Globalna trgovina ilegalnim narkoticima bilježi nezapamćen rast, pri čemu su proizvodnja kokaina i zapljene metamfetamina dostigle istorijski rekord.
Kancelarija Ujedinjenih nacija za drogu i kriminal (UNODC) izdala je u svom najnovijem godišnjem izvještaju o drogama ozbiljno upozorenje na ekspanziju novih, još opasnijih supstanci koje ubrzano popunjavaju prazninu nastalu padom ponude heroina na tržištu.
Četvorostruki skok proizvodnje kokaina i uspon metamfetamina
Prema podacima iz izvještaja, proizvodnja kokaina porasla je na otprilike 4.100 metričkih tona čistog proizvoda u 2024. godini, koja je zavedena kao posljednja rekordna godina.
Ova brojka predstavlja šokantno četvorostruko povećanje u odnosu na period od prije samo jedne decenije. Istovremeno, zvanične zapljene metamfetamina sugerišu da njegova ilegalna proizvodnja raste stopom od 13 odsto godišnje.
– Svjedočimo neviđenom porastu novih vrsta droga na tržištu, a zabrinjavajuće je da su neke jače ili opasnije nego prije – izjavila je izvršna direktorka UNODC-a Monika Žuma.
Pad opijuma u Avganistanu doveo do dolaska fentanila i nitazena
Dugo dominantni dobavljač opijuma na svjetskom tržištu, Avganistan, zabilježio je nagli pad proizvodnje 2023. godine nakon što su talibani preuzeli vlast i uveli strogu zabranu, od koje se ovo tržište do danas nije oporavilo. To je automatski dovelo do velikog pada ponude i upotrebe heroina, koji se dobija iz opijuma.
Međutim, tokom 2024. godine zabilježen je nagli porast prijava novih sintetičkih opioida, poput fentanila ili još jačih nitazena, koji su počeli da popunjavaju nastalu prazninu, naročito na tlu Evrope.
Sistemi ranog upozorenja registrovali su porast novih psihoaktivnih supstanci u većini svjetskih regija, ali je to najizraženije u Evropi, Okeaniji i Africi:
- Sjeverna Amerika: Gdje je fentanil već u velikoj mjeri zamijenio heroin, zabilježen je porast od oko 10 odsto u broju identifikovanih sintetičkih opioida u 2024. godini u odnosu na godinu ranije.
- Evropa: Bilježi dramatičan skok od preko 80 odsto u identifikaciji ovih opasnih supstanci.
- Okeanija: Registruje nezapamćen porast od čak 150 odsto.
Krek kokain ulazi u svakodnevne rutine
Ponuda i potražnja za kokainom nastavile su snažno da rastu, a sam način konzumiranja doživio je značajne promjene. Čistoća ovog narkotika na tržištu je povećana, dok su cijene istovremeno pale.
Kvalitativno istraživanje sprovedeno 2024. godine ukazuje na to da se upotreba kokaina proširila na društvena okruženja daleko izvan noćnog života i da se uključila u svakodnevne rutine korisnika.
Posebno zabrinjava porast upotrebe krek kokaina među socioekonomski ugroženim grupama, kao i uočeni prelazak zavisnika sa heroina na krek. Podaci o osobama koje se nalaze na liječenju od zavisnosti snažno sugerišu konstantan porast upotrebe krek kokaina u zapadnoj i srednjoj Evropi, koji je započeo još 2015. godine.
Besplatnu Android aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.