Interes američkog predsjednika Donalda Trampa za Grenland nije oslabio. Prema pisanju Njujork tajmsa, Pentagon trenutno vodi pregovore s Danskom o pristupu u još tri oblasti na ovom strateški ključnom arktičkom ostrvu.
Plan Pentagona: Povratak u napuštene baze
Američki general Gregori M. Gilot, komandant Sjeverne komande SAD, potvrdio je pred Kongresom da vojska želi širi manevarski prostor na Arktiku. Strategija uključuje razvoj luka i aerodroma koji bi služili kao „opcije u slučaju potrebe“.
Lokacije u fokusu:
Vojni planeri razmatraju preuzimanje tačaka koje su bile aktivne tokom Drugog svjetskog i Hladnog rata:
- Narsarsuaq (jug):Posjeduje dubokovodnu luku, idealnu za pomorske operacije.
- Kangerlussuaq (jugozapad):Ima aerodrom s dugom pistom, pogodnom za velike vojne avione.
Diplomatski pritisak i „odbrambeni pakt“
Dok je Tramp ranije prijetio direktnom kupovinom ili upotrebom sile, američki zvaničnici sada koriste dansko-američki odbrambeni pakt iz 1951. godine kao pravni osnov za ekspanziju.
Istorijski paradoks: Danska se u januaru pozvala na ovaj pakt kako bi neutralisala Trampove prijetnje invazijom, a sada Vašington koristi isti dokument kako bi legalno proširio svoje vojno prisustvo.
Duboko narušeno povjerenje
Odnosi između saveznika su na istorijskom minimumu. Izvještaji sugerišu dramatične mjere koje je Danska razmatrala početkom godine:
- Planovi za sabotažu:Danci su u januaru navodno planirali dizanje u vazduh sopstvenih aerodroma kako bi spriječili eventualni ulazak američkih trupa.
- Strah od „bezbjednosne nužnosti“:Eksperti upozoravaju da Danska, iako formalno može reći „ne“, u praksi ima malo prostora za manevar. Ako bi odbili SAD, Vašington bi kontrolu nad ostrvom mogao proglasiti pitanjem nacionalne bezbjednosti.
Zašto je Grenland toliko važan?
Za američku vojsku, ove baze nisu samo simbol moći, već potreba za:
- Specijalne operacije: Jačanje prisustva u surovim arktičkim uslovima.
- Pomorske sposobnosti: Bolja kontrola sjevernih morskih puteva.
- Vještačka inteligencija i nadzor: Modernizacija sistema rane najave.
Lokacija Ključni resurs Status
- Narsarsuak Dubokovodna luka Napuštena 1950-ih
- Kangerlusuak Duga poletno-sletna pista Napuštena 1990-ih
- Tule (Pituffik) Postojeća baza Aktivna vazduhoplovna baza
Mnogi evropski lideri, predvođeni danskom premijerkom Mete Frederiksen, strahuju da je Trampova „opsesija Grenlandom“ postala trajna komponenta američke spoljne politike, što Arktik pretvara u zonu potencijalnog velikog sukoba interesa.
Glas Srpske
Besplatnu Android aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.