Peking je decenijama gomilao zalihe i sirovine, dok se Evropa oslanjala na tuđa pravila.
Danas, od dronova do borbenih aviona, evropska odbrana i privreda direktno zavise od kineske dobre volje.
Iako su rat u Iranu možda započeli SAD i Izrael, najveće posljedice, osim samih sukobljenih strana, snosiće Kina i Evropa.
Međutim, dok evropski lideri paralizovano posmatraju vrtoglavi rast cijena energenata, Kina na krizu odgovara s izuzetnom mirnoćom. Samouvjerenost Pekinga uoči ovosedmičnog samita između Trampa i Sija je zapanjujuća, piše u analizi The Guardiana.
Razlog tome jeste što je Kina spremnija za ono što autor naziva dobom, ne-poretka.
– To nije isto što i nered, u kojem pravila postoje, ali se krše. Ne-poredak je svijet u kojem su sama pravila postala nevažna. Dok su evropske vlade bile opsjednute očuvanjem poretka, Kina je razrađivala strategiju za preživljavanje u haosu – piše u tekstu.
Strategija preživljavanja u haosu
Kina je ovaj trenutak predvidjela još prije deceniju i po. U isto vrijeme, Evropljani su svoju bezbjednost prepustili NATO-u, trgovinska pravila Svjetskoj trgovinskoj organizaciji (WTO), a snabdijevanje energijom Rusiji i Zalivu.
Peking je za to vrijeme u tišini gomilao ogromne zalihe nafte, hrane i poluprovodnika, te preuzimao globalno tržište rijetkih metala i tehnologija budućnosti.
Dugoročni rizik je da Kina nadjača Evropu, oslabi njenu odbranu i deindustrijalizuje njene gradove. Zbog viška industrijskih kapaciteta i predatorske devizne politike, otvorena evropska tržišta glavna su meta kineskog izvoza.
Dominacija u industrijama budućnosti
Nestašica fosilnih goriva izazvana ratom u Iranu podstiče tranziciju na čistu energiju. Međutim, svim ključnim elementima, od baterija i električnih vozila do solarnih panela, dominiraju kineske firme.
Štaviše, evropska odbrana zavisi od tehnologija koje nabavlja od najvećeg trgovinskog partnera Moskve. Nevjerovatnih 80% globalnog lanca snabdijevanja za dronove je u kineskim rukama, a Kina isporučuje i 97% magnezijuma u EU, ključne komponente za borbene avione i tenkove.
Peking je pokazao da je spreman iskoristiti ove slabe tačke, što je osjetio i Tramp u oktobru 2025. kada je bio prisiljen odustati od carina.
Mit o investicijama i opasnost od deindustrijalizacije
Neki evropski lideri strahuju da bi oštriji stav prema Pekingu značio gubitak investicija. Međutim, masovni transferi tehnologije obećani Viktoru Orbanu i Pedru Sančezu još se nisu ostvarili. Umjesto fabrika, Evropi prijeti brza deindustrijalizacija jer njena tržišta preplavljuju jeftiniji kineski proizvodi.
Strah da bi pokrajina Baden-Virtemberg (Baden-Württemberg), dom Mercedesa i Poršea, mogla postati njemački Detroit, nije pretjeran.
Evropski odgovor: Vrijeme je za “kineski pristup”
Kako bi izbjegla siromašniju budućnost, Evropa mora razviti vlastitu inicijativu. To znači da se mora početi ponašati više poput Kine – selektivno štititi domaće tržište i masovno investirati u zelene tehnologije, vještačku inteligenciju i odbranu.
Evropljani moraju shvatiti da i oni imaju poluge moći. Francuski visoki komesar za strategiju i planiranje, Kleman Bon, izjavio je:
– Trebalo bi razmotriti uvođenje opštih carina od 30% na kinesku robu.
Pored “trgovinske bazuke”, Evropa bi mogla ograničiti poslovanje TikToka, odnosno kompanije ByteDance, kao i Tensenta i Alibabe. Postoje i agresivnije opcije. Evropa bi mogla prizemljiti više od polovine kineskih komercijalnih aviona jednostavnim uskraćivanjem nadogradnje softvera za kinesku flotu Airbusa.
Sposobnost preživljavanja u haosu, umjesto pukog očuvanja starog poretka, jedini je način da se Evropa odupre prijetnjama koje donosi novo doba.
Index
Besplatnu Android aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.