Na današnji dan, 18. juna 1949. godine, sovjetska vojska je službeno usvojila novu automatsku pušku 7,62 mm avtomat Kalašnjikova – AK, koju je konstruisao tada dvadesetsedmogodišnji mlađi narednik Mihail Timofejevič Kalašnjikov.
Puška koja je prethodnih godina prolazila kroz intenzivna testiranja postala je temelj sovjetskog pješadijskog naoružanja i ubrzo najraširenije oružje svoga tipa u istoriji.
Od ranjenog tenkiste do genijalnog konstruktora
Mihail Kalašnjikov (Mikhail Kalashnikov) rođen je 10. novembra 1919. u selu Kurja u Altajskoj oblasti, u brojnoj seljačkoj porodici. Već kao dječak pokazivao je sklonost ka mašinstvu – rastavljao je poljoprivredne mašine i popravljao traktore.
Godine 1938. regrutovan je u Crvenu armiju, gdje je postao tenkista. Tokom borbi kod Brjanska 1941. teško je ranjen, a vrijeme oporavka proveo je osmišljavajući tehnička rješenja za oružje koje bi bilo jednostavnije i pouzdanije od postojećeg.
Trnovit put do kultnog modela AK-47
Početkom 1942. premješten je u tehnički centar u Alma-Ati, gdje je počeo raditi na prvim prototipovima ručnog oružja. Njegov model AS-44 bio je zanimljiv, ali pretežak i nepraktičan.
Pravi pomak došao je 1946. godine, kada je na konkurs za novu automatsku pušku ušao sa konstrukcijom AK-46, koja je kroz seriju dorada i testiranja evoluirala u model poznat kao AK-47. Završna ispitivanja sprovedena su 1947, ali je tek 1949. godine puška formalno uvedena u naoružanje.
Zašto je AK postao globalni fenomen?
Kalašnjikov nije izmislio radikalno nova rješenja, ali je iz postojećih koncepata stvorio izuzetno djelotvornu i pouzdanu cjelinu.
– Puška je bila jednostavna za rastavljanje i održavanje. – Pokazala je izuzetnu otpornost na blato, prašinu, kišu, snijeg i neredovno podmazivanje. – Bila je dovoljno efikasna na udaljenostima do 300 metara, što je savršeno odgovaralo tadašnjoj sovjetskoj pješadijskoj doktrini.
Relativno jednostavna proizvodnja omogućila je masovnu distribuciju unutar Varšavskog pakta, ali i mnogim savezničkim državama.
Globalni simbol i moralna dilema konstruktora
Tokom decenija, AK i njegove kasnije verzije, ponajprije AKM, postali su zaštitni znak revolucionarnih pokreta, oslobodilačkih ratova i postkolonijalnih sukoba.
Legalno i ilegalno proizvodili su se u više od dvadeset država, uključujući Kinu (Type 56), Egipat (Maadi) i nekadašnju Istočnu Njemačku (MPi-K). Procjene govore o 75 do 100 miliona primjeraka svih varijanti, što AK čini najraširenijom automatskom puškom na svijetu.
Iako je primio brojna državna priznanja, Kalašnjikov lično nikada nije profitirao od svoje konstrukcije jer puška nije bila patentirana – pripadala je državi.
U pismu iz 2012. godine pravoslavnom patrijarhu Kirilu izrazio je moralnu dilemu oko toga jesu li ga hiljade poginulih u ratovima na neki način učinile odgovornim, iako je uvijek tvrdio da je puška napravljena radi odbrane domovine.
Mihail Kalašnjikov preminuo je 23. decembra 2013. u 94. godini. Njegovo oružje ostalo je jedno od najupečatljivijih simbola 20. vijeka – jednostavno, robusno i dovoljno efikasno da postane temelj pješadijskog naoružanja u desetinama armija širom svijeta. U muzeju u Iževsku čuva se njegov radni sto, a na njegovom grobu stoji reljef najpoznatije automatske puške u istoriji.
Agencije
Besplatnu Android aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.