Edward Norton jedan je od onih glumaca koji nikada nisu pristali da ih definiše samo slava. Inteligentan, povučen i izrazito posvećen svom poslu, Norton je tokom karijere birao uloge koje su od njega zahtijevale mnogo više od pukog pojavljivanja pred kamerama. Od kultnog „Kluba boraca“ do „Američke istorije X“, pokazao je da pripada generaciji glumaca koji su u Holivud donijeli drugačiju vrstu energije.
Djetinjstvo i porodica
Edward Harrison Norton rođen je 18. avgusta 1969. godine u Bostonu, u američkoj saveznoj državi Masačusets. Odrastao je u porodici koja je bila povezana sa obrazovanjem, pravom i društvenim radom.
Njegov otac Edward Norton stariji radio je kao advokat, a majka Robin bila je učiteljica engleskog jezika. Norton je odrastao u Kolumbiji, u Merilendu, gdje je veoma rano pokazao interesovanje za umjetnost i pozorište.
Kao dječak učestvovao je u školskim predstavama, a gluma ga je privlačila i prije nego što je odlučio da joj se profesionalno posveti.
Ipak, njegov put nije počeo u Holivudu.
Od prestižnog univerziteta do pozornice
Norton je studirao istoriju na Yale univerzitetu, gdje je diplomirao 1991. godine. Tokom studija nastavio je da se bavi glumom, ali nije odmah krenuo putem filmske zvijezde.
Nakon fakulteta radio je u Bostonu i Japanu, a potom se preselio u Njujork, gdje je pokušao da izgradi glumačku karijeru.
Prve godine proveo je u pozorištu, nastupajući u brojnim predstavama i stičući iskustvo daleko od reflektora velikih filmskih studija.
A onda je stigla uloga koja će mu promijeniti život.
„Primal Fear“ – eksplozivan ulazak u Holivud
Godine 1996. Norton je debitovao na velikom platnu u filmu „Primal Fear“.
Iako je bio praktično nepoznat široj publici, njegov nastup privukao je ogromnu pažnju. Igrao je Aarona Stamplera, mladog čovjeka optuženog za ubistvo nadbiskupa, a uloga je zahtijevala dramatičnu transformaciju.
Norton je za ovu ulogu dobio nominaciju za Oskara za najboljeg sporednog glumca.
Bio je to nevjerovatan početak. Umjesto godina čekanja na veliku priliku, Norton je već svojim prvim velikim filmskim nastupom pokazao da je glumac ozbiljnog kalibra.
„Američka istorija X“ – uloga koja je obilježila karijeru
Dvije godine kasnije stigla je jedna od njegovih najpoznatijih uloga.
U filmu „American History X“ („Američka istorija X“) iz 1998. godine, Norton je igrao Dereka Vinyarda, mladog čovjeka koji postaje vođa neonacističke grupe, a potom pokušava da se oslobodi ideologije mržnje.
Uloga je bila fizički i emotivno zahtjevna. Norton je prošao kroz značajnu fizičku transformaciju, a njegovu glumu obilježili su intenzitet, bijes i ranjivost.
Za ovu ulogu dobio je nominaciju za Oskara za najboljeg glumca.
Film je ostao jedno od najpoznatijih ostvarenja o mržnji, ekstremizmu i mogućnosti lične promjene, a Nortonov nastup smatra se jednim od najjačih u njegovoj karijeri.
„Klub boraca“ – film koji je postao fenomen
Godine 1999. Norton je igrao u filmu „Fight Club“ („Klub boraca“), koji je režirao David Fincher.
U filmu je igrao neimenovanog pripovjedača, čovjeka zarobljenog u monotoniji modernog života, čiji se svijet mijenja nakon susreta sa harizmatičnim Tylerom Durdenom, kojeg je igrao Brad Pitt.
Film u vrijeme prikazivanja nije ostvario očekivani komercijalni uspjeh, ali je tokom godina stekao ogroman kultni status.
Danas se „Klub boraca“ smatra jednim od najuticajnijih filmova svoje generacije, a Nortonova uloga ostala je ključni dio njegove mračne, psihološke atmosfere.
Glumac koji je birao drugačije
Norton nikada nije djelovao kao tipična holivudska zvijezda. Umjesto da juri za velikim honorarima i ulogama koje garantuju komercijalni uspjeh, često je birao projekte koji su bili neobični, zahtjevni ili autorski.
Igrao je u filmovima različitih žanrova, od drama i trilera do komedija.
Među zapaženim ostvarenjima našli su se „25th Hour“, „The Italian Job“, „The Illusionist“, „Moonrise Kingdom“ i „Birdman“.
Posebno je značajna njegova saradnja sa rediteljima poput Spikea Leeja, Wesa Andersona i Alejandra Gonzáleza Iñárritua.
„Birdman“ i još jedna nominacija za Oskara
Godine 2014. Norton je ostvario još jednu izuzetno zapaženu ulogu u filmu „Birdman or (The Unexpected Virtue of Ignorance)“.
Igrao je Mikea Shinnera, talentovanog, ali problematičnog glumca koji ulazi u pozorišnu produkciju glavnog lika kojeg igra Michael Keaton.
Nortonova interpretacija bila je duhovita, iritantna i briljantna istovremeno.
Za ulogu je dobio svoju treću nominaciju za Oskara, ovog puta za najboljeg sporednog glumca.
Film je osvojio Oskara za najbolji film, a Norton je još jednom pokazao zbog čega ga kolege i kritičari smatraju jednim od najtalentovanijih glumaca svoje generacije.
Nije samo glumac – Norton kao reditelj i producent
Edward Norton se tokom karijere nije zadržao samo ispred kamere.
Režirao je film „Keeping the Faith“ iz 2000. godine, u kojem je i glumio zajedno sa Benom Stillerom i Jennom Elfman.
Kasnije je radio i kao producent na brojnim projektima.
Njegova želja da učestvuje u različitim fazama nastanka filma pokazala je da ga kinematografija zanima mnogo šire od same glumačke profesije.
Privatni život
Norton je poznat po tome što svoj privatni život uglavnom drži podalje od javnosti.
Bio je u vezama sa nekoliko poznatih ličnosti, među kojima su bile Courtney Love i Salma Hayek, ali nikada nije dozvolio da njegov privatni život zasjeni profesionalni rad.
Godine 2012. oženio je producentkinju Shaunu Robertson. Par ima sina.
Za razliku od mnogih holivudskih glumaca, Norton rijetko govori o porodici i privatnim stvarima, nastojeći da pažnju javnosti zadrži na svom radu.
Društveni rad i borba za životnu sredinu
Norton se godinama bavi i humanitarnim radom.
Posebno je aktivan u pitanjima zaštite životne sredine i održivog razvoja. Bio je uključen u rad različitih organizacija i inicijativa koje se bave očuvanjem prirode, obnovljivom energijom i poboljšanjem uslova života u siromašnijim zajednicama.
Njegov angažman pokazuje da njegov interes nije ograničen samo na filmsku industriju.
Zašto je Edward Norton poseban?
Norton nikada nije bio klasični holivudski idol.
Nije gradio karijeru na tome da bude najglasniji, najpopularniji ili najprisutniji u medijima. Njegova snaga bila je u transformaciji.
Od mladog optuženika u „Primal Fearu“, preko Dereka Vinyarda u „Američkoj istoriji X“, do psihološki složenog pripovjedača u „Klubu boraca“, Norton je iznova pokazivao da ga privlače likovi koji imaju unutrašnje konflikte.
Njegove uloge često nisu jednostavne. Njegovi junaci mogu biti istovremeno privlačni i odbojni, ranjivi i opasni, inteligentni i izgubljeni.
Upravo ta složenost postala je njegov zaštitni znak.
Glumac koji je ostao svoj
Edward Norton je u filmski svijet ušao kao gotovo potpuni anonimac, a već nakon nekoliko godina postao je višestruko nominovan za Oskara.
Ipak, uprkos velikim ulogama i statusu jedne od najcjenjenijih zvijezda svoje generacije, nikada nije djelovao kao neko kome je slava cilj.
Njegova karijera je dokaz da se u Holivudu može opstati i bez stalne potrebe da se bude u centru pažnje.
Edward Norton danas nije samo ime iz zlatne ere američkog filma devedesetih. On je glumac čiji su najbolji likovi ostali zapamćeni upravo zato što nisu bili savršeni.
Bili su složeni, mračni, nepredvidivi i ljudski – baš kao i svijet koji je Norton kroz njih pokušavao da prikaže.
Besplatnu Android aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.