Tinejdžeri širom sjeverne Evrope sve češće se regrutuju preko društvenih mreža za izvršenje ubistava, a policija upozorava na novi model kriminala u kojem se mladi koriste kao potrošna roba.
U centru istraga je švedska kriminalna mreža Foxtrot, za koju se vjeruje da je povezana i sa iranskim režimom.
Ubio pogrešnog čovjeka za novac
Jedne februarske noći prošle godine, 20-godišnji Murad Abdelkader vraćao se kući nakon smjene u restoranu Mekdonalds u predgrađu Stokholma.
Prišao mu je napadač obučen u crno i otvorio vatru. Ubica je bio 18-godišnji Atila Azimov.
Abdelkader nije bio prava meta.
Azimov je, prema navodima iz istrage, angažovan za novac preko mreže Foxtrot, organizovane kriminalne grupe koja je postala poznata po modelu koji istražitelji opisuju kao „ubistva kao usluga“.
Azimov je uhapšen i osuđen na doživotnu kaznu zatvora.
Tinejdžere pronalaze preko društvenih mreža
Prema podacima operativne grupe OTF GRIM, koju je osnovao Europol radi borbe protiv ovog fenomena, mladi se regrutuju putem društvenih mreža, a instrukcije dobijaju na način koji podsjeća na računarske igre.
Endi Krag, šef Evropskog centra za ozbiljni i organizovani kriminal pri Europolu, opisao je ovaj model kao prebacivanje odgovornosti za ubistva na ranjive mlade ljude.
OTF GRIM trenutno okuplja 11 zemalja pogođenih ovakvim oblikom nasilja: Belgiju, Dansku, Finsku, Francusku, Njemačku, Island, Holandiju, Norvešku, Španiju, Švedsku i Veliku Britaniju.
Foxtrot povezan sa Iranom
Mreža Foxtrot se od 2022. godine smatra odgovornom za oko 35 ubistava, kao i za brojne napade i pokušaje napada na izraelske mete u Evropi.
Vođa mreže Rava Majid pobjegao je iz Švedske, a nakon boravka u Turskoj sada se nalazi u Teheranu.
Policija vjeruje da su pojedini napadi izvedeni po nalogu iranskog režima, uključujući napad ručnom bombom na izraelsku ambasadu u Kopenhagenu, dok se drugi povezuju sa sukobima Foxtrota oko teritorije u trgovini drogom.
Istraživački novinar švedske televizije SVT Dijamant Salihu već tri godine istražuje veze Foxtrota sa Iranom.
– Režim naređuje vođi mreže Foxtrot da koristi svoju organizaciju za napade protiv neprijatelja iranskog režima. To mogu biti disidenti, novinari koji se protive režimu, ali i izraelske mete – rekao je Salihu za BBC.
Britanska vlada uvela je u aprilu 2025. godine sankcije Foxtrotu i Ravu Majidu.
Kako je tinejdžer iz Norveške završio u Velikoj Britaniji
Jedan od slučajeva koji pokazuje kako funkcioniše ovaj sistem jeste slučaj Johaneša Natlanda (Johannes Natland), norveškog tinejdžera koji je doputovao u Veliku Britaniju kako bi izvršio ubistvo.
Natland je prethodno putem interneta dobio ponudu za ubistvo u Velikoj Britaniji.
Uslijedile su precizne instrukcije, rezervacija avionske karte i pomoć oko dobijanja hitnog pasoša. Putem aplikacije Signal vođen je kroz putovanje, a potom su mu pokazani lokacija oružja i mjesto na kojem je trebalo da pronađe novac.
Kada je stigao u hotel u Hadersfildu sa oružjem, dobio je poruku:
– Imamo mnogo toga da uradimo sutra.
Natland je uhapšen narednog jutra. Još mu nije bilo saopšteno koga treba da ubije, a britanski istražitelji pokušavaju da utvrde da li je trebalo da izvrši kriminalno ubistvo ili politički motivisan napad u korist Irana.
Tinejdžeri često ne dobiju ni obećani novac
Posebno uznemirujući dio ovog modela jeste to što kriminalne grupe, prema istražiteljima, gotovo da ne rizikuju novac.
Azimov i još jedan 17-godišnjak koji je u Švedskoj izvršio ubistvo uhapšeni su prije nego što su dobili novac koji im je obećan.
Salihu tvrdi da je to dio taktike Foxtrota.
– Njih uopšte nije briga da li će tinejdžeri biti uhvaćeni. Kada budu uhvaćeni, ne mogu da traže novac koji im je obećan, a ne postoje primjeri da je novac zaista isplaćen mladim ubicama – rekao je Salihu.
Prema njegovim riječima, kriminalna mreža je planski počela da regrutuje sve mlađe tinejdžere, jer su spremniji da preuzmu rizik i manje razmišljaju o posljedicama hapšenja.
Istraga spriječila novo ubistvo
Jedan od tinejdžera koji je učestvovao u regrutovanju bio je poznat pod nadimkom Generalen.
On je pokušao da organizuje ubistvo 14-godišnjeg sina norveškog policajca. Za napad nožem angažovao je 15-godišnjaka i 17-godišnjaka, ali je mlađi tinejdžer obavijestio policiju.
Kada je Generalen uhapšen, istražitelji su u njegovom telefonu pronašli detalje plana ubistva u Hadersfildu. To je omogućilo britanskoj policiji da na vrijeme uhapsi Natlanda.
Generalen je u maju osuđen na 14 godina zatvora.
Europol već izvršio više od 280 hapšenja
Operativna grupa OTF GRIM ostvarila je određene rezultate tokom 15 mjeseci postojanja. Policija je izvršila više od 280 hapšenja, uključujući nekoliko ključnih osumnjičenih.
Među njima je i Ali Šehad Ahmed (Ali Shehad Ahmed), za kojeg švedska policija vjeruje da je osoba koja je koristila nadimak Agent 47 i bila bliska Ravu Majidu.
Ahmed je uhapšen u kurdskom gradu Sulejmaniji u Iraku, a Švedska je zatražila njegovo izručenje.
U maju je u Tunisu uhapšen i Mohamed „Moevgli“ Mohdi, bivši reper kojeg švedska policija opisuje kao važnog člana Foxtrota.
Ipak, Rava Majid je i dalje nedostupan u Iranu.
– On je i dalje aktivan. Sve dok je ova mreža aktivna, bojim se da ćemo i dalje gledati napade na neprijatelje iranskog režima – rekao je Salihu.
Model se širi Evropom
Hapšenja su zadala udarac mreži Foxtrot, ali nisu zaustavila fenomen.
Druge kriminalne grupe, uključujući njenog rivala mrežu Dalen, već su usvojile isti model angažovanja ranjivih tinejdžera za izvršenje ubistava.
Ono što je počelo u Švedskoj proširilo se preko Skandinavije i sjeverne Evrope, a slučaj Johaneša Natlanda pokazuje da je ovaj model stigao i do Velike Britanije.
Besplatnu Android aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.