U jednom od najšokantnijih diplomatskih obrta posljednjih decenija, danska premijerka Mete Frederiksen jasno je stavila do znanja da Vašington gubi status ključnog partnera Kopenhagena.
Dok se tenzije oko Grenlanda rasplamsavaju, Danska spas traži u evropskom jedinstvu i tvrdi: “Ako se ne držimo skupa, bićemo razneseni u paramparčad!”
Novi prioriteti Kopenhagena
Izjava danske premijerke Mete Frederiksen da Sjedinjene Američke Države više ne treba posmatrati kao najbližeg saveznika Danske predstavlja jedan od najuпечатljivijih diplomatskih signala koji su posljednjih godina stigli iz Kopenhagena.
Ova ocjena, iznijeta u intervjuu za danski list „Berlingske“, dolazi u trenutku pojačanih tenzija između dvije države povodom statusa Grenlanda, autonomne teritorije u sastavu Kraljevine Danske.
Frederiksenova je naglasila da se geopolitički prioriteti Kopenhagena mijenjaju i da Danska svoje najbliže partnere sada vidi prije svega u Evropi i sjevernom dijelu kontinenta.
– Kada pitate ko su nam danas najbliži saveznici, to su Evropa, nordijske zemlje i partneri poput Kanade – izjavila je danska premijerka, ukazujući na novo usmjerenje danske spoljne politike.
Trampove aspiracije i evropski odgovor
Ovakav stav dolazi nakon niza izjava američkog predsjednika Donalda Trampa u vezi sa Grenlandom. Prema navodima iz Vašingtona, Bijela kuća je razmatrala različite opcije za preuzimanje kontrole nad ovim arktičkim ostrvom, uključujući i mogućnost upotrebe američkih vojnih snaga.
Takve izjave izazvale su snažne reakcije u Evropi, a lideri više evropskih država javno su iskazali podršku Danskoj i vlastima na Grenlandu.
U međuvremenu, u grenlandsku prestonicu Nuk stigle su jedinice više evropskih država, što je u diplomatskim krugovima protumačeno kao signal solidarnosti sa Danskom i garancija bezbjednosti ove arktičke teritorije.
Povlačenje prijetnji u Davosu
Američki predsjednik je potom najavio mogućnost uvođenja carina od deset odsto za osam evropskih zemalja koje su uputile vojne snage u region, sa predviđenim stupanjem na snagu 1. februara.
Ipak, tokom Svjetskog ekonomskog foruma u Davosu 21. januara, gdje je pitanje Grenlanda bilo tema razgovora između predstavnika Evropske unije i Sjedinjenih Država, Tramp je ublažio retoriku.
Nakon tih razgovora poručio je da Sjedinjene Države neće upotrijebiti silu, kao ni da neće uvoditi najavljene carine.
Jačanje sjevernog saveza
Paralelno sa tim, Danska intenzivira saradnju sa sjevernoevropskim državama i Kanadom. Tokom vikenda Frederiksenova je boravila u Oslu, gdje se sastala sa švedskim premijerom Ulfom Kristersonom, norveškim premijerom Jonasom Garom Stereom i kanadskim premijerom Markom Karnijem.
Razgovori su bili usmjereni na jačanje političke i bezbjednosne saradnje između Kanade i nordijskih zemalja.
Prema ocjeni danske premijerke, u aktuelnom geopolitičkom okruženju evropske države moraju bliže da sarađuju kako bi očuvale stabilnost i bezbjednost.
– Zalažem se za još bližu saradnju u Evropi, jer ćemo u suprotnom jednostavno biti raznijeti u paramparčad – poručila je Frederiksenova.
Izjava iz Kopenhagena tako otvara novu raspravu o budućnosti transatlantskih odnosa i ukazuje da se unutar zapadnog savezničkog bloka sve jasnije naziru različiti pogledi na bezbjednost, geopolitiku i ulogu Sjedinjenih Država u Evropi.
Agencije
Besplatnu Android aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.