Na današnji dan 1833. godine rođen je srpski pisac Jovan Jovanović – Zmaj, član Srpske kraljevske akademije, liričar bogate invencije, prema ocjeni književne kritike “pjesnički izraz duhovnog i duševnog života srpskog naroda” u drugoj polovini 19. vijeka.
Kao pjesnik se razvijao pod uticajem srpske narodne poezije i lirike Branka Radičevića. Ispjevao je zbirke ljubavnih pjesama “Đulići” i “Đulići uveoci” – potresne, elegične ispovijesti poslije smrti supruge i četvoro djece.
Napisao je veliki broj rodoljubivih i izuzetno vrijednih političko-satiričnih pjesama, a kao dječiji pjesnik je neprevaziđen u srpskoj književnosti.
Osnovao je i uređivao književni list “Javor”, satirične listove “Zmaj”, “Žiža”, “Starmali” i dječiji list “Neven”. Prevodio je s ruskog, njemačkog, mađarskog i engleskog jezika.
Ostala djela: knjiga pjesama “Pevanija”, pjesnička legenda “Vidosava Branković”, šaljivi komad “Šaran”.
“Al` je lep ovaj svet”, “Pačija škola”, “Taši, taši”…
Neke od najpoznatijih njegovih pjesama su: “Al` je lep ovaj svet”, “Pačija škola”, “Materina maza”, “Taši, taši”, “Zima, zima, e pa šta je”, “Žaba čita novine” i “Ciganin hvali svoga konja”.
Pisao je i pjesme za odrasle čitaoce, među kojima su najpoznatije: “Zar ja ljubit` više ne smem”, “Moji mrtvi”, “Misleć’ na te”, “Mrtvo cveće” i “Svetli grobovi”.
Poslije vjenčanja sa suprugom Ružom 1862. godine, nastale su neke od najljepših njegovih pjesama: “Kaži mi, kaži, kako da te zovem”, “Tijo noći moje sunce spava” i “Zaspala si, a ja budan”.
U Pešti, 1863. godine, Jovanović je pokrenuo satirični list “Zmaj”, što će postati i pjesnikov nadimak. Poslije smrti petoro djece i supruge, Zmaj im je posvetio zbirku pjesama “Đulići uveoci”, u kojoj opisuje svoju bol.
Od 1880. godine počeo je da uređuje “Neven”, prema mnogima najbolji dječiji časopis u to vrijeme, a 1882. godine završena su izdanja “Pevanija” i “Druga pevanija”, koja obuhvataju veliki broj njegovih šaljivih i dječijih pjesama, štampanih u raznim listovima i časopisima.
U 1883. godini je u pjesničko-političkom časopisu “Starmali” objavio pjesmu “Šta se čuje?”, u kojoj govori o nevoljama Hrvata zbog pokušaja Austrougara da ih mađarizuju i poziva Srbe da im pomognu.
Neki od najpoznatijih Zmajevih citata su: “Nije znanje – znanje znati, već je znanje – znanje dati”; “Lepši je pogreb kad ideali sahranjuju svog čoveka, nego kad čovek sahranjuje svoje ideale”; “Ako si pao, nemoj se ukaljati, ako si se ukaljao, nemoj se valjati.”
Tu su još: “Ne treba se pravdati… Opravdanje prijateljima nije potrebno, a neprijatelji vam ionako neće poverovati”; “Sećanje je lako za svakog ko ima memoriju. Zaborav je težak samo za one koji imaju srce”.
Tesla bio ljubitelj Zmajeve poezije
Jedan od velikih ljubitelja Zmajeve poezije bio je i veliki srpski naučnik Nikola Tesla. Tesla je preveo desetak Zmajevih pjesama na engleski jezik, smatrajući ga najvećim srpskim pjesnikom.
Teslini prevodi pjesama objavljeni su u čuvenom časopisu “Vijek”, u kojem je izašao i Teslin tekst posvećen Zmaju, gdje je za američke čitaoce napisao detaljnu biografiju velikog pjesnika i otkrio do tada neke nepoznate detalje u vezi sa počecima Zmajevog književnog rada.
Zahvaljujući Tesli, Zmaj je postao prvi srpski književnik koji je preveden i objavljen u SAD.
Jovan Jovanović Zmaj rođen je 6. decembra 1833. godine u Novom Sadu, a preminuo 14. juna 1904. godine u Sremskoj Kamenici.
U njegovu čast, “Matica srpska” ustanovila je Zmajevu nagradu za poeziju na srpskom jeziku, a organizuje i Zmajeve dečje igre u Novom Sadu, koje važe za najveći festival za djecu u Srbiji.
Srna
Besplatnu Android aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.