Švajcarski Alpi prolaze kroz fazu rasta, prema novoj studiji koja otkriva da se dio planinskog lanca podiže brže nego što erodira. Otkriće je u suprotnosti sa zaključcima prethodne dvije studije, koje su sugerisale da Alpi nisu niti rasli ni smanjivali se.
Međutim, međunarodni tim istraživača otkrio je da to nije slučaj. Jedan određeni izotop – berilijum-10 (10Be) – otkrio je informacije o stepenu erozije u različitim dijelovima Alpa, saopštio je tim naučnika sa Instituta za geološke nauke Univerziteta u Bernu u Švajcarskoj.
Izotop 10Be se djelimično formira kada kosmički zraci ili fragmenti atoma poput protona, elektrona i naelektrisanih jezgara prostruje kroz Zemljinu atmosferu i dođu na površinu planete. Kada ti kosmički zraci padnu na zemlju, recimo u stijenovitim Alpima, oni pokreću nuklearnu reakciju u atomima kiseonika u kvarcu, koji formira 10Be.
Ovaj izotop se akumulira samo na najvišoj površini Zemlje, što znači da naučnici mogu da utvrde starost površine mjerenjem nivoa 10Be u sedimentu koji postoji oko nekoliko milenijuma. Kvarcna zrna sa visokom koncentracijom 10Be bila su vjerovatno veoma dugo izložena kosmičkim zracima. Nasuprot tome, uzorci sa niskim koncentracijama 10Be su mnogo mlađi.
U Alpima se stijenovita zrna koja sadrže 10Be ispiraju u planinske potoke i rijeke, koji ih nose u ravnice. Dakle, ako se u koritima nađe prilično niska koncentracija 10Be, to stvara novije sedimente i planina prilično brza erodira, piše portal „Lajv sajens“.
Dižu se ka nebu
Alpi ne mijenjaju visinu ravnomjerno. Na primjer, u Valeu, kantonu u južnoj Švajcarskoj, Alpi se smanjuju, sa stopom erozije od gotovo 213 centimetara u milenijumu. Planinski region sa najsporijom stopom erozije, u istočnoj Švajcarskoj pored reke Tur, erodirao je samo 1,4 centimetra za 1 000 godina.
– Ova stopa erozije je vrlo niska, gotovo dosadna – rekao je koautor studije geolog Fric Šluneger.
Ali, centralni Alpi rastu, zahvaljujući tome što sporo erodiraju.
– Ovo je veliko iznenađenje, jer smo do sada pretpostavljali da su rast i erozija bili u ravnoteži – rekao je Šluneger. Da bi se lakše objasnilo, taj region Alpa raste oko 203 centimetra svakog milenijuma, nakon što se uzme u obzir erozija, otkrili su istraživači.
– To znači da Centralni Alpi i dalje rastu, i to iznenađujuće brzo – rekao je Šluneger.
U međuvremenu, erozija i uzdizanje su u ravnoteži u zapadnim Alpima, a erozija je brža od uzdizanja u istočnim Alpima.
sputnik.rs
Besplatnu Android aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.