Toplotni talas koji je u julu zahvatio nordijske zemlje dodatno je pojačan klimatskom krizom i dokaz je da „nijedna zemlja nije bezbjedna kada je riječ o posljedicama klimatskih promjena“, kažu naučnici.
Norveška, Švedska i Finska imaju hladnu klimu, ali su u posljednje vrijeme i one pogođene visokim temperaturama. Finska bilježi rekord od 22 dana iznad 30 stepeni Celzijusove skale. Švedska je izdržala 10 uzastopnih „tropskih noći“, kada temperature nisu padale ispod 20 stepeni.
Globalno zagrijavanje, izazvano sagorijevanjem fosilnih goriva, učinilo je toplotni talas najmanje 10 puta vjerovatnijim i dva stepena toplijim, navode naučnici. Neki od vremenskih podataka i klimatskih modela koji su korišćeni u njihovoj analizi ukazivali su na to da toplotni talas ne bi bio moguć bez klimatskog sloma izazvanog ljudskim djelovanjem.
Opteećenje za zdravstvo
Visoke temperature imaju široko rasprostranjene posljedice. Među njima se izdvajaju pregrijavanje i prenatrpanost bolnica zbog čega moraju da se otkazuju prethodno planirane operacije.
Najmanje 60 ljudi se udavilo zbog učestalijeg kupanja na otvorenom, a problem predstavljaju u toksične alge koje zahvaljujući novim uslovima bujaju u morima i jezerima.
Stotine požara izbilo je u šumama, a prijavljeno je da su ljudi gubili svijest na događajima tokom praznične sezone. U posljednjem velikom toplotnom talasu u regionu, 2018. godine, 750 ljudi je umrlo samo u Švedskoj, a naučnici predviđaju sličnu crnu statistiku nakon obrade podataka od ovog ljeta.
Divlje životinje su takođe bile pogođene, posebno čuveni irvasi Skandinavskog poluostrva. Neke životinje su uginule od vrućine, a druge su ušle u gradove tražeći hlad. Izdato je više upozorenja vozačima o dodatnom oprezu na putevima zbog irvasa koji bi mogli da traže hlad u tunelima.
Veći dio sjeverne hemisfere suočavao se posljednjih nedjelja ili se i dalje suočava sa toplotnim talasima. To uključuje Veliku Britaniju, Španiju i Hrvatsku, gde je uništenje šumskih područja požarima skoro dvostruko veće od 20-godišnjeg prosjeka. Slično se dešava i u SAD, Japanu i Južnoj Koreji.
Naučnici su sigurni da je klimatska kriza dodatno pogoršala ove ekstremne vremenske uslove.
Toplotni talasi stigli i u hladne skandinavske zemlje
Profesorka Friderike Oto, klimatolog na Imperijalnom koledžu u Londonu, koja je zadužena za saradnju naučnika u svjetskoj organizaciji za atribuciju vremenskih prilika (World Weather Attribution – WWA), koja je sprovela nordijsku analizu, upozorila je da se čak i relativno hladne skandinavske zemlje danas suočavaju sa opasnim toplotnim talasima sa zagrijavanjem od 1,3 stepena Celzijusa.
– Nijedna zemlja nije bezbjedna od klimatskih promjena. Sagorijevanje nafte, gasa i uglja danas ubija ljude. Fosilna goriva pogoršavaju ekstremne vremenske uslove i da bismo spriječili da klima postane opasnija, moramo prestati da ih sagorijevamo i preći na obnovljive izvore energije – naglasila je prof. Oto.
Visoke temperature u evropskim gradovima sve su češće
Toplotni talasi poput ovog u Skandinaviji postaće pet puta učestaliji do 2100. godine ako globalno zagrijavanje dostigne 2,6 stepeni Celzijusa, koliko naučnici predviđaju na osnovu današnjih kretanja temperature.
Maja Valberg, švedska naučnica u Klimatskom centru Crvenog krsta i Crvenog polumjeseca naglašava da nas je ovaj jul podsjetio da ni na sjeveru toplota nije udaljena prijetnja, već da prodire u bolnice, ustanove za njegu i domove.
– Naša infrastruktura nije izgrađena da izdrži ove ekstremne temperature, a naša starija populacija je sve podložnija opasnoj toploti. Gledala sam irvasa kako tri dana ne izlazi iz hladovine i ne odlazi na ispašu. To su posljedice toplote – precizirala je Valbergova.
Studija WWA o ulozi globalnog zagrijavanja izazvanog ljudskim djelovanjem u nordijskom toplotnom talasu uporedila je vjerovatnoću visokih temperatura u današnjoj toplijoj klimi sa onom u hladnijem predindustrijskom periodu, fokusirajući se na najtopliji dvosedmični period u svakoj zemlji.
Utvrđeno je da je čak i relativno mali porast globalne temperature od 0,2 stepena Celzijusa od 2018. godine udvostručio šansu za takve toplotne talase, pokazujući da je svaki djelić stepena važan, naglašavaju naučnici.
– Klimatske promjene fundamentalno mijenjaju svijet u kome živimo – rekla je dr Kler Barns sa Imperijalnog koledža u Londonu.
Upečatljiv aspekt toplotnih talasa bio je broj tropskih noći.
– Na jednoj stanici u sjevernoj Švedskoj imali smo 10 takvih dana krajem jula, što je zapanjujuće – rekao je prof. Erik Kjelstrem sa Švedskog meteorološkog instituta.
Amali Skalevog sa Norveškog meteorološkog instituta naglašava da vrele noći mogu biti opasne kada tijelo nema priliku da se odmori i oporavi nakon vrućeg dana, što posebno važi za ljude sa postojećim zdravstvenim problemima.
Besplatnu Android aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.