Dok se u mnogim dijelovima svijeta ljudi tokom zime suočavaju s temperaturama ispod nule, na Antarktiku je zabilježena hladnoća koju je teško i zamisliti. Upravo na ovom ledenom kontinentu izmjerena je najniža temperatura vazduha ikada zvanično zabilježena na Zemlji – nevjerovatnih minus 89,2 stepena Celzijusa.
Rekord je izmjeren 21. jula 1983. godine u ruskoj istraživačkoj stanici Vostok, smještenoj duboko u unutrašnjosti Antarktika. Ovaj podatak i danas predstavlja zvanični svjetski rekord za najnižu direktno izmjerenu temperaturu vazduha.
Gdje se nalazi najhladnije mjesto na svijetu?
Antarktik je najhladniji kontinent na planeti, a istraživačka stanica Vostok nalazi se na nadmorskoj visini od oko 3.420 metara. Udaljenost od okeana, velika nadmorska visina i dugotrajna polarna noć stvaraju uslove za ekstremno niske temperature.
Tokom antarktičke zime Sunce ne izlazi sedmicama, a snijeg i led odbijaju veliki dio sunčevog zračenja. Površina se tako dodatno hladi, dok se hladan vazduh zadržava iznad kontinenta.
Upravo kombinacija ovih faktora omogućava da temperature padnu daleko ispod vrijednosti koje su uobičajene u naseljenim područjima.
Kako je izmjeren rekord od minus 89,2 stepena?
Rekordna temperatura zabilježena je 21. jula 1983. godine, tokom zime na južnoj hemisferi. Uslovi na stanici Vostok bili su izuzetno hladni, a vedro nebo i slabi vjetrovi pogodovali su daljem gubitku toplote.
Stanica Vostok jedna je od najpoznatijih istraživačkih lokacija na Antarktiku. Naučnici tamo proučavaju atmosferu, klimu i led, nastojeći da razumiju kako su se klimatski uslovi na Zemlji mijenjali tokom hiljada i miliona godina.
Ekstremne temperature predstavljaju veliki izazov za istraživače, koji moraju koristiti posebnu opremu i poštovati stroge sigurnosne procedure.
Sateliti otkrili još hladnije površine
Iako je minus 89,2 stepena Celzijusa zvanični rekord za direktno izmjerenu temperaturu vazduha, satelitska mjerenja pokazala su da površina snijega i leda na pojedinim dijelovima istočnog Antarktika može biti još hladnija.
Prema naučnim analizama, temperatura površine snijega na određenim lokacijama dostizala je približno minus 98 stepeni Celzijusa.
Važno je naglasiti da se radi o temperaturi površine, a ne vazduha mjerenoj na standardnoj visini. Zbog toga se ovi podaci ne mogu direktno porediti sa zvaničnim rekordom izmjerenim na stanici Vostok.
Gdje je najhladnije na sjevernoj hemisferi?
Ekstremna hladnoća nije karakteristična samo za Antarktik. Svjetska meteorološka organizacija potvrdila je da je na automatskoj meteorološkoj stanici Klinck na Grenlandu 22. decembra 1991. godine izmjereno minus 69,6 stepeni Celzijusa. To je zvanični rekord najniže temperature vazduha na sjevernoj hemisferi.
Ruska naselja Ojmjakon i Verhojansk u Sibiru takođe su poznata po izuzetno oštrim zimama. U tim područjima temperature se mogu spustiti na gotovo minus 68 stepeni, zbog čega se ubrajaju među najhladnija stalno naseljena mjesta na svijetu.
Može li čovjek preživjeti temperaturu od minus 89 stepeni?
Boravak na otvorenom pri temperaturama blizu minus 90 stepeni predstavlja ozbiljnu opasnost po ljudski život. Izložena koža može veoma brzo pretrpjeti promrzline, dok dugotrajno izlaganje hladnoći može izazvati hipotermiju, odnosno opasno snižavanje tjelesne temperature.
Zbog toga istraživači na Antarktiku koriste višeslojnu zaštitnu odjeću, specijalizovanu opremu i unaprijed planiraju svaki izlazak iz stanice. U takvim uslovima čak i kratkotrajni boravak na otvorenom zahtijeva posebne mjere opreza.
Minus 89,2 stepena Celzijusa nije samo broj na termometru, već podsjetnik na ekstremne uslove koji postoje na našoj planeti. Dok se većina ljudi tokom zime suočava s nekoliko stepeni ispod nule, Antarktik pokazuje koliko daleko temperature mogu pasti u najhladnijim dijelovima svijeta.
Izvor: Svjetska meteorološka organizacija (WMO), Guinness World Records
Besplatnu Android aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.