Kad se radi o hrani, sendvič je vjerovatno jedan od najgenijalnijih izuma u gastronomskom svijetu, ukusan koliko i praktičan zalogaj, s dovoljno proteina da se može nazvati i ručkom.
Globalna popularnost ne jenjava ni danas iako postoji već stotinama godina. Prema nekim podacima, godišnje se proda čak preko četiri milijarde sendviča u svijetu.
Iako se svjetski dan sendviča obilježava tek 3. novembra, s obzirom na to da svi toliko volimo ovo jednostavno jelo, kao svojevrsnu odu sendviču, donosimo vam kratku povijest ovog briljantnog „izuma“.
U hljebu, kroasanu, toplom pecivu ili tostu, sa pečenim mesom, šunkom, pršutom ili kulenom, vegetarijanski ili gurmanski, s dodatkom kečapa, majoneze, raznih salata i namaza, receptima za sendviče nema kraja.
Engleski plemić iz 18. vijeka popularizovao istoimeni obrok
Legenda kaže kako je sendvič dobio ime po lordu Sandwichu (Sendviču) koji je dijelio ime zajedno sa gradom u kojem je živio. Njegovo pravo ime je John Montaga, a živio je u Engleskoj davne 1762. godine. Navodno je bio strastveni kockar koji se teško odvajao od kockarskog stola te mu nije preostajalo vremena ni za obrok.
Tako je, ponukan glađu i ometen usred igre, zatražio svog batlera da mu donese “komad mesa prekriven šnitama hljeba” kako ne bi zamastio prste. Ljudi širom Engleske počeli su potom naručivati hranu, onako kako to radi Sandwich i… sendvič se rodio!
Prvi pisani trag riječi “sendvič” dolazi iz dnevnika engleskog istoričara Edwarda Gibbona
Sendvič zovemo sendvičem zbog 4. grofa od Sandwicha, ali on nije prvi koji je došao na tu ideju. Istina je da u stvari ne znamo ko je prvi izumio sendvič, ali on postoji u raznim oblicima hiljadama godina. Dana 24. novembra 1762, Edward Gibbon pisao je u svom dnevniku o tome kako je vidio muškarce kako jedu “malo hladnog mesa ili sendvič” te se taj isti rukopis spominje kao prvi spomen riječi “sendvič”.
Jedan od najranijih poznatih “jedača” sendviča bio je Hillel Stariji, rabin i učenjak koji je rođen u Babilonu i živio u Jerusalimu tokom prvog vijeka prije Hrista. Hillel je pravio sendviče od janjetine, gorkog bilja i beskvasnog hljeba matzo.
Hrana radničke klase 19. vijeka
Tokom 19. vijeka, popularnost sendviča u Španiji i Engleskoj dramatično raste paralelno sa usponom industrijskog društva i radničke klase, posebno zbog toga što je brz, jeftin i prenosiv obrok. 1850-ih u Londonu najmanje 70 odsto uličnih prodavaca prodaje sendviče sa šunkom. U zapadnoj Holandiji tog iste decenije niču razni sendvič-barovi kao važan oblik restorana tog vremena.
Sendviči postaju popularni u Americi
Svemu je prethodio slavni namaz od kikirikija koji je predstavljen još 1901. godine u časopisu The Boston Cooking School Magazine of Culinary Science & Domestic Economics, a cilj mu je bio da se američka djeca navdeu da zavole poznati recept za sendvič s maslacem od kikirikija i želeom. Do početka 20. vijeka hljeb postaje glavna namirnica američke ishrane, a sendvič istovremeno stiče popularnost u razmjerama kao i na Mediteranu.
Ne postoji tačna definicija sendviča
U gastronomskim krugovima nerijetko se vode rasprave oko tačne definicije sendviča. U SAD-u, sud u Bostonu presudio je 2006. godine da sendvič uključuje najmanje dvije kriške hljeba čime isključuje burritos, tacos i quesadillas, koji se obično prave od jedne tortilje i pune izborom nadjeva od mesa, riže i graha, iz definicije sendviča.
Problem je proizašao iz pitanja može li se restoran koji je prodavao burrito preseliti u trgovački centar gdje je drugi restoran imao klauzulu o zabrani tržišnog takmičenja u svom najmu koja je zabranjivala druge trgovine “sendvičima”.
U Španiji je riječ sendvič posuđena iz engleskog jezika i odnosi se na prehrambeni proizvod napravljen od engleskog sendvič hljeba poznat kao bocadillo.
U Francuskoj je to Croque monsieur, topli sendvič napravljen od šunke i sira.
Svaka zemlja ima svoj reprezentativan sendvič kao i svoju definiciju onoga što ga čini sendvičem, ali više manje svi se slažu kako se radi o – “dvije ili više kriški hljeba ili razdijeljena peciva s dodatkom između” i obroku koji je zauvijek upisao svoju istoriju u gastronomskom svijetu.
Agencije
Besplatnu Android aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.