U šumi nedaleko od Zavidovića, uz potok Duboki potok, nalazi se prizor koji na prvi pogled djeluje kao da je dio nekog drevnog grada ili izgubljene civilizacije. Ogromne kamene kugle, gotovo pravilnog oblika, leže među drvećem i već godinama privlače pažnju posjetilaca, istraživača i ljubitelja neobičnih pojava.
Neke od ovih kugli imaju prečnik od nekoliko metara, a najveća u ovom području, prema objavljenim podacima, dostiže oko tri metra i teži približno 35 tona.
Ono što ih čini posebno zanimljivim jeste njihov gotovo savršen oblik. Kako je moguće da se u prirodi formira tako pravilna kamena kugla, i to bez ljudske pomoći?
Oko ovog fenomena godinama su se razvijale različite teorije. Pojedini ljubitelji misterija povezivali su kugle sa drevnim civilizacijama, izgubljenim tehnologijama, pa čak i vanzemaljskim posjetama. Postojale su i pretpostavke da je riječ o ostacima nekadašnjih građevina ili predmetima koji su imali posebnu namjenu.
Međutim, geološka objašnjenja nude mnogo drugačiju sliku.
Prema naučnim tumačenjima, kugle kod Zavidovića predstavljaju prirodne kamene konkrecije. One nastaju tokom veoma dugog vremenskog perioda, kada se mineralne materije talože oko određenog jezgra unutar sedimenta i postepeno povezuju okolni materijal.
Vremenom se formira tvrda masa koja može dobiti gotovo pravilno zaobljen oblik. Kada okolni mekši materijal erodira, odnosno bude uklonjen djelovanjem vode i drugih prirodnih procesa, kamene formacije izlaze na površinu.
Upravo zbog toga mogu izgledati kao da ih je neko pažljivo oblikovao.
Važno je razlikovati ove prirodne formacije od poznatih kamenih kugli iz Kostarike, za koje postoje arheološki dokazi da su ih izrađivale drevne ljudske zajednice.
Kugle kod Zavidovića postale su i značajna turistička atrakcija. U naselju Grab-Mećevići uređen je park kamenih kugli, a posjetioci dolaze kako bi vidjeli ovaj neobičan prirodni fenomen i prošetali šumskim stazama.
Zanimljivo je i to da su mnoge kugle tokom ranijih decenija oštećene ili uništene, jer su ljudi vjerovali da bi se u njihovoj unutrašnjosti moglo nalaziti zlato ili neko drugo blago.
Danas je sačuvan samo dio nekadašnjeg broja ovih formacija.
Iako postoje naučna objašnjenja njihovog nastanka, kamene kugle kod Zavidovića i dalje izgledaju dovoljno neobično da izazivaju divljenje. Ponekad je, čini se, i samo objašnjenje prirode dovoljno fascinantno, bez potrebe da se u priču uključuju izgubljene civilizacije i tajanstvene sile.
Besplatnu Android aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.