Crno nebo iznad Teherana: Može li zagađenje stići do Balkana?

Nakon američko-izraelskog bombardovanja ključnih naftnih postrojenja u Iranu, nebo iznad Teherana potpuno je crno od dima i čađi.

Dok Iranci trpe direktne posljedice u vidu toksičnih kiša koje izazivaju opekotine, evropski stručnjaci analiziraju da li vjetrovi mogu donijeti zagađene čestice do Balkana i ostatka Evrope.

Šta se krije u crnom dimu?

Poznati srpski toksikolog, profesor dr Radomir Kovačević, upozorava da su slike iz Irana sablasne i da je u vazduh ispušten ogroman broj opasnih materija.

–  Eksplozijom nafte širi se antropogeni aerosol. Postoji više od devet miliona različitih elemenata i jedinjenja karbogenih struktura. Tu su ugljenik, ugljen-dioksid i, najopasniji od svih, ugljen-monoksid – pojašnjava dr Kovačević.

Kako otrovi ulaze u organizam?

Prema riječima stručnjaka, inhalacija (udisanje) je najbrži put trovanja, ali opasnost vreba i preko kože, kao i putem hrane i vode (ingestija).

• Gušenje na ćelijskom nivou: Ugljen-monoksid se vezuje za hemoglobin u krvi hiljadu puta brže nego kiseonik.
• Stvaranje karboksihemoglobina: Umjesto kiseonika, vitalni organi dobijaju otrov, što ostavlja trajne posljedice na srce i mozak.
• Sumporni i nitrozni gasovi: Pored ugljenika, vazduh je zasićen gasovima koji u kontaktu sa vlagom stvaraju kiseline.

Rizik za Balkan i Evropu: Da li smo bezbjedni?

Vazduh je najbrži medijum za distribuciju otrova, a prirodni procesi čišćenja atmosfere su u ovakvim ekstremnim situacijama limitirani. Iako je Iran geografski udaljen, visinska strujanja vazduha mogu prenijeti sitne čestice čađi i aerosola na velike udaljenosti.

Glavnu opasnost predstavljaju zagađene padavine. Ako toksični oblak stigne do Evrope, on se može manifestovati kroz „prljavu“ ili kiselu kišu koja može oštetiti usjeve i zagaditi otvorena izvorišta vode.

SZO: „Ostanite u zatvorenom“

Svjetska zdravstvena organizacija (SZO) potvrdila je izvještaje o „kišama natopljenim naftom“ u Iranu. Portparol SZO Kristijan Lindmajer naglasio je u Ženevi da ove padavine direktno napadaju respiratorni sistem.

Preporuka stručnjaka:

– S obzirom na pogođena skladišta nafte i rafinerije koje još uvijek gore, savjet o ostanku u zatvorenom prostoru je jedina adekvatna mjera zaštite u pogođenim zonama.

Iako za sada nema direktnih dokaza da su koncentracije otrova iznad Balkana kritične, meteorolozi i toksikolozi savjetuju pojačan nadzor kvaliteta vazduha u narednim danima, naročito prilikom pojave prvih padavina.

Glas Srpske

Besplatnu Android aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.