u Rumuniju.
- FK Borac: Od 2014. godine klub je dobio 2,8 miliona KM kao „finansijsku pomoć“, uprkos rastu sopstvenih prihoda.
- Vjerski objekti i Istočno Sarajevo: Najmanje 3,8 miliona otišlo je za crkve, a 4 miliona Gradu Istočno Sarajevo pod opštim objašnjenjima poput „realizacije poslovnih aktivnosti“.
- Luksuzni automobili: Skoro pola miliona KM otišlo je na nabavku tri automobila za MUP RS.
Biznis na banjalučki način: Firme Dragana Jerinića
Novac iz rezervi često završi na istim adresama. Firme i udruženja Dragana Jerinića (bivši urednik „Nezavisnih novina“) i Brankice Tejić-Jerinić dobili su 599.000 KM iz budžetske rezerve, otkriva CIN.
Firma „Conectar“ dobila je 15.000 KM odmah po osnivanju kao podršku za borbu protiv korona virusa. Jerinić tvrdi da je novac bio za sajt koji je ažurirao podatke o oboljelima, ali koji je kasnije ugašen.
Pored toga, iz rezerve je plaćeno 454.000 KM za platformu businessrpska.com, koja ima zanemarljiv broj pregleda na društvenim mrežama. Jerinić u tome ne vidi ništa sporno, ističući da je „blizak svakoj vlasti u RS“.
Srđan Traljić: “Suština rezerve je obesmišljena”
Srđan Traljić iz Transparency International BiH objašnjava da su interventna sredstva namijenjena isključivo za hitne situacije poput elementarnih nepogoda.
– Na ovaj način mislim da je zloupotrijebljena i obesmišljena sama suština te budžetske rezerve – ističe on.
Bivši premijer Radovan Višković odbio je da komentariše ove navode, tvrdeći da više nije nadležan jer nije na funkciji premijera, dok Vlada RS nije odgovorila na pozive za razgovor.
Revizori napominju da se vlast čak i zadužuje za budžetsku rezervu, ali taj novac ne troši na hitne situacije, već ga tretira kao diskreciono pravo za raspodjelu po stranačkim i prijateljskim linijama.
Besplatnu Android aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.